{"id":2988,"date":"2015-12-01T17:25:07","date_gmt":"2015-12-01T17:25:07","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2988"},"modified":"2015-12-01T17:25:07","modified_gmt":"2015-12-01T17:25:07","slug":"teatr-musi-sie-wtracac","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2988","title":{"rendered":"Teatr musi si\u0119 wtr\u0105ca\u0107"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>Pr\u00f3bowa\u0142em dosta\u0107 si\u0119 na t\u0119 stron\u0119 i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie pami\u0119tam has\u0142a. To dow\u00f3d na to, \u017ce ostatnio – mimo dobrych ch\u0119ci – nie zagl\u0105da\u0142em tu prawie w og\u00f3le. Albo dow\u00f3d na to, \u017ce za du\u017co mam na g\u0142owie r\u00f3\u017cnych spraw i zaj\u0119\u0107. Albo dow\u00f3d na to, \u017ce \u017cycie w \u015bwiecie hase\u0142 i PIN-\u00f3w zaczyna nas przerasta\u0107. W ka\u017cdym razie jestem. I w\u0142a\u015bciwie nie wiem, od czego zacz\u0105\u0107. Przez ca\u0142e lata unika\u0142em tutaj pisania o polityce, wierz\u0105c, \u017ce tym, co jest nam naprawd\u0119 potrzebne jest kultura. Chcia\u0142em, aby to miejsce by\u0142o nieska\u017cone polityk\u0105. Jednak w ostatnich miesi\u0105cach coraz cz\u0119\u015bciej nie wytrzymywa\u0142em. A teraz to ju\u017c naprawd\u0119 trudno wytrzyma\u0107 to, co si\u0119 dzieje wok\u00f3\u0142 nas, to og\u00f3lne zg\u0142upienie, manipulacj\u0119 i oszustwa na ka\u017cdym kroku, dzia\u0142ania wielkich k\u0142amc\u00f3w i ma\u0142ych k\u0142amczuszk\u00f3w. Zupe\u0142nie nie umiem si\u0119 w tej rzeczywisto\u015bci odnale\u017a\u0107. I wiem, \u017ce jest nas wi\u0119cej,\u00a0 a nawet bardzo wielu. Zacz\u0105\u0142em o polityce, i od razu trac\u0119 ch\u0119\u0107 dalszego pisania.<\/p>\n

Mo\u017ce nas uratowa\u0107 jedynie kultura, ta w ostatnich latach porzucona, zepchni\u0119ta na margines. To jest bana\u0142, kt\u00f3ry tu powtarzam jak mantr\u0119, ale naprawd\u0119 powt\u00f3rz\u0119 kolejny raz: nie ma zdrowego, rozwijaj\u0105cego si\u0119, otwartego spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego bez kultury i edukacji. To jest fundament, chleb, tlen i lekarstwo.<\/p>\n

Wczoraj uczestniczy\u0142em w konsultacjach spo\u0142ecznych „Media publiczne – co dalej”, kt\u00f3re w Sejmie zorganizowa\u0142a Nowoczesna. Oczywi\u015bcie zazwyczaj nic z takich rozm\u00f3w nie wynika, i pewnie wynika\u0107 nie mo\u017ce, zw\u0142aszcza, \u017ce nie pad\u0142y konkrety pod ciekaw\u0105 dyskusj\u0119, ale kiedy prezes zarz\u0105du TVP m\u00f3wi\u0142, \u017ce telewizja si\u0119 zmienia, bo w programach publicystycznych polityk\u00f3w zacz\u0119li zast\u0119powa\u0107 eksperci, i \u017ce to naprawd\u0119 jest ju\u017c wielka zmiana i dalej zapyta\u0142, jak zmienia\u0107 telewizj\u0119, bo dzisiaj jej finansowanie jedynie w 20 procentach jest z abonamentu, zabra\u0142em g\u0142os. Powt\u00f3rzy\u0142em kolejny bana\u0142, kt\u00f3ry powtarzam raz po raz: „Pyta pan jak? Odpowied\u017a jest prosta. Trzeba produkowa\u0107 jako\u015b\u0107. Widzowie nie p\u0142ac\u0105 abonamentu, bo nie chc\u0105 finansowa\u0107 takiej telewizji, w kt\u00f3rej nie ma misji, w kt\u00f3rej marginesem jest kultura i edukacja. Zast\u0105pienie polityk\u00f3w ekspertami nie spowoduje ch\u0119ci p\u0142acenia abonamentu. Trzeba zacz\u0105\u0107 produkowa\u0107 jako\u015b\u0107”.<\/p>\n

Nie wiem, ludzie odpowiedzialni za media, r\u00f3wnie\u017c my, dziennikarze, chyba na za wiele godzili si\u0119 przez ostatnie lata, w imi\u0119 ogl\u0105dalno\u015bci, klikalno\u015bci i poczytno\u015bci. Wysz\u0142a nam z tego niepoczytalno\u015b\u0107. Za wielki temat, \u017ceby go tutaj rozwija\u0107.<\/p>\n

Wi\u0119c mo\u017ce by si\u0119 ratowa\u0107 kultur\u0105? I to si\u0119 chyba samo i szybko stanie. Teatr musi by\u0107 dzisiaj polityczny, prowadzi\u0107 dialog z rzeczywisto\u015bci\u0105. Media pozbawi\u0142y si\u0119 inteligencji, wyrzuci\u0142y z debaty publicznej artyst\u00f3w, humanist\u00f3w (kt\u00f3rych pono\u0107 jest na uczelniach za wielu), wi\u0119c teatr b\u0119dzie przejmowa\u0142 rol\u0119 takiej platformy spotkania. Jak g\u0142osi has\u0142o Teatru Powszechnego w Warszawie: teatr musi si\u0119 wtr\u0105ca\u0107.<\/p>\n

Je\u017celi media nie stan\u0105 si\u0119 obywatelskie, kultura – czy to si\u0119 IM podoba, czy nie – przejmie funkcj\u0119 odnowy spo\u0142ecznej. Teatr, kino, literatura, sztuki wizualne. To si\u0119 stanie.<\/p>\n

W tym czasie, kiedy liczni niedawni bezkrwawi rewolucjoni\u015bci obalaj\u0105cy autorytarny system, obalaj\u0105cy ONYCH, przejmuj\u0105 ich has\u0142a, ich metody dzia\u0142ania, prowadzenia polityki, wychodzi zbi\u00f3r wywiad\u00f3w Teresy Tora\u0144skiej „Aneks” (Wydawnictwo \u015awiat Ksi\u0105\u017cki). – Czyli aneks do „ONYCH”. W\u0142a\u015bciwie obie te ksi\u0105\u017cki warto by dzisiejszym twardog\u0142owym niszczycielom zadedykowa\u0107. Wiem, \u017ce nie przeczytaj\u0105. Ale gdyby wr\u00f3cili do „Onych”, przypomnieliby sobie, \u017ce dawni liderzy partyjni zaczadzeni komunizmem zostali przez \u00f3w komunizm zdradzeni, zmieleni i wypluci. Przyszli po nich nowi komuni\u015bci, kt\u00f3rych wielki i pi\u0119knych ruch Solidarno\u015bci zmi\u00f3t\u0142 na dobre razem z systemem, wprowadzaj\u0105c ustr\u00f3j demokratyczny. Po tamtym ustroju pozosta\u0142o wspomnienie i przekazy historyczne. Wi\u0119c zamiast \u015bwi\u0119towa\u0107 demokracj\u0119 (bo czy nie o to chodzi\u0142o?), dzisiaj zat\u0119sknili za dawnymi has\u0142ami, pr\u00f3buj\u0105 gra\u0107 aparatczyk\u00f3w, i dokonuj\u0105 nocnych przewrot\u00f3w pod szyldem Sejmu? Gdyby przeczytali „Onych”, u\u015bwiadomiliby sobie, \u017ce autorytaryzm nie ma dzisiaj w Europie \u017cadnych szans. A ich retoryka jest najgorsza z mo\u017cliwych, dawno ju\u017c \u015bmierdzi zgnilizn\u0105. Cho\u0107 mo\u017ce zmienili zdanie i my\u015bl\u0105, \u017ce system by\u0142 „troch\u0119 przygnity, ale wy\u015bmienity”?<\/p>\n

A gdyby przeczytali „Aneks” albo cho\u0107by wst\u0119p prof. Andrzeja Friszkego, mo\u017ce by do nich dotar\u0142y te s\u0142owa: „\u0141\u0105czy\u0142a nas potrzeba dzia\u0142ania na rzecz odk\u0142amania historii najnowszej(…) By\u0142 to czas Solidarno\u015bci, wybuchu potrzeby wolno\u015bci i samoorganizacji spo\u0142ecze\u0144stwa, zarazem odrzucenia systemu dominacji monopolistycznej partii i jej kontroli nad \u017cyciem umys\u0142owym”.<\/p>\n

I w\u0142a\u015bciwie brzmi to bardzo aktualnie.<\/p>\n

Mia\u0142em nie pisa\u0107 o polityce, ale naprawd\u0119 jest czas, kiedy ma si\u0119 ochot\u0119 nie tylko m\u00f3wi\u0107, ale i krzykn\u0105\u0107. Wbrew coraz wi\u0119kszej bezsilno\u015bci. Ale wierz\u0119, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo si\u0119 zorganizuje. I oczywi\u015bcie nie wiem, co zrobi\u0107. A kiedy nie wie si\u0119, co zrobi\u0107 to najlepiej zrobi\u0107 swoje, najlepiej jak si\u0119 potrafi. Wi\u0119c b\u0119d\u0119 dalej rozmawia\u0142, pyta\u0142 \u015bwiadk\u00f3w historii, pisa\u0142, pr\u00f3bowa\u0142 co\u015b zrozumie\u0107.<\/p>\n

W niedziel\u0119 tlenem by\u0142a kapitalna Danuta Szaflarska, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142em zaszczyt po raz kolejny prowadzi\u0107 spotkanie, tym razem w Teatrze \u017bydowskim w cyklu „Baga\u017ce kultury”. Pani Danuta, wielka legendarna aktorka, niezwyk\u0142a gaw\u0119dziarka, przywo\u0142uje wspomnienia, r\u00f3wnie\u017c wojenne, straszne, a u\u015bmiech nie schodzi z jej twarzy. Bo dobro zwyci\u0119\u017ca. To by\u0142o wspania\u0142e, \u017ce mogli\u015bmy przez p\u00f3\u0142torej godziny s\u0142ucha\u0107 jej m\u0105dro\u015bci, dowcipu, w og\u00f3le by\u0107 \u015bwiadkami jej obecno\u015bci. Bardzo to jest dla mnie wzruszaj\u0105ce.<\/p>\n

To by\u0142 b\u0142ysk w szaro-czarnym listopadzie i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce si\u0119 ko\u0144czy bo by\u0142 to miesi\u0105c pe\u0142en wyt\u0119\u017conej pracy. Do druku id\u0105 obie ksi\u0105\u017cki „To, co najwa\u017cniejsze. Irena Jun i Stanis\u0142aw Brudny. Rozmowy” (wyjdzie jeszcze w grudniu, wydaje Teatr Studio) i „Krafft\u00f3wna w krainie czar\u00f3w” (w ksi\u0119garniach od 12 stycznia, wydaje Pr\u00f3szy\u0144ski i S-ka). W zak\u0142adce kalendarz r\u00f3\u017cne szczeg\u00f3\u0142y, m.in. zaproszenie na spotkanie z Iren\u0105 Jun i Stanis\u0142awem Brudnym do Teatru Collegium Nobilium 9 grudnia i Teatru Studio 20 grudnia.<\/p>\n

Na razie „id\u0119 st\u0105d”, jak m\u00f3wi\u0142a Alicja. Jutro zjem w Sopocie obiad z pani\u0105 prof. Joann\u0105 Penson, bohaterk\u0105 mojej ksi\u0105\u017cki „By\u0142o, wi\u0119c min\u0119\u0142o”. Ksi\u0105\u017cki dla mnie wa\u017cnej, mo\u017ce najwa\u017cniejszej, bo by\u0142a i pozostaje bezcenn\u0105 lekcj\u0105 humanizmu.<\/p>\n

T\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 zamyka rozmowa o wierszu Wis\u0142awy Szymborskiej, dzisiaj zn\u00f3w aktualnym.<\/p>\n

WIS\u0141AWA SZYMBORSKA<\/p>\n

STARY PROFESOR<\/p>\n

Spyta\u0142am go o tamte czasy,<\/p>\n

kiedy byli\u015bmy jeszcze tacy m\u0142odzi,<\/p>\n

naiwni, zapalczywi, g\u0142upi, niegotowi.<\/p>\n

Troch\u0119 z tego zosta\u0142o, z wyj\u0105tkiem m\u0142odo\u015bci<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Spyta\u0142am go, czy nadal wie na pewno,<\/p>\n

co dla ludzko\u015bci dobre a co z\u0142e.<\/p>\n

Najbardziej \u015bmierciono\u015bne z\u0142udzenie z mo\u017cliwych<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Spyta\u0142am go o przysz\u0142o\u015b\u0107,<\/p>\n

czy ci\u0105gle jasno j\u0105 widzi.<\/p>\n

Zbyt wiele przeczyta\u0142em ksi\u0105\u017cek historycznych<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Spyta\u0142am go o zdj\u0119cie,<\/p>\n

to w ramkach, na biurku.<\/p>\n

Byli, min\u0119li. Brat, kuzyn, bratowa,<\/p>\n

\u017cona, c\u00f3reczka na kolanach \u017cony,<\/p>\n

kot na r\u0119kach c\u00f3reczki,<\/p>\n

i kwitn\u0105ca czere\u015bnia, a nad t\u0105 czere\u015bni\u0105<\/p>\n

niezidentyfikowany ptaszek lataj\u0105cy<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Spyta\u0142am go, czy bywa czasami szcz\u0119\u015bliwy.<\/p>\n

Pracuj\u0119<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Spyta\u0142am o przyjaci\u00f3\u0142, czy jeszcze ich ma.<\/p>\n

Kilkoro moich by\u0142ych asystent\u00f3w,<\/p>\n

kt\u00f3rzy tak\u017ce ju\u017c maj\u0105 by\u0142ych asystent\u00f3w,<\/p>\n

pani Ludmi\u0142a, kt\u00f3ra rz\u0105dzi w domu,<\/p>\n

kto\u015b bardzo bliski, ale za granic\u0105,<\/p>\n

dwie panie z biblioteki, obie u\u015bmiechni\u0119te,<\/p>\n

ma\u0142y Grze\u015b z naprzeciwka i Marek Aureliusz<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Spyta\u0142am go o zdrowie i samopoczucie.<\/p>\n

Zakazuj\u0105 mi kawy, w\u00f3dki, papieros\u00f3w,<\/p>\n

noszenia ci\u0119\u017ckich wspomnie\u0144 i przedmiot\u00f3w.<\/p>\n

Musz\u0119 udawa\u0107, \u017ce tego nie s\u0142ysz\u0119<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n

Spyta\u0142am o ogr\u00f3dek i \u0142awk\u0119 w ogr\u00f3dku.<\/p>\n

Kiedy wiecz\u00f3r pogodny, obserwuj\u0119 niebo.<\/p>\n

Nie mog\u0119 si\u0119 nadziwi\u0107,<\/p>\n

ile tam punkt\u00f3w widzenia<\/p>\n

– odpowiedzia\u0142.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pr\u00f3bowa\u0142em dosta\u0107 si\u0119 na t\u0119 stron\u0119 i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie pami\u0119tam has\u0142a. To dow\u00f3d na to, \u017ce ostatnio – mimo dobrych ch\u0119ci – nie zagl\u0105da\u0142em tu prawie w og\u00f3le. Albo dow\u00f3d na to, \u017ce za du\u017co mam na g\u0142owie[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,14,6,15,19,16],"tags":[],"class_list":["post-2988","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-film","category-ksiazki","category-muzyka","category-obrazy","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2988"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2988\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2991,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2988\/revisions\/2991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}