{"id":654,"date":"2011-07-07T22:01:09","date_gmt":"2011-07-07T22:01:09","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=654"},"modified":"2011-07-07T22:06:18","modified_gmt":"2011-07-07T22:06:18","slug":"654","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=654","title":{"rendered":"przegrana z biografi\u0105"},"content":{"rendered":"

\n

\"\"<\/a>
czytamy<\/figcaption><\/figure>\n

Mam problem z pisaniem o ksi\u0105\u017cce „Korczak. Pr\u00f3ba biografii” Joanny Olczak-Ronikier. Czyta\u0142em j\u0105 z mieszanymi uczuciami, ko\u0144czy\u0142em przej\u0119ty, w\u0142a\u015bciwie prawie p\u0142acz\u0105c. Za\u0142o\u017cenie tej ksi\u0105\u017cki by\u0142o ciekawe – autork\u0105 pierwszej tu\u017cpowojennej biografii Janusza Korczaka by\u0142a Hanna Mortkowicz-Olczakowa, matka autorki. Joanna Olczak-Ronikier chcia\u0142a pokaza\u0107 cz\u0142owieka z krwi i ko\u015bci, spojrze\u0107 na niego z dystansu, po latach, bez potrzeby pisania epitafium. Ciekawa by\u0142a ta rodzinna zale\u017cno\u015b\u0107, bo dziadkowie autorki byli wydawcami ksi\u0105\u017cek Janusza Korczaka. Ich losy przecina\u0142y si\u0119 w wielu miejscach. A jednak co\u015b zawiod\u0142o. Olczak-Ronikier maluje rozleg\u0142e t\u0142o historyczne, polityczne, spo\u0142eczne, na kt\u00f3rym pokazuje dzia\u0142alno\u015b\u0107 Janusza Korczaka. Mam poczucie du\u017cej dysproporcji pomi\u0119dzy t\u0142em a bohaterem, kt\u00f3ry nie by\u0142 przecie\u017c zwierz\u0119ciem politycznym. W tych miejscach, w kt\u00f3rych Olczak-Ronikier pokazuje mikrokosmos jego spraw, relacji, wychowank\u00f3w, rzecz staje si\u0119 pasjonuj\u0105ca. Tam, gdzie opowiada o \u015bwiecie, przegrywa. Bywa\u0142o, \u017ce nie mog\u0142em si\u0119 doczeka\u0107, kiedy zn\u00f3w napisze o Korczaku. Rozumiem, \u017ce to jest konieczne dla zrozumienia relacji Korczaka z innymi, dla zrozumienia sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 antysemityzm, sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 spo\u0142eczne podzia\u0142y, ale to, co w tej ksi\u0105\u017cce porywa to w\u0142a\u015bnie biografia Korczaka, a mo\u017ce – tak jak zasugerowa\u0142a podtytu\u0142em – pr\u00f3ba biografii. Teraz, po lekturze tej ksi\u0105\u017cki, wiem, \u017ce dziwny to by\u0142 cz\u0142owiek, samotny (na t\u0119 samotno\u015b\u0107 sam si\u0119 skaza\u0142), pop\u0119kany, egotyczny, obola\u0142y, nie umiej\u0105cy znale\u017a\u0107 wytchnienia, wieczny marzyciel, doros\u0142e dziecko, szalony naukowiec czyni\u0105cy z dom\u00f3w sierot, w jakich pracowa\u0142, swoje atelier, cz\u0142owiek ca\u0142kowicie oddany dzieciom, \u017cyj\u0105cy dla nich, \u017cyj\u0105cy dzi\u0119ki nim, cz\u0142owiek pe\u0142en sprzeczno\u015bci, dobry doktor i furiat popadaj\u0105cy w mani\u0119 prze\u015bladowcz\u0105 (jego ojciec popad\u0142 w chorob\u0119 psychiczn\u0105, czego Korczak ba\u0142 si\u0119 ca\u0142e \u017cycie), walcz\u0105cy z ca\u0142ym \u015bwiatem i o ca\u0142y \u015bwiat, cudowny bohater dla biografa. A mam poczucie, \u017ce Joanna Olczak-Ronikier jedynie sygnalizuje, prze\u015blizguje si\u0119 po tej biografii. Czuj\u0119, \u017ce jest tam wiele wi\u0119cej, brakuje mi jej osobistego dialogu z nim. Nie rozumiem, dlaczego bia\u0142e plamy w jego biografii wype\u0142nia histori\u0105 swoich dziadk\u00f3w, swoich rodzic\u00f3w. Za du\u017co o nich opowiada. Za du\u017co ucieka od biografii Korczaka. Za ma\u0142o pisze o tym, co jest, w moim odczuciu, najbardziej emocjonuj\u0105ce. Na przyk\u0142ad relacja Korczaka (a w\u0142a\u015bciwie brak relacji) ze Stefani\u0105 Wilczy\u0144sk\u0105, ca\u0142kowicie mu oddan\u0105, mimo \u017ce traci wiar\u0119 w sens tej pracy, dla niego wraca z Palestyny, w\u0142a\u015bciwie skazuje si\u0119 na \u015bmier\u0107. To wielki temat, kt\u00f3ry Joanna Olczak-Ronikier zaledwie dotyka, zbli\u017ca si\u0119 do niego ale nie znajduje w nim a\u017c takiej si\u0142y, jak\u0105 – jako czytelnik – przeczuwam, \u017ce ma. Niezwyk\u0142e fragmenty o Korczaku-pedagogu, o jego filozofii, o jego organizacji, o jego koncepcjach prowadzenia dom\u00f3w dla sierot, niezwyk\u0142e fragmenty o Korczaku, z kt\u00f3rego uchodzi \u017cycie, kt\u00f3ry idzie na wojn\u0119 z ca\u0142ym \u015bwiatem, kt\u00f3ry \u017cyj\u0105c w getcie pr\u00f3buje stworzy\u0107 „swoim” dzieciom azyl, kt\u00f3ry wierz\u0105c w dobro musi \u017cy\u0107 na samym dnie piek\u0142a, kt\u00f3ry t\u0119 wiar\u0119 przecie\u017c musi utraci\u0107. Nie m\u00f3wi\u0105c o tajemnicy jego papier\u00f3w, jakie znajduj\u0105 si\u0119 po latach. Ale tej tajemnicy Joanna Olczak-Ronikier te\u017c nie pr\u00f3buje rozwik\u0142a\u0107. Nie prowadzi \u015bledztwa, nie tropi. Jakby ta ksi\u0105\u017cka powstawa\u0142a za biurkiem. Bo jest „Korczak. Pr\u00f3ba biografii” spalon\u0105 ziemi\u0105. Paradoksalnie najmocniejsze w niej s\u0105 fragmenty tekst\u00f3w samego Korczaka, zw\u0142aszcza fragmenty jego pami\u0119tnika, kt\u00f3ry chcia\u0142bym przeczyta\u0107, ale nie wiem, czy si\u0119 odwa\u017c\u0119. Chcia\u0142bym pozna\u0107 inne jego teksty. Tylko jak odwa\u017cy\u0107 si\u0119 po nie si\u0119gn\u0105\u0107 po takim fragmencie:<\/p>\n

– Zatrzyma\u0142em si\u0119 przy \u0142\u00f3\u017cku, na kt\u00f3rym le\u017ca\u0142o dziecko. – My\u015bla\u0142em, \u017ce chore i o nim zapomnieli. Bo cz\u0119sto zdarza\u0142o si\u0119 tak.<\/em><\/p>\n

Nachyli\u0142em si\u0119 i widz\u0119, \u017ce dziecko nie \u017cyje.<\/em><\/p>\n

I w tej w\u0142a\u015bnie chwili wchodzi ma\u0142y przedszkolak i k\u0142adzie na poduszce zmar\u0142ego chleb z marmolad\u0105.<\/em><\/p>\n

– Po co mu to dajesz?<\/em><\/p>\n

– Bo to jego porcja.<\/em><\/p>\n

– Ale on ju\u017c nie \u017cyje.<\/em><\/p>\n

– Ja wiem, \u017ce nie \u017cyje. […]<\/em><\/p>\n

– Wi\u0119c po co po\u0142o\u017cy\u0142e\u015b chleb?<\/em><\/p>\n

– Bo to jego porcja.<\/em><\/p>\n

A jednak uwa\u017cam, \u017ce t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 warto i trzeba przeczyta\u0107. Mo\u017ce jej si\u0142a tkwi w\u0142a\u015bnie w wymykaniu si\u0119 biografii Korczaka jej autorce? Mo\u017ce takiego \u017cycia nie da si\u0119 opisa\u0107? Mo\u017ce wobec takiego \u017cycia biograf staje si\u0119 bezradny? Mo\u017ce s\u0105 pytania, na kt\u00f3re nigdy nie by\u0142o odpowiedzi? Mo\u017ce takie biografie zawsze przegrywaj\u0105? S\u0142abo\u015b\u0107 tej ksi\u0105\u017cki jest jej si\u0142\u0105. Pozostawia tajemnic\u0119. Ka\u017ce my\u015ble\u0107. A ja pewnie b\u0119d\u0119 do niej tutaj wraca\u0142.<\/p>\n

Joanna Olczak-Ronikier „Korczak. Pr\u00f3ba biografii”, wydawnictwo WAB, Warszawa 2011<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mam problem z pisaniem o ksi\u0105\u017cce „Korczak. Pr\u00f3ba biografii” Joanny Olczak-Ronikier. Czyta\u0142em j\u0105 z mieszanymi uczuciami, ko\u0144czy\u0142em przej\u0119ty, w\u0142a\u015bciwie prawie p\u0142acz\u0105c. Za\u0142o\u017cenie tej ksi\u0105\u017cki by\u0142o ciekawe – autork\u0105 pierwszej tu\u017cpowojennej biografii Janusza Korczaka by\u0142a Hanna Mortkowicz-Olczakowa, matka autorki. Joanna Olczak-Ronikier[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-654","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=654"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":660,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/654\/revisions\/660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=654"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=654"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=654"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}