{"id":918,"date":"2011-11-25T11:58:59","date_gmt":"2011-11-25T11:58:59","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=918"},"modified":"2011-11-25T12:05:06","modified_gmt":"2011-11-25T12:05:06","slug":"swiat-zakryty-julii-hartwig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=918","title":{"rendered":"\u015bwiat zakryty Julii Hartwig"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Intensywna lektura, to okre\u015blenie Julii Hartwig, kt\u00f3re ch\u0119tnie sobie przyw\u0142aszczam, zw\u0142aszcza, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie czytam od dw\u00f3ch dni „Dziennik” poetki (Wydawnictwo Literackie, 2011). Chyba od czas\u00f3w studenckich odkrywam pisarstwo Julii Hartwig, czytelnicy moich kolejnych blog\u00f3w wiedz\u0105 o tym doskonale. Od lat kupuj\u0119 i nami\u0119tnie czytam kolejne tomy wierszy. Ceni\u0119 bardzo jej „Apollinaire’a”, przek\u0142ady poezji ameryka\u0144skiej. Do ostatniego tomiku wierszy „Gorzkie \u017cale”, o kt\u00f3rym kilkakrotnie pisa\u0142em, wracam odk\u0105d wyszed\u0142. Bardzo „Dziennika” by\u0142em ciekawy, zw\u0142aszcza, \u017ce Julia Hartwig niech\u0119tnie dot\u0105d ods\u0142ania\u0142a prywatno\u015b\u0107, w wywiadach by\u0142a zazwyczaj pow\u015bci\u0105gliwa. „Dziennik” jest lektur\u0105 wspania\u0142\u0105, od kt\u00f3rej dos\u0142ownie nie mo\u017cna si\u0119 oderwa\u0107. Przyw\u0142aszczam go sobie, jakby by\u0142 pisany dla mnie. Czytaj\u0105c te\u017c czuj\u0119, \u017ce by\u0142 mi w\u0142a\u015bnie w tym momencie potrzebny.<\/p>\n

Wa\u017cnym fragmentem \u015bwiata Julii Hartwig jest Pary\u017c, ch\u0119tnie do niego wraca we wspomnieniach, przywo\u0142uje spotkania z francuskimi pisarzami, artystami, wizyty w muzeach, paryskie uliczki i mieszkania przyjaci\u00f3\u0142 i znajomych, kt\u00f3rych odwiedza\u0142a. Fenomenalne fragmenty dotycz\u0105ce wizyty u Konstantego Jele\u0144skiego i Leonor Fini, r\u00f3wnie\u017c w pracowni Jana Lebensteina. „Dziennik”, kt\u00f3ry obejmuje lata 2008-2010 poprzedza obszerny szkic biograficzny, w kt\u00f3rym Julia Hartwig opowiada koleje swojego losu. O swoim pierwszym wyje\u017adzie do Pary\u017ca w 1947 roku pisze, \u017ce by\u0142 szans\u0105 na „wydobycie si\u0119 z atmosfery przyduszenia”. Czytaj\u0105c ten szkic biograficzny uderzony jestem lapidarno\u015bci\u0105 a r\u00f3wnocze\u015bnie si\u0142\u0105 wspomnie\u0144: „W roku 1948 pozna\u0142am Ksawerego Pruszy\u0144skiego, z kt\u00f3rym zwi\u0105za\u0142y mnie serdeczne wi\u0119zy. Latem nast\u0119pnego roku odbyli\u015bmy pi\u0119kn\u0105 podr\u00f3\u017c z p\u00f3\u0142nocy na po\u0142udnie Francji, a potem na po\u0142udniowy zach\u00f3d, w okolice Biarritz, gdzie zakopali\u015bmy si\u0119 na dwa tygodnie w domu g\u00f3ralskim u st\u00f3p Pirenej\u00f3w, w nikomu nieznanej, ale pi\u0119knie nazywaj\u0105cej si\u0119 wiosce Col de Roland. Stamt\u0105d urz\u0105dzili\u015bmy wypad nad granic\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 gdzie Ksawery chcia\u0142 ze szczytu g\u00f3ry rzuci\u0107 okiem na kraj, w kt\u00f3rym jako reporter przebywa\u0142 w czasie wojny hiszpa\u0144skiej. Pami\u0119tam, \u017ce niemal odruchowo, patrz\u0105c w tamt\u0105 stron\u0119, podni\u00f3s\u0142 pi\u0119\u015b\u0107 w g\u00f3r\u0119 na znak dawnej solidarno\u015bci z tymi, po kt\u00f3rych stronie si\u0119 opowiedzia\u0142”. Jak wiele jest w tych dw\u00f3ch akapitach, w s\u0142owach i za s\u0142owami. Jak bardzo to sugestywne obrazy. Mnie przywo\u0142uj\u0105 na my\u015bl „Dziennik” Virginii Woolf, zreszt\u0105 nie bez powodu, Julia Hartwig kilkakrotnie w swoim „Dzienniku” wraca do tego, kt\u00f3ry pisa\u0142a Woolf. U autorki „Fal” i „Pani Dalloway” na stronach dziennika te\u017c o\u017cywaj\u0105 postacie i zdarzenia czasem za jednym poci\u0105gni\u0119ciem p\u0119dzla, i cho\u0107 akwarela wspomnienia rozmywa si\u0119, wszystko zostaje wci\u0105\u017c wyra\u017ane, jasne, mocne. Zainteresowa\u0142o mnie to, co jeszcze w szkicu biograficznym Julia Hartwig pisze o tw\u00f3rczo\u015bci Nervala, odnosz\u0105c to do siebie: „Gdybym wyci\u0105gn\u0119\u0142a ostateczne wnioski z tej lekcji, o\u015bmieli\u0142abym si\u0119 wypowiedzie\u0107 w mojej poezji to wszystko, co jest moim \u015bwiatem zakrytym: urojenia, sny, przewidzenia, b\u00f3l, kt\u00f3ry najtrudniej jest ods\u0142oni\u0107. I zrobi\u0107 to j\u0119zykiem nie znaj\u0105cym egzaltacji, ciemne wyrazi\u0107 jasnym”. W „Dzienniku” wiele jest o szukaniu formy, o prawdziwej esencji sztuki i powinno\u015bciach artysty, jak cho\u0107by w interesuj\u0105cych rozwa\u017caniach o poezji Mi\u0142osza, kt\u00f3ra wola\u0142aby si\u0119 cieszy\u0107, a cz\u0119sto musia\u0142a zabiera\u0107 g\u0142os w sprawach esencjonalnych dla kraju. Pisz\u0119 teraz, w\u0142a\u015bciwie wci\u0105\u017c z lektury „Dziennika”, cho\u0107 dobijam ju\u017c brzegu, i wci\u0105\u017c odnosz\u0119 codzienne zapiski poetki do tego, co napisa\u0142a w poprzedzaj\u0105cym „Dziennik” szkicu, usprawiedliwiaj\u0105c niejako czy t\u0142umacz\u0105c owo zakrywanie. „Jak d\u0142ugo fermentuj\u0105 w nas czasem w\u0105tki \u017cycia naszego i naszych bliskich, mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt, \u017ce o niewoli brata napisa\u0142am wiersz dopiero niedawno, a wi\u0119c po przesz\u0142o p\u00f3\u0142 wieku” (mowa o aresztowaniu wybitnego fotografika Edwarda Hartwiga przez NKWD i wywiezieniu go do obozu na p\u00f3\u0142nocy Rosji).<\/p>\n

Obrazy z przesz\u0142o\u015bci jak w rozsypanym albumie wychylaj\u0105 si\u0119 spod tych fotografii, kt\u00f3re zarejestrowa\u0142y si\u0119 ca\u0142kiem niedawno. Obraz paryskiej piwnicy przy Saint Germain, w kt\u00f3rej Julia Hartwig w towarzystwie Czes\u0142awa Mi\u0142osza i Neli Mici\u0144skiej, s\u0142ucha Juliette Greco, pr\u00f3buje wydosta\u0107 si\u0119 spod fotografii z nowojorskiego mieszkania Allena Ginsberga na kra\u0144cu Greenwhich Village, na kt\u00f3rej Julia Hartwig, Artur Mi\u0119dzyrzecki, zgarni\u0119ta tam ze spotkania w Pen Clubie El\u017cbieta Czy\u017cewska, no i oczywi\u015bcie Ginsberg s\u0142uchaj\u0105 nagranej na ta\u015bm\u0119 lektury prozy Kerouaca, czytanej przez niego samego. To za\u015b zdj\u0119cie wysuwa si\u0119 spod innej fotografii, z pogrzebu profesora Ko\u0142akowskiego, gdzie spora cz\u0119\u015b\u0107 zebranych uczestniczy w uroczysto\u015bci siedz\u0105c na w\u00f3zkach inwalidzkich. – „By\u0142o to prawdziwe po\u017cegnanie przez steranych wojnami weteran\u00f3w. Tak, zwyci\u0119\u017cyli w tej wojnie, mamy wolno\u015b\u0107 i nawet europejskie przywileje, ale jakie smutne to nasze pobojowisko”.<\/p>\n

Myli\u0142by si\u0119 ten, kto s\u0105dzi, \u017ce „Dziennik” nie jest zanurzony w \u017cyciu spo\u0142ecznym i politycznym. Pani Julia Hartwig \u015bwietnie zorientowana w polityce, raz po raz komentuje zdarzenia, z powracaj\u0105cym zdziwieniem, \u017ce tyle w polityce buty i chamstwa.<\/p>\n

Mnie fascynuj\u0105 najbardziej chyba \u015blady po lekturach, komentarze do tekst\u00f3w, poetyckie interpretacje, filtrowania przez siebie lirycznych \u015bwiat\u00f3w, opowie\u015bci o pisarzach. Wspomnienie o Allenie Ginsbergu, do kt\u00f3rego nawi\u0105za\u0142em to w gruncie rzeczy wspania\u0142y tekst o jego poetyckim \u015bwiecie. Cho\u0107by ju\u017c tylko dla tego tekstu warto si\u0119gn\u0105\u0107 po t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119. Pisze Julia Hartwig: „Szeroka, niemal biblijna fraza nios\u0142a go swoim oddechem wzd\u0142u\u017c i wszerz ameryka\u0144skiego kontynentu, podobnie jak jego wielkiego mistrza (Walt Whitman). Ale jak\u017ce odmienny jest to kontynent od Whitmanowskiego. D\u017awi\u0119ki jazzu mieszaj\u0105 si\u0119 z szumem odje\u017cd\u017caj\u0105cych greyhound\u00f3w, odprawianych z kolejnych stacji autobusowych, brz\u0119k elektrycznej kasy w hali supermarketu przecina okrzyk przera\u017conego narkotyczn\u0105 wizj\u0105 przechodnia, pod ameryka\u0144sk\u0105 flag\u0105 rozbrzmiewa protest song”.<\/p>\n

Bo „Dziennik” to jest r\u00f3wnie\u017c protest song, \u017ce odchodz\u0105 ci najbardziej warto\u015bciowi, najpi\u0119kniejsi, kt\u00f3rzy poprzez swoj\u0105 sztuk\u0119 zmieniali \u015bwiat, cho\u0107by na jedn\u0105 chwil\u0119, w przytulnych i nieprzytulnych mieszkaniach czytelnik\u00f3w. Sko\u0144czy\u0142em akurat czyta\u0107 w „Dzienniku” wspomnienia dotycz\u0105ce Andrzeja Mandaliana, kiedy media poda\u0142y, \u017ce zmar\u0142. W „Dzienniku” wci\u0105\u017c jedzie autokarem spotka\u0107 si\u0119 ze swoj\u0105 mieszkaj\u0105c\u0105 w Armenii rodzin\u0105.<\/p>\n

„Atmosfera by\u0142a przyjazna, podr\u00f3\u017cowanie z Arturem rodzajem przygody, towarzystwo Andrzeja Mandaliana zapewnia\u0142o swobod\u0119 i \u0142atwo\u015b\u0107 obcowania. Siedzieli\u015bmy we tr\u00f3jk\u0119 na ty\u0142ach autokaru, nastroje wakacyjne i krajoznawcze. Wspania\u0142e widoki. Pi\u0119kno Armenii jest pi\u0119knem krainy ewangelicznej: ogromne przestrzenie wzg\u00f3rz, \u0142\u0105k, pastwisk, na kt\u00f3rych pastusi strzeg\u0105 swoich trz\u00f3d, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 zakrzywionymi, przypominaj\u0105cymi pastora\u0142y laskami”.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Intensywna lektura, to okre\u015blenie Julii Hartwig, kt\u00f3re ch\u0119tnie sobie przyw\u0142aszczam, zw\u0142aszcza, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie czytam od dw\u00f3ch dni „Dziennik” poetki (Wydawnictwo Literackie, 2011). Chyba od czas\u00f3w studenckich odkrywam pisarstwo Julii Hartwig, czytelnicy moich kolejnych blog\u00f3w wiedz\u0105 o tym doskonale. Od[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6,15,16],"tags":[],"class_list":["post-918","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki","category-muzyka","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/918","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=918"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":923,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/918\/revisions\/923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}