{"id":3698,"date":"2024-10-31T07:50:15","date_gmt":"2024-10-31T07:50:15","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=3698"},"modified":"2024-10-31T07:50:15","modified_gmt":"2024-10-31T07:50:15","slug":"irena-gelblum-combatiente-judia-que-eligio-la-no-existencia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=3698","title":{"rendered":"IRENA GELBLUM. COMBATIENTE JUD\u00cdA QUE ELIGI\u00d3 LA NO EXISTENCIA."},"content":{"rendered":"<p class=\"s3\"><a href=\"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/IMG_2010.jpeg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-medium wp-image-3699\" src=\"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/IMG_2010-300x286.jpeg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"286\" srcset=\"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/IMG_2010-300x286.jpeg 300w, https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/IMG_2010-768x733.jpeg 768w, https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/IMG_2010-370x353.jpeg 370w, https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/IMG_2010.jpeg 808w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\">Durante muchos a\u00f1os <\/span><span class=\"s2\">los<\/span><span class=\"s2\"> que escrib\u00edan sobre el Levantamiento en el Gueto de Varsovia<\/span><span class=\"s2\"> eran hombres<\/span><span class=\"s2\">.<\/span><span class=\"s2\">Por esta raz\u00f3n la historia de las combatientes, <\/span><span class=\"s2\">las <\/span><span class=\"s2\">enlaces, <\/span><span class=\"s2\">las <\/span><span class=\"s2\">conspiradoras es tan poco conocida. <\/span><span class=\"s2\">Ellas<\/span><span class=\"s2\">estaban en la primera l\u00ednea<\/span><span class=\"s2\"> de combate<\/span><span class=\"s2\">: hac\u00edan contrabando de armas para reforzar la resistencia antinazi, llevaban dinero para ayudar a los jud\u00edos que viv\u00edan ocultos, salvaban a la gente. El 19 de abril se cumple el 80<\/span><span class=\"s2\">\u00b0<\/span><span class=\"s2\"> aniversario del Levantamiento en el Gueto de Varsovia. Es una oportunidad para <\/span><span class=\"s2\">recalcar<\/span><span class=\"s2\"> la valent\u00eda de las combatientes jud\u00edas. <\/span><span class=\"s2\">Irena Gelblum, desconocida para el <\/span><span class=\"s2\">m<\/span><span class=\"s2\">undo durante largas d\u00e9cadas, era una de ellas. <\/span><span class=\"s2\">El periodista y escritor Remigiusz Grzela dedic\u00f3 catorce a\u00f1os a <\/span><span class=\"s2\">elaborar <\/span><span class=\"s2\">su biograf\u00eda. <\/span><span class=\"s4\">Tres vidas de<\/span><span class=\"s4\"> Iren<\/span><span class=\"s4\">a<\/span><span class=\"s4\">Gelblum<\/span><span class=\"s2\"> (Wydawnictwo Bellona)<\/span> <span class=\"s2\">con la introducci\u00f3n del<\/span><span class=\"s2\">prof<\/span><span class=\"s2\">esor<\/span><span class=\"s2\"> Norman Davies<\/span> <span class=\"s5\">(<\/span><span class=\"s6\">God\u00b4s Playground, Historia de Polonia<\/span><span class=\"s6\">, <\/span><span class=\"s4\">Levantamiento<\/span><span class=\"s4\"> \u201844, <\/span><span class=\"s4\">Peque\u00f1a <\/span><span class=\"s4\">Europa<\/span><span class=\"s2\">)<\/span> <span class=\"s2\">y <\/span><span class=\"s5\">pr\u00f3logo<\/span> <span class=\"s2\">del historiador<\/span><span class=\"s2\"> Marian Turski, <\/span><span class=\"s2\">superviviente del Holocausto, cuyas palabras pronunciadas hace tres a\u00f1os: \u201cAuschwitz no cay\u00f3 del cielo\u201d recorrieron el mundo<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">es la versi\u00f3n m\u00e1s probable de la historia de Irena<\/span><span class=\"s2\">, ya que<\/span><span class=\"s2\"> ella misma durante a\u00f1os la false\u00f3, destruy\u00f3 documentos y <\/span><span class=\"s2\">huellas<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\">Irena Gelblum <\/span><span class=\"s2\">naci\u00f3 en Varsovia en<\/span><span class=\"s2\"> 1923 <\/span><span class=\"s2\">en<\/span><span class=\"s2\"> una acaudalada familia jud\u00eda<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Cua<\/span><span class=\"s2\">n<\/span><span class=\"s2\">do estall\u00f3 la <\/span><span class=\"s2\">II <\/span><span class=\"s2\">guerra mundial ten\u00eda 16 a\u00f1os<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Ella y su familia tuvieron que trasladarse al gueto<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">del que pudo salir probablemente en <\/span><span class=\"s2\">1942<\/span><span class=\"s2\">. Gracias<\/span><span class=\"s2\"> a su dominio del idioma alem\u00e1n y tambi\u00e9n gracias a su, as<\/span><span class=\"s2\">\u00ed <\/span><span class=\"s2\">llamado, <\/span><span class=\"s2\">\u201c<\/span><span class=\"s2\">buen aspecto<\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><span class=\"s2\">, consigui\u00f3 <\/span><span class=\"s2\">trabajo<\/span> <span class=\"s2\">en una oficina de correos. Pronto entr\u00f3 en contacto con la resistencia clandestina ingresando en la Organizaci\u00f3n de Combate Jud\u00eda creada en <\/span><span class=\"s2\">j<\/span><span class=\"s2\">ulio de <\/span><span class=\"s2\">1942<\/span><span class=\"s2\">.<\/span> <span class=\"s2\">Trabajaba para la organizaci\u00f3n del <\/span><span class=\"s2\">\u201c<\/span><span class=\"s2\">lado ario<\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><span class=\"s2\">, entre otras tare<\/span><span class=\"s2\">a<\/span><span class=\"s2\">s, <\/span><span class=\"s2\">manteniendo<\/span><span class=\"s2\"> el piso en la calle <\/span><span class=\"s2\">Pa\u0144sk<\/span><span class=\"s2\">a<\/span><span class=\"s2\"> 5<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">punto<\/span><span class=\"s2\"> de contacto, <\/span><span class=\"s2\">donde se ocultaban los l\u00edderes m\u00e1s destacados de la resistencia jud\u00eda.<\/span> <span class=\"s2\">Sus padres y el \u00fanico hermano fueron deportados al campo de exterminio de <\/span><span class=\"s2\">Sobibor<\/span><span class=\"s2\">, donde fueron asesinados<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Irena intent\u00f3 salvarlos, organiz\u00f3 una operaci\u00f3n de rescate<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">pero lleg\u00f3 tarde<\/span><span class=\"s2\">, apenas un d\u00eda<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Particip\u00f3 en operaciones de<\/span> <span class=\"s2\">la Organizaci\u00f3n de Combate Jud\u00eda<\/span> <span class=\"s2\">junto con<\/span><span class=\"s2\"> Kazik Ratajzer (Symch<\/span><span class=\"s2\">a<\/span><span class=\"s2\"> Rotem)<\/span><span class=\"s2\">, su amor de aquella <\/span><span class=\"s2\">\u00e9poca,<\/span> <span class=\"s2\">tambi\u00e9n <\/span><span class=\"s2\">realiz\u00f3 acciones<\/span><span class=\"s2\"> individuales<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">El rescate <\/span><span class=\"s2\">de la enlace<\/span><span class=\"s2\"> Renia Kukie\u0142ka del campo de concentraci\u00f3n de Mys\u0142owice fue u<\/span><span class=\"s2\">na de las <\/span><span class=\"s2\">operaciones <\/span><span class=\"s2\">m\u00e1s espectaculares<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Irena Gelblum <\/span><span class=\"s2\">entr\u00f3<\/span><span class=\"s2\"> en el campo<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">le orden\u00f3 a<\/span><span class=\"s2\"> Kukie\u0142<\/span><span class=\"s2\">ka ponerse su ropa<\/span><span class=\"s2\"> y<\/span> <span class=\"s2\">salir<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">qued\u00e1ndose <\/span><span class=\"s5\">ella misma <\/span><span class=\"s2\">en su lugar<\/span><span class=\"s2\">,<\/span> <span class=\"s2\">convencida de que se salvar\u00eda<\/span><span class=\"s2\">. Y as\u00ed fue.<\/span> <span class=\"s2\">Con otros combatientes de la Organizaci\u00f3n luch\u00f3 en la Insurrecci\u00f3n de Varsovia<\/span> <span class=\"s2\">de<\/span><span class=\"s2\"> 1944. <\/span><span class=\"s2\">Despu\u00e9s de la guerra se uni\u00f3 al grupo<\/span> <span class=\"s4\">Nakam<\/span><span class=\"s2\">,<\/span> <span class=\"s2\">50 <\/span><span class=\"s2\">supervivientes<\/span><span class=\"s2\"> jud\u00edos concentrados alrededor del \u201cprofeta de la venganza\u201d, <\/span><span class=\"s2\">el <\/span><span class=\"s2\">futuro poeta israel\u00ed Aba<\/span><span class=\"s2\"> Kowner. <\/span><span class=\"s2\">Planeaban acabar con la vida de <\/span><span class=\"s2\">6 <\/span><span class=\"s2\">millones de alemanes <\/span><span class=\"s2\">vengando as\u00ed <\/span><span class=\"s2\">los 6 millones de jud\u00edos asesinados<\/span><span class=\"s2\">,<\/span> <span class=\"s2\">envenenando<\/span><span class=\"s2\"> la red de abastecimiento de agua.<\/span> <span class=\"s2\">La operaci\u00f3n fue frenada<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">porque <\/span><span class=\"s2\">Ben Gurion <\/span><span class=\"s2\">no quer\u00eda construir el estado de Israel <\/span><span class=\"s2\">sobre la venganza.<\/span> <span class=\"s2\">Los Vengadores emigraron ilegalmente a Palestina. Todos <\/span><span class=\"s2\">se<\/span><span class=\"s2\"> quedaron all\u00ed.<\/span> <span class=\"s2\">Salvo Irena. <\/span><span class=\"s2\">En<\/span><span class=\"s2\"> 1948 <\/span><span class=\"s2\">volvi\u00f3 a Varsovia ya con <\/span><span class=\"s2\">el<\/span><span class=\"s2\"> apellido falso Conti.<\/span> <span class=\"s2\">Su vida despu\u00e9s de la guerra<\/span> <span class=\"s2\">est\u00e1 marcada<\/span><span class=\"s2\"> por sus intentos de cambiar su propia identidad y renegar de su historia como hero\u00edna en la guerra<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Fue azafata, periodista, un personaje pintoresco en Varsovia. Cuando en marzo de 1968, en la oleada antisemita avivada por la Uni\u00f3n Sovi\u00e9tica (la sociedad polaca apoyaba a Israel en la guerra <\/span><span class=\"s2\">del a\u00f1o 1967<\/span> <span class=\"s2\">entre Israel y los pa\u00edses \u00e1rabes, contrariamente a la pol\u00edtica sovi\u00e9tica<\/span><span class=\"s2\">), <\/span><span class=\"s2\">Irene se encontr\u00f3<\/span><span class=\"s2\">abocada a la emigraci\u00f3n sin posibilidad<\/span> <span class=\"s2\">de regresar, <\/span><span class=\"s2\">al igual que<\/span><span class=\"s2\"> todos los ciudadanos polacos de origen jud\u00edo<\/span><span class=\"s2\">. O<\/span><span class=\"s2\">pt\u00f3 por un cambi\u00f3 total de su identidad.<\/span> <span class=\"s2\">Realiz<\/span><span class=\"s2\">\u00f3<\/span> <span class=\"s2\">su <\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><span class=\"s2\">plan<\/span><span class=\"s2\"> italiano\u201d<\/span><span class=\"s2\">: <\/span><span class=\"s2\">s<\/span><span class=\"s2\">e cas<\/span><span class=\"s2\">\u00f3<\/span><span class=\"s2\"> con un periodista italiano <\/span><span class=\"s2\">Antonio Di Mauro<\/span><span class=\"s2\"> convirti\u00e9ndose<\/span><span class=\"s2\"> en Irena<\/span><span class=\"s2\"> Conti Di Mauro, <\/span><span class=\"s2\">y <\/span><span class=\"s2\">sali\u00f3<\/span><span class=\"s2\"> de P<\/span><span class=\"s2\">olonia provista de un pasaporte consular<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">que le permitir\u00eda<\/span><span class=\"s2\"> volver a <\/span><span class=\"s2\">al pa\u00eds<\/span><span class=\"s2\"> muy pronto.<\/span><span class=\"s2\">En los a\u00f1os 70 empez\u00f3 a construir su nueva vida en Polonia<\/span><span class=\"s2\">. Todos la conoc\u00edan <\/span><span class=\"s2\">como poetisa <\/span><span class=\"s2\">italiana nacida en 1931, <\/span><span class=\"s2\">residente<\/span> <span class=\"s2\">en las afueras<\/span><span class=\"s2\"> de <\/span><span class=\"s2\">V<\/span><span class=\"s2\">arsovia<\/span><span class=\"s2\">. Irena lleg\u00f3 a cambiar <\/span><span class=\"s2\">la voz y <\/span><span class=\"s2\">la<\/span><span class=\"s2\"> manera de hablar. No reconoc\u00eda a la gente <\/span><span class=\"s2\">relacionada con<\/span><span class=\"s2\"> su pasado. Hasta su muerte<\/span><span class=\"s2\">,<\/span><span class=\"s2\">ocurrida en 2009<\/span><span class=\"s2\">,<\/span><span class=\"s2\"> permaneci\u00f3 siendo <\/span><span class=\"s2\">Iren<\/span><span class=\"s2\">a<\/span><span class=\"s2\"> Conti Di Mauro. <\/span><span class=\"s2\">No dej\u00f3 <\/span><span class=\"s2\">huellas<\/span> <span class=\"s2\">de la guerra en <\/span><span class=\"s2\">su biograf\u00eda<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Los que la hab\u00edan conocido en aquella \u00e9poca respetaron su decisi\u00f3n y no <\/span><span class=\"s2\">mencionaban su nombre<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\">Remigiusz Grzela, <\/span><span class=\"s2\">que la conoci\u00f3 como<\/span><span class=\"s2\"> Iren<\/span><span class=\"s2\">a<\/span><span class=\"s2\"> Conti Di Mauro (<\/span><span class=\"s2\">la poetisa <\/span><span class=\"s2\">que tradujo sus poemas al italiano y escribi\u00f3 el <\/span><span class=\"s2\">ep\u00edlogo<\/span><span class=\"s2\"> de uno de sus libros<\/span><span class=\"s2\">), <\/span><span class=\"s2\">empez\u00f3 a buscar <\/span><span class=\"s2\">materiales<\/span><span class=\"s2\"> para su biograf\u00eda ya despu\u00e9s de la muerte de Irena.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s4\">Tres vidas de<\/span><span class=\"s4\"> Gelblum<\/span> <span class=\"s2\">es tambi\u00e9n la historia de otras hero\u00ednas jud\u00edas de aquella \u00e9poca: <\/span><span class=\"s2\">Ziu<\/span><span class=\"s2\">ta<\/span><span class=\"s2\"> Hartman <\/span><span class=\"s2\">de la Uni\u00f3n Militar Jud\u00eda<\/span><span class=\"s2\">, Chaj<\/span><span class=\"s2\">ka<\/span><span class=\"s2\"> Klinger, <\/span><span class=\"s2\">que cre\u00f3 c\u00e9lulas de la resistencia jud\u00eda en <\/span><span class=\"s2\">B\u0119dzin, W\u0142ad<\/span><span class=\"s2\">ka<\/span><span class=\"s2\"> Meed, <\/span><span class=\"s2\">Lub<\/span><span class=\"s2\">a<\/span><span class=\"s2\">Zylberg, Chaw<\/span><span class=\"s2\">ka<\/span><span class=\"s2\"> Folman-Raban.<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\">El<\/span> <span class=\"s2\">historiador brit\u00e1nico, <\/span><span class=\"s2\">prof<\/span><span class=\"s2\">esor<\/span><span class=\"s2\"> Norman Davis<\/span><span class=\"s2\">, recalca en la Introducci\u00f3n<\/span><span class=\"s2\">: <\/span><span class=\"s2\">&#8211; <\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><span class=\"s2\">Es<\/span><span class=\"s2\"> una obra de la salvaci\u00f3n o<\/span><span class=\"s2\">,<\/span><span class=\"s2\">dici\u00e9ndolo con las palabras <\/span><span class=\"s2\">de su<\/span><span class=\"s2\"> autor<\/span><span class=\"s2\">, es \u201cla rebeli\u00f3n <\/span><span class=\"s5\">contra <\/span><span class=\"s5\">los borrados<\/span> <span class=\"s2\">de<\/span> <span class=\"s2\">la historia, <\/span><span class=\"s2\">para <\/span><span class=\"s2\">recuperar aquello que pod<\/span><span class=\"s2\">r<\/span><span class=\"s2\">\u00eda perderse sin remedio. Habla de una mujer excepcional que, adem\u00e1s de llevar una vida o vidas complicadas, varias veces ocult\u00f3 su identidad o la cambi\u00f3.<\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\">Marian Turski, <\/span><span class=\"s2\">superviviente del Holocausto<\/span><span class=\"s2\">, <\/span><span class=\"s2\">Presidente del Consejo del Museo de la Historia de los Jud\u00edos Polacos POLIN escribi\u00f3:<\/span> <span class=\"s2\">\u201d<\/span><span class=\"s2\">Yo<\/span><span class=\"s2\"> conoc\u00eda a Irena<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">La conoc\u00ed despu\u00e9s de la guerra<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Sab\u00eda de su obsesi\u00f3n <\/span><span class=\"s2\">por lo <\/span><span class=\"s2\">que llamar\u00eda el elixir de la juventud. <\/span><span class=\"s2\">La respet\u00e9<\/span><span class=\"s2\"> y cuando siendo redactor cient\u00edfico, estuve preparando notas <\/span><span class=\"s2\">complementarias <\/span><span class=\"s2\">a las memorias de Antek Cukierman<\/span><span class=\"s2\">,<\/span><span class=\"s2\">n<\/span><span class=\"s2\">o revel\u00e9 su identidad.<\/span> <span class=\"s2\">Quiero agradece<\/span><span class=\"s2\">r<\/span><span class=\"s2\"> al Autor y a la Editorial <\/span><span class=\"s2\">por su prop\u00f3sito de<\/span><span class=\"s2\"> enriquecer el 80 aniversario del levantamiento en el Gueto de Varsovia<\/span><span class=\"s2\">con la publicaci\u00f3n de este libro<\/span><span class=\"s2\">.<\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\">Remigiusz Grzela<\/span><span class=\"s2\">: <\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><span class=\"s2\">Las<\/span><span class=\"s2\"> haza\u00f1as de<\/span><span class=\"s2\"> Iren<\/span><span class=\"s2\">a<\/span><span class=\"s2\"> Gelblum<\/span><span class=\"s2\">durante la guerra eran <\/span><span class=\"s2\">de una persona intr\u00e9pida<\/span><span class=\"s2\"> y <\/span><span class=\"s2\">para nada loca,<\/span><span class=\"s2\"> como <\/span><span class=\"s2\">la tildaban<\/span><span class=\"s2\"> algunos hombres. <\/span><span class=\"s2\">Osaba<\/span><span class=\"s2\">emprender acciones<\/span><span class=\"s2\"> tan arriesgadas porque no ten\u00eda nada que perder. Se enfrentaba <\/span><span class=\"s2\">al<\/span><span class=\"s2\"> enemigo armado. <\/span><span class=\"s2\">M\u00e1s tarde<\/span><span class=\"s2\"> se enfrentaba a las diferentes narraciones<\/span><span class=\"s2\"> de la historia<\/span><span class=\"s2\">. Finalmente opt\u00f3 por enfrentarse a s<\/span><span class=\"s2\">\u00ed<\/span><span class=\"s2\"> misma. <\/span><span class=\"s2\">Probablemente e<\/span><span class=\"s2\">sta \u00faltima batalla <\/span><span class=\"s2\">result\u00f3 la<\/span><span class=\"s2\"> m\u00e1s <\/span><span class=\"s2\">dif\u00edcil<\/span><span class=\"s2\">porque dur\u00f3 al menos cuarenta a\u00f1os seguidos, sin tregua.<\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"s3\"><span class=\"s2\">Prof. Norman Davies<\/span><span class=\"s2\">: <\/span><span class=\"s2\">\u201d<\/span><span class=\"s2\">La<\/span><span class=\"s2\"> identidad de cada uno de nosotros es \u00a0l\u00edquida o potencialmente l\u00edquida. Es la mezcla de lo que somos o fuimos y lo que intentamos ser<\/span><span class=\"s2\">. <\/span><span class=\"s2\">Irena pas\u00f3 por el molino de verifica<\/span><span class=\"s2\">ci\u00f3n de<\/span><span class=\"s2\"> la identidad varias veces. \u00bfEra polaca, jud\u00eda, italiana? \u00bfQui\u00e9n era?<\/span><span class=\"s2\">Era todas ellas y m\u00e1s. La vida de <\/span><span class=\"s2\">I<\/span><span class=\"s2\">rena <\/span><span class=\"s2\">Gelblum <\/span><span class=\"s2\">demuestra el triunfo del esp\u00edritu humano que pocos mortales logran alcanzar. Pas\u00f3 torturas inimaginables para ser ella misma, tener su voz <\/span><span class=\"s2\">genuina y <\/span><span class=\"s2\">propia, \u00a0y<\/span><span class=\"s2\"> ser inspiraci\u00f3n para <\/span><span class=\"s2\">los dem\u00e1s<\/span><span class=\"s2\">.<\/span><span class=\"s2\"> \u201d<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Durante muchos a\u00f1os los que escrib\u00edan sobre el Levantamiento en el Gueto de Varsovia eran hombres.Por esta raz\u00f3n la historia de las combatientes, las enlaces, las conspiradoras es tan poco conocida. Ellasestaban en la primera l\u00ednea de combate: hac\u00edan contrabando[&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[26,25],"class_list":["post-3698","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki","tag-irenaconti","tag-irenagblum"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3698","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3698"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3700,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3698\/revisions\/3700"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}