{"id":454,"date":"2011-04-03T18:21:02","date_gmt":"2011-04-03T18:21:02","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=454"},"modified":"2011-04-03T18:25:09","modified_gmt":"2011-04-03T18:25:09","slug":"ksiazka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=454","title":{"rendered":"Ksi\u0105\u017cka"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Szuflada, a w\u0142a\u015bciwie wiele szuflad. Telefon. Maszynka do w\u0142os\u00f3w. Ekspres do kawy. Zeszyt. Obr\u0105czka. Klucze, a w\u0142a\u015bciwie setki kluczy. Znak, chocia\u017c nie do ko\u0144ca wiadomo jaki. Okulary. Paczki od przyjaci\u00f3\u0142ki z Pary\u017ca, a w nich na przyk\u0142ad dwa niewielkie garnki z pokrywkami. Jeszcze fifka do papieros\u00f3w. No i na ko\u0144cu przedmiot, kt\u00f3ry nie zostanie opisany. I w\u0142a\u015bciwie ca\u0142e \u017cycie, a nawet mo\u017cna powiedzie\u0107 losy ca\u0142ej rodziny opisane przez Miko\u0142aja \u0141ozi\u0144skiego w „Ksi\u0105\u017cce”. Na poprzednim blogu pisa\u0142em szerzej o jego powie\u015bci „Reisefieber”, za kt\u00f3r\u0105 dosta\u0142 Nagrod\u0119 Ko\u015bcielskich, Nagrod\u0119 Fundacji Kultury i nominacj\u0119 do Nike. Dlatego tak bardzo czeka\u0142em\u00a0 na jego now\u0105 powie\u015b\u0107. By\u0142em ciekawy, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 p\u00f3jdzie, co i jak opowie.<\/p>\n

Miko\u0142aj \u0141ozi\u0144ski zaskoczy\u0142 mnie po raz drugi. Napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwie nie przypomina poprzedniej. Jest oszcz\u0119dniejsza w s\u0142owach, tak naprawd\u0119 nie ma w niej s\u0142\u00f3w niepotrzebnych, jest precyzyjna jak szwajcarski zegarek, skomponowana jak utw\u00f3r muzyczny, ma sw\u00f3j rytm, i chyba, pisz\u0119 chyba, bo nie jestem tego pewny, pozbawiona jest emocji i w\u0142a\u015bnie przez to jest tak mocna, uderzaj\u0105ca. Sprawia wra\u017cenie autobiograficznej historii pisarza, kt\u00f3ry na podstawie przedmiot\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rych ju\u017c nie ma, a kt\u00f3re pozosta\u0142y w pami\u0119ci, pr\u00f3buje rekonstruowa\u0107 histori\u0119 rodziny, nie pozbawiaj\u0105c jej jednak szerszego kontekstu, rodziny pokazanej na tle (nawet pozornie bardzo dalekim tle) sytuacji politycznej kraju. \u015amier\u0107 Stalina, rok 1968, p\u00f3\u017aniej Solidarno\u015b\u0107 i strajki, zmiana ustroju dostaj\u0105 si\u0119 do tej rodzinnej opowie\u015bci w strz\u0119pkach wspomnie\u0144. S\u0105 niejako zasygnalizowane. Korespondencja babki pisarza z jej parysk\u0105 przyjaci\u00f3\u0142k\u0105 snuje si\u0119 swoim rytmem, od paczki do paczki, od 16 grudnia 1969 („Wci\u0105\u017c mi brakuje przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy musieli wyjecha\u0107 rok temu”) do 23 grudnia 1985 roku, od strony 141 do 160, czyli zaledwie 19 stron pozornie niewa\u017cnych spraw i powracaj\u0105ce jak refren zdania o tym, \u017ce babka pisarza znowu nie przyjedzie do Pary\u017ca, \u017ce na wakacje, jak co roku wybiera si\u0119 do Konstancina, bo to blisko Warszawy. Mog\u0119 tylko zazdro\u015bci\u0107 \u0141ozi\u0144skiemu, \u017ce na tych 19 stronach opowiedzia\u0142 a\u017c tyle, pozornie niewiele opowiadaj\u0105c. Korespondencj\u0119 babki ko\u0144czy list napisany na maszynie, z odr\u0119cznym dopiskiem: „Synku, przepraszam ci\u0119, \u017ce nie wyrzuci\u0142am \u015bmieci”.<\/p>\n

\u0141ozi\u0144ski rozmawia z bratem, z rodzicami, pr\u00f3buje wy\u0142uska\u0107 jak najwi\u0119cej szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Opowiada o tym, o czym prosz\u0105, by nie opowiada\u0142. Przywraca \u017cycie przedmiotom, kt\u00f3re chcieliby zapomnie\u0107. Mnie w tej powie\u015bci najbardziej uderzy\u0142y dwa rozdzia\u0142y – ten o kluczach dziadka, setkach jego kluczy i ten o listach babki. Uderza mnie te\u017c, jak wiele mo\u017cna opowiedzie\u0107 za pomoc\u0105 przedmiot\u00f3w, nawet tych, kt\u00f3re przesta\u0142y istnie\u0107. Uderza mnie te\u017c ta rozrzucona kartoteka, \u017ceby p\u00f3j\u015b\u0107 za R\u00f3\u017cewiczem, i nie jest to por\u00f3wnanie na wyrost, bo Miko\u0142aj \u0141ozi\u0144ski t\u0105 poetyck\u0105, chocia\u017c powie\u015bciow\u0105 „Ksi\u0105\u017ck\u0105” w\u0142a\u015bciwie bardzo bliski jest R\u00f3\u017cewiczowi. Zawsze fragment. Rytm. Sucha opowie\u015b\u0107 przedstawiona faktami, wers za wersem, zdanie za zdaniem. Opowie\u015b\u0107 wybiegaj\u0105ca w przysz\u0142o\u015b\u0107 i wracaj\u0105ca do przesz\u0142o\u015bci. I wszystkie te czasy dziej\u0105 si\u0119 r\u00f3wnocze\u015bnie zape\u0142niaj\u0105c „Ksi\u0105\u017ck\u0119”. Zamyka rodzinny los mi\u0119dzy ok\u0142adkami, zreszt\u0105 genialnie zaprojektowanymi przez Przemka D\u0119bowskiego (tego od rozpoznawalnych ok\u0142adek wydawnictwa Karakter). Wszystko jest w tej ksi\u0105\u017cce doskona\u0142e, r\u00f3wnie\u017c uk\u0142ad typograficzny Anny Ciepieli.<\/p>\n

A\u017c chcia\u0142oby si\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po resztki pozosta\u0142e z rodzinnej historii, ocala\u0142e z po\u017car\u00f3w i wyrwane pami\u0119ci, i pr\u00f3bowa\u0107 skonstruowa\u0107 w\u0142asn\u0105 Ksi\u0105\u017ck\u0119. Bo czym innym jeste\u015bmy je\u017celi nie pami\u0119ci\u0105 i s\u0142owem.<\/p>\n

(Miko\u0142aj \u0141ozi\u0144ski „Ksi\u0105\u017cka”, Wydawnictwo Literackie 2011)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Szuflada, a w\u0142a\u015bciwie wiele szuflad. Telefon. Maszynka do w\u0142os\u00f3w. Ekspres do kawy. Zeszyt. Obr\u0105czka. Klucze, a w\u0142a\u015bciwie setki kluczy. Znak, chocia\u017c nie do ko\u0144ca wiadomo jaki. Okulary. Paczki od przyjaci\u00f3\u0142ki z Pary\u017ca, a w nich na przyk\u0142ad dwa niewielkie garnki[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-454","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/454","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=454"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/454\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":457,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/454\/revisions\/457"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}