{"id":2960,"date":"2015-10-23T16:26:30","date_gmt":"2015-10-23T16:26:30","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2960"},"modified":"2015-10-23T16:35:48","modified_gmt":"2015-10-23T16:35:48","slug":"wyspy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2960","title":{"rendered":"wyspy"},"content":{"rendered":"

\n

\"\"<\/a>
Biurko Jose Saramago<\/figcaption><\/figure>\n

Chwilowo pracownia zamieni\u0142a si\u0119 w ma\u0142\u0105 oran\u017ceri\u0119, bo te ro\u015bliny, kt\u00f3re od wiosny do jesieni s\u0105 w ogrodzie, wymagaj\u0105ce ciep\u0142a – aloesy, oliwka, oleander, jaki\u015b przypadkowy cytrus, co to, co roku ro\u015bnie latem i marnieje zim\u0105, musz\u0105 gdzie\u015b przespa\u0107. A mnie jeszcze w pami\u0119ci z niedawnego urlopu na Lanzarotte s\u0142o\u0144ce majaczy pod powiekami, cho\u0107 jak to z urlopem, zw\u0142aszcza kr\u00f3tkim bywa, trzeciego dnia si\u0119 rozchorowa\u0142em i nie mog\u0119 si\u0119 do dzisiaj wyleczy\u0107. A by\u0142o tak \u015bwietnie, s\u0142onecznie, ocean, spalona ziemia.<\/p>\n

Postawi\u0142em sobie przy biurku zdj\u0119cie pozuj\u0105cego pod kraterem wulkanu noblisty Jose Saramago, kt\u00f3ry mieszka\u0142 na Lanzarotte przez ostatnich osiemna\u015bcie lat \u017cycia. Troch\u0119 obrazi\u0142 si\u0119 na Portugali\u0119 i postanowi\u0142 si\u0119 przenie\u015b\u0107. Pokocha\u0142 to osobliwe, ciekawe wulkaniczne miejsce, gdzie wino ro\u015bnie na lawie. Wybudowa\u0142 pi\u0119kny dom w Tias, z tarasem i ogrodem wychodz\u0105cym na ocean. Tutaj odwiedzali go inni wa\u017cni pisarze i arty\u015bci Mario Vargas Llosa, Pedro Almodovar. Jego dom w okre\u015blonych godzinach otwarty jest dla zwiedzaj\u0105cych i dla ka\u017cdego wielbiciela ksi\u0105\u017cek jest to naprawd\u0119 przygoda po\u0142azi\u0107 po jego salonie, gdzie wci\u0105\u017c le\u017c\u0105 roz\u0142o\u017cone czasopisma i ksi\u0105\u017cki, m\u00f3c popatrze\u0107 na jego biurko z Chrystusem zdj\u0119tym z krzy\u017ca (Saramago by\u0142 ateist\u0105 i tego uwolnionego Chrystusa lubi\u0142 mie\u0107 blisko, kiedy pisa\u0142), a nawet zajrze\u0107 do sypialni, w kt\u00f3rej zmar\u0142. Wci\u0105\u017c zaciemnione s\u0105 w niej okna, co daje ca\u0142ej wycieczce pewn\u0105 teatraln\u0105 opraw\u0119. Jasno\u015b\u0107 pracy i mrok odchodzenia. Mo\u017cna pospacerowa\u0107 po ogrodzie, w kt\u00f3rym chcia\u0142, aby spocz\u0119\u0142y jego prochy. Tej woli akurat nie pos\u0142uchano.<\/p>\n

W ogrodzie stoi krzes\u0142o, na kt\u00f3rym lubi\u0142 siada\u0107 i patrze\u0107 na ocean. Po drugiej stronie ulicy wybudowa\u0142 olbrzymi\u0105 prywatn\u0105 bibliotek\u0119, w kt\u00f3rej przyjmowa\u0142 go\u015bci, do kt\u00f3rej chodzi\u0142 poczyta\u0107. Imponuj\u0105ca. Wiele w niej egzemplarzy ksi\u0105\u017cek z dedykacjami jego przyjaci\u00f3\u0142, na przyk\u0142ad Gabriela Garcii Marqueza. Na krze\u015ble przed bibliotek\u0105 wylegiwa\u0142 kot, przeci\u0105gaj\u0105c si\u0119 jak to kot. W\u0142a\u015bciwie wi\u0119cej z prywatnego wtajemniczenia w tej wizycie ni\u017c ogl\u0105dania muzeum.<\/p>\n

Na Lanzarotte otwarte dla zwiedzaj\u0105cych s\u0105 te\u017c oba domy geniusza Cesara Manrique’a, kt\u00f3ry usi\u0142owa\u0142 uczyni\u0107 z wyspy klejnot i w du\u017cej mierze mu si\u0119 to uda\u0142o. Pozostan\u0105 po nim nie tylko takie miejsca jak Mirador del Rio, ale przede wszystkim konsekwentna, logiczna i pi\u0119kna architektura wyspy. Tak mnie porusza, kiedy na \u015bwiecie pojawia si\u0119 cz\u0142owiek, kt\u00f3ry temu \u015bwiatu nie przeszkadza a daje mu sw\u00f3j talent i tworzy w\u0142asne, niepowtarzalne dzie\u0142o. Jak Gaudi w Barcelonie, czy Manrique na Lanzarotte. To jest mo\u017cliwe oczywi\u015bcie tylko w jednym przypadku: kiedy inni ludzie zape\u0142niaj\u0105cy \u015bwiat rozumiej\u0105, czym jest talent i \u017ce do rozwoju potrzebna jest kultura. Manrique mia\u0142 nieokie\u0142znan\u0105 wyobra\u017ani\u0119. Jego geniusz przejawia\u0142 si\u0119 i w pewnej naiwno\u015bci, i w wyobra\u017ani, i w perspektywicznym my\u015bleniu o cywilizacji. Dom i pracownia Manrique’a te\u017c zostan\u0105 dla \u015bwiata jako \u015bwiadectwo tego, jak mo\u017cna organizowa\u0107 swoj\u0105 przestrze\u0144. Dom Manrique niew\u0105tpliwie jest miejscem hedonisty. Oczarowuje. Jest r\u00f3wnocze\u015bnie przyjazne. Ma si\u0119 wra\u017cenie, jakby sam si\u0119 tam kr\u0119ci\u0142. Nie tylko z g\u0142o\u015bnik\u00f3w s\u0142yszymy dobre jazzowe standardy ale i rozpylony jest zapach jego ulubionych perfum Chanel pour homme.<\/p>\n

Przeja\u017cd\u017cka stromymi \u015bcie\u017ckami wok\u00f3\u0142 krateru i po spalonym law\u0105 terenie Parku Narodowego Timanfaya te\u017c zostawia obraz wn\u0119trza piek\u0142a. Kilometry czarnej, kamienistej, spalonej ziemi bez jednej ro\u015bliny. Kr\u0119te, w\u0105skie \u015bcie\u017cki. Autokar pnie si\u0119 w g\u00f3r\u0119, zatrzymuje nad urwiskami, tury\u015bci jak filmie, jakby to nie by\u0142o niebezpieczne rzucaj\u0105 si\u0119 do okna by zrobi\u0107 zdj\u0119cie, omal przechylaj\u0105c autokar. To te\u017c quasi-teatralna wycieczka ilustrowana muzyk\u0105, jakby si\u0119 nagle znale\u017a\u0107 w \u015brodku muzyki Pendereckiego. Nie jest \u0142atwo by\u0107 w tak okrutnym, do\u0142uj\u0105cym miejscu jak Timanfaya. To wszystko powoduje, \u017ce Lanzarotte mieni\u0105ce si\u0119 tyloma barwami, tak kapry\u015bne i tak silnie wi\u0105\u017c\u0105ce cz\u0142owieka z ziemi\u0105, z geologi\u0105 zatrzymuje, ka\u017ce pomy\u015ble\u0107 ale i odpocz\u0105\u0107, bo i biel, i wielki b\u0142\u0119kit, i wiatr z oceanu.<\/p>\n

Po powrocie usi\u0142uj\u0119 si\u0119 wyleczy\u0107. Polityka i blisko\u015b\u0107 wybor\u00f3w dobija. Poniewa\u017c jestem obywatelem \u015bwiadomym s\u0142ucham tego, co maj\u0105 do powiedzenia kandydaci. I to jest wielki smutek. Wy\u0142\u0105cznie spalona ziemia s\u0142\u00f3w i obietnic, krzyk\u00f3w i manipulacji, nie m\u00f3wi\u0105c o oszo\u0142omstwie, kt\u00f3re w tej chwili w mediach od rana do nocy. Co si\u0119 sta\u0142o, \u017ce\u015bmy a\u017c tak oczadzieli?<\/p>\n

I nagle kolejna wyspa. Konkurs Chopinowski. Ogl\u0105danie w TVP Kultura p\u00f3\u0142fina\u0142\u00f3w i fina\u0142\u00f3w, komentarzy, powt\u00f3rek, por\u00f3wna\u0144, analiz by\u0142o tlenem, kt\u00f3rego w mediach nie by\u0142o od dawna. Ca\u0142e wielogodzinne bloki w TVP Kultura przygotowane z najwi\u0119kszym profesjonalizmem a r\u00f3wnocze\u015bnie nienudne, wci\u0105gaj\u0105ce widz\u00f3w jak olimpiada. Ilu z nich dzwoni\u0142o do studia, \u017ceby podzi\u0119kowa\u0107, pochwali\u0107. Niekt\u00f3rzy m\u00f3wili, \u017ce ogl\u0105daj\u0105 po raz pierwszy Konkurs i s\u0105 oszo\u0142omieni, \u017ce to co\u015b pi\u0119knego i co jak tak bajka si\u0119 sko\u0144czy. Inni, \u017ce wci\u0105gaj\u0105 w ogl\u0105danie swoje dzieci. Kto\u015b powiedzia\u0142, \u017ce siedmioletnia c\u00f3rka zachwycona Chopinem i ogl\u0105da ka\u017cd\u0105 relacj\u0119. Pi\u0119kna mediumiczna Kate Liu wywo\u0142a\u0142a eufori\u0119. R\u00f3wnie\u017c wspania\u0142y Szymon Nehring, nie do\u015b\u0107 doceniony. To by\u0142y prawdziwe wybory. Wybory wolno\u015bci. Tylko szkoda, \u017ce nie w telewizyjnej jedynce lub dw\u00f3jce. To tam powinny by\u0107 transmisje. TVP Kultura trafia do nas, \u017cyj\u0105cych kultur\u0105. A g\u0142\u00f3wne kana\u0142y telewizji publicznej mog\u0142y trafi\u0107 do wielkiej grupy tych, kt\u00f3rzy dla siebie kultury jeszcze nie odkryli. To jest przecie\u017c misja medi\u00f3w publicznych. Ale w Polsce kultura jest wstydliwym marginesem. A jak ju\u017c kto\u015b z polityk\u00f3w si\u0119 wypowiada o kulturze, jak w debacie przedwyborczej w TVP Kultura to zgroza. W og\u00f3le nie wiadomo, gdzie si\u0119 schowa\u0107 ze wstydu. Dlaczego politycy chc\u0105, by\u015bmy byli tak g\u0142upi jak oni? Dlaczego chc\u0105 tak ciemnego spo\u0142ecze\u0144stwa? Z jednej strony chc\u0105 walczy\u0107 z ekstremizmami, z ostro wyra\u017canymi s\u0105dami, a z drugiej robi\u0105 wszystko, aby \u015blepot\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z niewiedzy piel\u0119gnowa\u0107, \u0142atwiej wtedy ludzi na siebie napuszcza\u0107.<\/p>\n

Nie dajmy si\u0119. To, co mo\u017ce uratowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo to my\u015blenie. A my\u015blenie bierze si\u0119 z dost\u0119pu do kultury i z uczestnictwa w niej. To jest rachunek prosty jak dwa razy dwa.<\/p>\n

W niedziel\u0119 p\u00f3jdziemy wybra\u0107 znowu jakie\u015b z\u0142o – mniejsze lub wi\u0119ksze, i p\u00f3j\u015b\u0107 musimy, bo ostatecznie wybory to instrument rozliczania polityki, prosz\u0119 tylko, aby nie g\u0142osowa\u0107 na tych, kt\u00f3rzy chc\u0105 z nas zrobi\u0107 g\u0142upich, bezmy\u015blnych, zaczadzonych. Nie g\u0142osujmy na ludzi o w\u0105skich horyzontach, bo je\u015bli nie chc\u0105 widzie\u0107 \u017cadnych kontekst\u00f3w, nie rozumiej\u0105, nie znaj\u0105 historii, to niczego dobrego dla przysz\u0142o\u015bci naszej i tego kraju nie zrobi\u0105. Wybierajmy m\u0105drych. Nie s\u0142uchajmy, \u017ce ma\u0142e ugrupowania nie maj\u0105 szans, \u017ce trzeba wybiera\u0107 znowu mniejsze z\u0142o, \u017ce marnujemy sw\u00f3j g\u0142os. Nie marnujemy. Wybierajmy ludzi m\u0105drych. Bo tylko to mo\u017ce co\u015b zmieni\u0107.<\/p>\n

Mam taki pomys\u0142, aby tego wyborczego dnia zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 wybory inteligencj\u0105. Zabierzmy z domu jedn\u0105, dwie, trzy m\u0105dre ksi\u0105\u017cki i podarujmy komu\u015b na ulicy, osobie przypadkowo spotkanej, niech ksi\u0105\u017cki r\u00f3wnowa\u017c\u0105 emocje tego dnia. Byle nie w lokalach wyborczych i nie przy urnach, \u017ceby nie zak\u0142\u00f3ca\u0107 przebiegu.<\/p>\n

Uzupe\u0142ni\u0142em kalendarz spotka\u0144.<\/p>\n

Po tym jak zag\u0142osuj\u0119, poprowadz\u0119 w Teatrze \u017bydowskim spotkanie z naczelnym rabinem Polski, Michaelem Schudrichem. B\u0119dziemy starali si\u0119 m\u00f3wi\u0107 m\u0105drze. Zapraszam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chwilowo pracownia zamieni\u0142a si\u0119 w ma\u0142\u0105 oran\u017ceri\u0119, bo te ro\u015bliny, kt\u00f3re od wiosny do jesieni s\u0105 w ogrodzie, wymagaj\u0105ce ciep\u0142a – aloesy, oliwka, oleander, jaki\u015b przypadkowy cytrus, co to, co roku ro\u015bnie latem i marnieje zim\u0105, musz\u0105 gdzie\u015b przespa\u0107. A[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,15,16],"tags":[],"class_list":["post-2960","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki","category-muzyka","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2960"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2960\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2968,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2960\/revisions\/2968"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}