{"id":340,"date":"2011-02-26T18:26:57","date_gmt":"2011-02-26T18:26:57","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=340"},"modified":"2011-02-26T18:32:00","modified_gmt":"2011-02-26T18:32:00","slug":"pusta-woda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=340","title":{"rendered":"Pusta woda"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Czy istnieje kto\u015b, kto wie, jak nale\u017cy je\u015b\u0107 chleb, kt\u00f3ry jest ostatnim? – pyta Krystyna \u017bywulska w swojej wielkiej ksi\u0105\u017cce „Pusta woda” (Instytut Wyd. Latarnik, Wyd. tChu, Micha\u0142\u00f3w-Grabina 2008). D\u0142ugo chcia\u0142em przeczyta\u0107 t\u0119 autobiograficzn\u0105 opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu w warszawskim getcie, ucieczce z niego, pr\u00f3bie u\u0142o\u017cenia sobie losu po aryjskiej stronie. I d\u0142ugo nie umia\u0142em. Dopiero dzisiaj postanowi\u0142em t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 otworzy\u0107 i nic ju\u017c nie jest takie jak wcze\u015bniej. Najpierw lapidarny a jednak bardzo mocny wst\u0119p Stefanii Grodzie\u0144skiej. A potem \u017bywulska, kt\u00f3ra opowiada, kt\u00f3rej si\u0119 s\u0142ucha i kt\u00f3r\u0105 si\u0119 s\u0142yszy. Mia\u0142em nawet takie odczucie, \u017ce Krystyna \u017bywulska ods\u0142ania mi t\u0119 histori\u0119 w czasie wywiadu. To znaczy jedynie, \u017ce jej opowie\u015b\u0107 ma wielk\u0105 si\u0142\u0119, jest sugestywna, przejmuj\u0105ca, uderza. To nie tylko si\u0142a \u015bwiadectwa ocalonej, r\u00f3wnie\u017c forma, jak\u0105 nada\u0142a tym wspomnieniom, uczyni\u0142a z nich powie\u015b\u0107, wielk\u0105 literatur\u0119. Nie tylko historia uderza, r\u00f3wnie\u017c forma, czasem urwane zdania, czasem powracaj\u0105ce motywy, s\u0142owa, ca\u0142e frazy, kt\u00f3re wracaj\u0105 jak rymy koszmarnej piosenki. Opowiada \u017bywulska „normalne” \u017cycie getta. Pisze o „normalnym” nienormalnym \u017cyciu i „normalnej”, „zwyczajnej” nienormalnej \u015bmierci. Pisze o „bezczelnych \u017cydowskich oknach”, kt\u00f3re patrz\u0105 na aryjsk\u0105 stron\u0119, o wagonach bydl\u0119cych – „klekoc\u0105 w\u0119druj\u0105ce trumny”, o normalnej nienormalnej wio\u015bnie\u00a0 i o pustej wodzie. Jej matka codziennie powtarza sw\u00f3j rytua\u0142. Stawia na stole waz\u0119 z zup\u0105, a w\u0142a\u015bciwie waz\u0119 z wrz\u0105tkiem, bo rzadko kiedy w tej gor\u0105cej pustej wodzie p\u0142ywa kawa\u0142ek kartofla czy buraka. Z wazy z gor\u0105c\u0105 pust\u0105 wod\u0105 czyni wielk\u0105 metafor\u0119 si\u0142y do przetrwania. Bez planu \u017bywulska wyprowadzi matk\u0119 z getta, zostawiaj\u0105c w getcie ojca, a potem b\u0119dzie wci\u0105\u017c wraca\u0107 do tamtej chwili i do tamtego pytania: dlaczego esesman nie strzeli\u0142. Wcze\u015bniej jeszcze opisze puste \u017cydowskie mieszkania, ksi\u0105\u017ck\u0119 otwart\u0105 na stronie 159, le\u017c\u0105c\u0105 na pod\u0142odze halk\u0119, porzucon\u0105 lalk\u0119 bez g\u0142owy. A p\u00f3\u017aniej tego samego dnia, kiedy uciek\u0142a z getta, ju\u017c po aryjskiej stronie, jad\u0105c z matk\u0105 tramwajem, obie g\u0142odne, przera\u017cone uciekinierki s\u0142ucha\u0107 b\u0119d\u0105 dialogu zwyk\u0142ych warszawianek o tym, \u017ce jednej z nich nie uda\u0142a si\u0119 szarlotka, cho\u0107 pieczona zgodnie z przepisem, mo\u017ce \u017ale posmarowa\u0142a blach\u0119? A potem wysi\u0105d\u0105 na Placu Wilsona, bo siostra w ostatniej rozmowie telefonicznej prosi\u0142a, \u017ceby ucieka\u0142y i obieca\u0142a, \u017ce ka\u017cdego dnia o czwartej b\u0119dzie czeka\u0107 na nie na Placu Wilsona r\u00f3g Mickiewicza. Czyli w miejscu, kt\u00f3re znam doskonale. Mieszka\u0142em kiedy\u015b przy ul. Klaudyny, je\u017adzi\u0142em codziennie autobusem przez plac Wilsona, a p\u00f3\u017aniej w\u0142a\u015bnie ulic\u0105 Mickiewicza. I nagle uderzy\u0142a mnie ta historia jeszcze mocniej. \u017be to wszystko jednak dzia\u0142o si\u0119 naprawd\u0119, dzia\u0142o tutaj. I \u017ce teraz mijaj\u0105c plac Wilsona i skr\u0119caj\u0105c w Mickiewicza b\u0119d\u0119 my\u015bla\u0142 o tym, \u017ce siostra Krystyny \u017bywulskiej, kt\u00f3ra naprawd\u0119 nazywa\u0142a si\u0119 Sonia Landau, przychodzi\u0142a tu codzienne i o czwartej obserwowa\u0142a z ukrycia, czy obie: siostra i mama wydosta\u0142y si\u0119 z getta. Pisze \u017bywulska o dobrych i z\u0142ych \u017bydach, dobrych i z\u0142ych Polakach, dobrych i z\u0142ych Niemcach i mo\u017ce dlatego uderza z tak\u0105 si\u0142\u0105. Jeszcze b\u0119d\u0119 wraca\u0142 do tej ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rej nie spos\u00f3b porzuci\u0107, od kt\u00f3rej nie spos\u00f3b si\u0119 uwolni\u0107.<\/p>\n

Kanon na nowy blog, odcinek 35<\/strong><\/p>\n

O swoich najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017ckach opowiada dzisiaj<\/p>\n

Jolanta Olszewska<\/strong>, aktorka: <\/span><\/p>\n

Z przyjemno\u015bci\u0105, cho\u0107 i pewnie z trudem, spr\u00f3buj\u0119 zrobi\u0107 to ksi\u0105\u017ckowe ograniczenie.<\/p>\n

1. Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski „Cesarz”. Jak uzasadni\u0107 bezwzgl\u0119dn\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do tej ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3ra ma w sobie wszystko, nawet muzyk\u0119.\u00a0 No i od niej zacz\u0119\u0142a si\u0119 moja przygoda z R. Kapu\u015bci\u0144skim, kt\u00f3ra mimo \u015bmieci autora nadal trwa… cho\u0107 inaczej.<\/p>\n

2. Oriana Fallaci „Si\u0142a rozumu”.\u00a0 Tej ksi\u0105\u017cki nie czyta si\u0119. Tej ksi\u0105\u017cki si\u0119 s\u0142ucha. Odwaga, si\u0142a argument\u00f3w, p\u0142omie\u0144 j\u0119zyka..<\/p>\n

3. Zeruya Shalev. W\u0142a\u015bciwie wszystkie trzy ksi\u0105\u017cki, bo sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w jeden organizm.” \u017bycie mi\u0142osne”,\u00a0 „M\u0105\u017c i \u017cona” i „Po rozstaniu” – jest tu matematyka i jednocze\u015bnie jaka\u015b dziko\u015b\u0107. Kawa\u0142ek piek\u0142a, kt\u00f3re siedzi w nas, i z kt\u00f3rym pr\u00f3bujemy walczy\u0107…<\/p>\n

4. Haruki Murakami „Historia ptaka nakr\u0119cacza”. Czytaniu tej ksi\u0105\u017cki towarzyszy\u0142y mi emocje podobne do tych w dzieci\u0144stwie, kiedy czyta\u0142o si\u0119 w nocy, z latark\u0105, pod ko\u0142dr\u0105. Da\u0142am si\u0119 wci\u0105ga\u0107 w t\u0119 niebezpieczn\u0105 gr\u0119 i nie mog\u0142am si\u0119 nadziwi\u0107 entuzjazmowi autora w mno\u017ceniu nierzeczywistych byt\u00f3w.<\/p>\n

5. Amos Oz „Opowie\u015b\u0107 o mi\u0142o\u015bci i mroku”. Pi\u0119kno, pi\u0119kno , pi\u0119kno.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy istnieje kto\u015b, kto wie, jak nale\u017cy je\u015b\u0107 chleb, kt\u00f3ry jest ostatnim? – pyta Krystyna \u017bywulska w swojej wielkiej ksi\u0105\u017cce „Pusta woda” (Instytut Wyd. Latarnik, Wyd. tChu, Micha\u0142\u00f3w-Grabina 2008). D\u0142ugo chcia\u0142em przeczyta\u0107 t\u0119 autobiograficzn\u0105 opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu w warszawskim getcie,[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,16],"tags":[],"class_list":["post-340","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=340"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/340\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":343,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/340\/revisions\/343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}