{"id":817,"date":"2011-09-25T13:08:45","date_gmt":"2011-09-25T13:08:45","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=817"},"modified":"2011-09-25T13:19:31","modified_gmt":"2011-09-25T13:19:31","slug":"bog-rzeczy-malych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=817","title":{"rendered":"B\u00f3g rzeczy ma\u0142ych"},"content":{"rendered":"

Mo\u017ce trzeba do ko\u0144ca wychorowa\u0107, \u017ceby doko\u0144czy\u0107 przemian\u0119, zrzuci\u0107 star\u0105 sk\u00f3r\u0119? Po ca\u0142ym tym ci\u0119\u017ckim roku, praktycznie braku lata, na koniec dopad\u0142 mnie jeszcze jaki\u015b wirus i trzyma\u0142 przez ostatni tydzie\u0144, troch\u0119 le\u017ca\u0142em, troch\u0119 czyta\u0142em, troch\u0119 odsypia\u0142em, troch\u0119 traci\u0142em g\u0142os, ale ju\u017c go odzyska\u0142em, i chocia\u017c jeszcze nie jestem ca\u0142kiem zdrowy, dzisiaj czuj\u0119 si\u0119 du\u017co, du\u017co lepiej, nawet czyta\u0142em na s\u0142o\u0144cu, w ogrodzie. \u017ba\u0142uj\u0119 tylko, \u017ce przez t\u0119 gryp\u0119 nie mog\u0142em w pi\u0105tek uczestniczy\u0107 w urodzinach pani Haliny Bortnowskiej, wybitnej publicystki, na kt\u00f3rej zaj\u0119cia dziennikarskie kiedy\u015b chodzi\u0142em i naprawd\u0119 bardzo chcia\u0142em na nich by\u0107.<\/p>\n

Mimo choroby ca\u0142y ten tydzie\u0144 by\u0142em w\u0142a\u015bciwie na s\u0142o\u0144cu, na Zanzibarze, bo w pasjonuj\u0105cej lekturze ksi\u0105\u017cki Ma\u0142gorzaty Szejnert „Dom \u017c\u00f3\u0142wia. Zanzibar”, o kt\u00f3rej tutaj ju\u017c wspomina\u0142em, a kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 13 pa\u017adziernika (Wyd. Znak). Dokonanie Ma\u0142gorzaty Szejnert jest imponuj\u0105ce, ilo\u015b\u0107 informacji, aspekt\u00f3w i temat\u00f3w, z jakich buduje swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 o Zanzibarze w\u0142a\u015bciwie obezw\u0142adnia i rozk\u0142ada na \u0142opatki takich adept\u00f3w sztuki dziennikarskiej, za jakiego sam si\u0119 uwa\u017cam. Historie dom\u00f3w, ich mieszka\u0144c\u00f3w, ulic, zwierz\u0105t, nawet duch\u00f3w tworz\u0105 w\u0142a\u015bciwie nie ksi\u0105\u017ck\u0119 a omal biblijn\u0105 ksi\u0119g\u0119. Wykracza Ma\u0142gorzata Szejnert daleko poza granic\u0119 reporta\u017cu. Opowiada o \u017cyj\u0105cych mieszka\u0144cach Zanzibaru z r\u00f3wn\u0105 fascynacj\u0105, co o tych, kt\u00f3rzy wcze\u015bniej zamieszkiwali ich domy. Nagle czas jakby nie gra\u0142 roli. Jakby\u015bmy ogl\u0105dali album z pomieszanymi zdj\u0119ciami. Patrzymy na fotografie socrealistycznej sztuki (dzielnica, kt\u00f3r\u0105 mieszka\u0144cy nazywaj\u0105 Berlin, bo zaprojektowana zosta\u0142a przez architekt\u00f3w z Niemiec Wschodnich), na wci\u0105\u017c dziewicze miejsca na wyspie, tak samo jak ogl\u0105damy pa\u0142ac Su\u0142tana. Co temat, to pasjonuj\u0105ca w\u0119dr\u00f3wka. A to poszukiwanie grobu su\u0142tana (cmentarz zamkni\u0119ty na k\u0142\u00f3dk\u0119, i nikt nie ma do niej klucza), a to blokowisko zbudowane na planie krzy\u017ca, a to inwestorzy okradaj\u0105cy mieszka\u0144c\u00f3w z „oceanu” (przez budow\u0119 hoteli w pierwszej linii przy brzegu), a to wielomiesi\u0119czna w\u0119dr\u00f3wka \u017c\u00f3\u0142wicy Suzie, albo cho\u0107by wizyty reporterki w Muzeum Pa\u0144stwowym Zanzibaru (w czasie blackoutu, czyli d\u0142ugich przerwach w dostawie pr\u0105du, wizyty o \u015bwieczce).<\/p>\n

W Zanzibarze, kt\u00f3ry opowiada Ma\u0142gorzata Szejnert w\u0142a\u015bciwie mo\u017cna si\u0119 przejrze\u0107. I to jest w tej ksi\u0105\u017cce tak dojmuj\u0105ce.<\/p>\n

Chcia\u0142bym jeszcze na moment pozosta\u0107 z ksi\u0105\u017ck\u0105 Szejnert, bo pomy\u015bla\u0142em, \u017ce napisz\u0119 dzisiaj o trzech pie\u015bniarkach. A to dlatego, \u017ce w ostatnich dniach pisano o nich wi\u0119cej.<\/p>\n

\n

\"\"<\/a>
Bi Kidude, fot. Aubrey Fag<\/figcaption><\/figure>\n

Ma\u0142gorzata Szejnert na Zanzibarze odwiedza ponadstuletni\u0105 pie\u015bniark\u0119 taarabu (w pewnych czasach zakazany, bo to rodzaj pie\u015bni komentuj\u0105cych rzeczywisto\u015b\u0107, czasem protest-song\u00f3w) Bi Kidude, kt\u00f3ra uczy\u0142a si\u0119 \u015bpiewa\u0107 od innej wielkiej pie\u015bniarki zanzibarskiej Siti binti Saad. Siti \u015bpiewa\u0142a dla \u017cony su\u0142tana, o kt\u00f3rej dzisiaj nikt nie pami\u0119ta, za to s\u0142awa Siti wci\u0105\u017c trwa, bo jako pierwsza Afrykanka nagra\u0142a w Bombaju (koniec lat 20. i pocz\u0105tek 30.) dwie\u015bcie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t utwor\u00f3w na czarne p\u0142yty. Bi Kidude jest niejako jej nast\u0119pczyni\u0105, ale tak naprawd\u0119 jest \u017cyw\u0105 legend\u0105 Zanzbiaru. Kiedy wyjecha\u0142a w d\u0142ug\u0105 tras\u0119 koncertow\u0105, mieszka\u0144cy Zanzibaru pomy\u015bleli, \u017ce umar\u0142a. I kiedy nagle napisano w prasie, \u017ce wraca na wysp\u0119, nie by\u0142o chyba osoby, kt\u00f3ra nie posz\u0142aby przywita\u0107 Bi Kidude. Sama Bi Kidude nie ma poczucia czasu, pami\u0119ta, \u017ce to wielkie powitanie by\u0142o ju\u017c wtedy, kiedy jej przyszywany prawnuk mia\u0142 ju\u017c telefon kom\u00f3rkowy. Pisze Ma\u0142gorzata Szejnert, \u017ce kiedy Bi Kidude opowiada o Siti binti Saad, „ca\u0142kowicie odlatuje w przesz\u0142o\u015b\u0107, jakby mata z plastikowych pask\u00f3w, na kt\u00f3rej siedzimy w korytarzu jej domku, by\u0142a czarodziejskim dywanem. Unosi pomarszczon\u0105 twarz i u\u015bmiecha si\u0119 szeroko bezz\u0119bnymi ustami. R\u0119k\u0105 o chudym przegubie obci\u0105\u017conym wielkim b\u0142yszcz\u0105cym zegarkiem wybija rytm piosenki, kt\u00f3r\u0105 w\u0142a\u015bnie s\u0142yszy; jest w tej chwili w pa\u0142acu su\u0142tana Kalify u jego \u017cony Matuki. Nie widzi \u015bciany z surowych pustak\u00f3w, podartej zas\u0142ony, szaflika na wod\u0119, nie s\u0142yszy, jak wnuczka lub prawnuczka szura saganami (pe\u0142no tu wnuk\u00f3w, chocia\u017c Bi Kidude nie mia\u0142a dzieci) i jak ryczy zdezelowany motocykl uruchamiany przez wyrostk\u00f3w pod pobliskim blokiem stanowi\u0105cym jedno z ramion krzy\u017ca Michenzani”. Kiedy Bi Kidude wsiada do samolotu jest jak kr\u00f3lowa, ca\u0142a w kolorowych draperiach, pod kt\u00f3re chowa pasy, bo nigdy ich nie zapina.<\/p>\n

\n

\n

\n
\n
\"\"<\/a><\/dt>\n
Cesaria Evora<\/dd>\n<\/dl>\n<\/div>\n

\n

Bi Kidude zaczyna\u0142a bardzo p\u00f3\u017ano, najpierw prze\u017cy\u0142a g\u0119sto swoje \u017cycie, a p\u00f3\u017aniej nasyca\u0142a nim \u015bpiewane przez siebie pie\u015bni. Tak by\u0142o z Cesari\u0105 Evor\u0105 z Wysp Zielonego Przyl\u0105dka. Og\u0142oszono w\u0142a\u015bnie, \u017ce z powod\u00f3w zdrowotnych Evora musia\u0142a przerwa\u0107 tras\u0119 koncertow\u0105 i og\u0142osi\u0142a koniec swojej muzycznej kariery. We wszystkich informacjach prasowych napisano, \u017ce Evora zawsze wyst\u0119powa\u0142a boso, bo solidaryzowa\u0142a si\u0119 z biednymi mieszka\u0144cami Wysp. Nie jest to do ko\u0144ca prawda. Dwa lata temu nagra\u0142em rozmow\u0119 z Cesari\u0105 Evor\u0105, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w mojej ksi\u0105\u017cce „Hotel Europa”. Wynika z niej raczej, \u017ce Evora nie zak\u0142ada but\u00f3w na scenie na znak protestu ale i uporu, jaki w niej nigdy nie os\u0142ab\u0142. Powiedzia\u0142a, \u017ce dzisiaj ma szofera, kt\u00f3ry wozi j\u0105 na przeja\u017cd\u017cki po Mindelo (rodzinnym mie\u015bcie, w kt\u00f3rym nadal mieszka), ale ogl\u0105da je tylko zza okien samochodu. „Kiedy nie mia\u0142am but\u00f3w, nie pozwalano mi tamt\u0119dy chodzi\u0107. Nie chodz\u0119”. Powiedzia\u0142a te\u017c: „Kiedy\u015b dost\u0105pi\u0142am zaszczytu i zosta\u0142am zaproszona przez w\u0142a\u015bcicieli kina Eden Park, \u017ceby za\u015bpiewa\u0107. B\u0142agali mnie, \u017cebym przysz\u0142a w butach, kt\u00f3rych nie mia\u0142am. Powiedzieli, \u017ce mi je kupi\u0105. Nie chcia\u0142am, ale d\u0142ugo mnie namawiali, wi\u0119c si\u0119 zgodzi\u0142am. Wyt\u0142umaczyli, \u017ce na koncercie b\u0119d\u0105 wa\u017cni ludzie z Portugalii. To dla nich mia\u0142am wyst\u0105pi\u0107 w butach. O nie! – pomy\u015bla\u0142am. W\u0142a\u015bciciele Eden Park podarowali mi par\u0119 czarnych sanda\u0142\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 kupili u znanego szewca z Mindelo, Joao Pereiry. Za\u0142o\u017cy\u0142am buty, zobaczy\u0142am, \u017ce odetchn\u0119li z ulg\u0105. Kiedy stan\u0119\u0142am w kulisie i ju\u017c mia\u0142am wej\u015b\u0107 na scen\u0119, zdj\u0119\u0142am je i wesz\u0142am na ni\u0105 boso. Nie przerwali, kiedy \u015bpiewa\u0142am. Kiedy sko\u0144czy\u0142am, wrzuci\u0142am sanda\u0142y do plastikowej torby i wysz\u0142am”. M\u00f3wi\u0142a te\u017c, \u017ce kiedy nie b\u0119dzie mog\u0142a \u015bpiewa\u0107 powie do swojego producenta: do widzenia, ju\u017c nie mog\u0119, nie pojad\u0119 w \u017cadn\u0105 tras\u0119. I pewnie skoro ju\u017c to powiedzia\u0142a, zdania nie zmieni. Cho\u0107 trudno to sobie wyobrazi\u0107. Moja dobra znajoma, El\u017cbieta Sieradzi\u0144ska, przyjaci\u00f3\u0142ka Evory, je\u017adzi\u0142a na wszystkie jej koncerty. Porz\u0105dkowa\u0142a swoje \u017cycie i plany pod terminy tras koncertowych, a Evora zawsze na ni\u0105 czeka\u0142a.<\/p>\n

\n

\n

\n
\n
\"\"<\/a><\/dt>\n
Chavela Vargas<\/dd>\n<\/dl>\n<\/div>\n

\n

Wczorajsza „Gazeta Wyborcza” przynosi z kolei portret mieszkaj\u0105cej w Meksyku dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletniej pie\u015bniarki Chaveli Vargas, muzy Pedro Almodovara (tej, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 w filmie „Frida” i \u015bpiewa s\u0142ynn\u0105 piosenk\u0119 „Llorona” – z tekstu dowiadujemy si\u0119 m.in. \u017ce Chavela Vargas kocha\u0142a Frid\u0119 Kahlo i mieszka\u0142a z ni\u0105 i Diego River\u0105; ja uwielbiam jej wykonanie „Piensa en mi”). Chavela Vargas prawdziw\u0105 karier\u0119 zacz\u0119\u0142a robi\u0107 dopiero po 70., chocia\u017c \u015bpiewa\u0142a ca\u0142e \u017cycie. Jednak \u017ceby sta\u0107 si\u0119 t\u0105 Chavel\u0105 Vargas, kt\u00f3rej pie\u015bni znamy, musia\u0142a si\u0119 wielokrotnie stoczy\u0107, wypi\u0107 cysterny tequili – podobno jej brat policzy\u0142, \u017ce wypi\u0142a 45 tysi\u0119cy litr\u00f3w tequili. \u017by\u0142a swoje barwne, g\u0119ste, czasem brutalne, czasem ekscytuj\u0105ce \u017cycie. A potem, jak m\u00f3wi, wr\u00f3ci\u0142a z popio\u0142\u00f3w. Pedro Almodovar powiedzia\u0142: „Chavela \u015bpiewa nam i opowiada, jak kochali\u015bmy, ile przecierpieli\u015bmy i jak bardzo si\u0119 pomylili\u015bmy. Ale to nie rachunek sumienia. S\u0142uchaj\u0105c jej, godzisz si\u0119 z w\u0142asnymi b\u0142\u0119dami i masz ochot\u0119 pogna\u0107 na ulic\u0119, aby zn\u00f3w je pope\u0142ni\u0107”. Kiedy\u015b dziennikarz „El Pais” zapyta\u0142 Chavel\u0119, czy my\u015bli o \u015bmierci. Odpowiedzia\u0142a, \u017ce rozmawia sama z sob\u0105. M\u00f3wi sobie: „Idziesz dobr\u0105 drog\u0105. Chcia\u0142a\u015b by\u0107 wolna i taka pozosta\u0142a\u015b. Ko\u0144czy si\u0119 tw\u00f3j dzie\u0144 i koniec nast\u0105pi wkr\u00f3tce. B\u0119dzie pi\u0119kny<\/p>\n

\u017begnamy si\u0119<\/em><\/p>\n

niepostrze\u017cenie<\/em><\/p>\n

z ma\u0142ymi rzeczami<\/em><\/p>\n

tak jak drzewo<\/em><\/p>\n

kt\u00f3re jesieni\u0105 traci li\u015bcie<\/em><\/p>\n

A przecie\u017c smutek to powolne<\/em><\/p>\n

umieranie prostych rzeczy<\/em><\/p>\n

Ma\u0142ych rzeczy<\/em><\/p>\n

od kt\u00f3rych <\/em><\/p>\n

wci\u0105\u017c boli serce”.<\/em><\/p>\n

Aleksandra Lipczak, autorka portretu Chaveli Vargas w sobotnich „Wysokich obcasach” pisze, \u017ce na razie pie\u015bniarka zapowiada kolejn\u0105 p\u0142yt\u0119. Serce boli, ale nie ga\u015bnie.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mo\u017ce trzeba do ko\u0144ca wychorowa\u0107, \u017ceby doko\u0144czy\u0107 przemian\u0119, zrzuci\u0107 star\u0105 sk\u00f3r\u0119? Po ca\u0142ym tym ci\u0119\u017ckim roku, praktycznie braku lata, na koniec dopad\u0142 mnie jeszcze jaki\u015b wirus i trzyma\u0142 przez ostatni tydzie\u0144, troch\u0119 le\u017ca\u0142em, troch\u0119 czyta\u0142em, troch\u0119 odsypia\u0142em, troch\u0119 traci\u0142em g\u0142os,[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6,15],"tags":[],"class_list":["post-817","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki","category-muzyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=817"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":826,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817\/revisions\/826"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}