Albert Einstein i Thomas Mann. To musia\u0142a by\u0107 rozmowa!<\/dd>\n<\/dl>\n<\/div>\n\n
Co jaki\u015b czas obiecuj\u0119 sobie, \u017ce wr\u00f3c\u0119 do ksi\u0105\u017cek Thomasa Manna i oczywi\u015bcie wpadam w inne, od\u0142o\u017cone, zaniedbane, kt\u00f3rych lektura zosta\u0142a przerwana albo w te, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie wychodz\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie na studiach poczyta\u0142em bardzo du\u017co, od opowiada\u0144 i powie\u015bci a\u017c po trzytomowy wyb\u00f3r z dziennik\u00f3w, kt\u00f3ry wyszed\u0142 w przek\u0142adzie Egona Naganowskiego. Pan Naganowski zna\u0142 rodzin\u0119 Mann\u00f3w, wi\u0119c pojecha\u0142em kiedy\u015b do Poznania i nagra\u0142em z nim rozmow\u0119, kt\u00f3r\u0105 opublikowa\u0142em w swojej ksi\u0105\u017cce „Rozum spokornia\u0142”.<\/p>\n
Ch\u0119tnie wr\u00f3ci\u0142bym te\u017c do powie\u015bci Klausa Manna „Mefisto”, bo kiedy\u015b zrobi\u0142a na mnie piorunuj\u0105ce wra\u017cenie, pami\u0119tam dok\u0142adnie jak j\u0105 czyta\u0142em i nie mog\u0142em si\u0119 od niej oderwa\u0107.<\/p>\n
Dlatego odk\u0105d dwa lata temu premier\u0119 mia\u0142 film „Buddenbrookowie” wed\u0142ug powie\u015bci Thomasa Manna, bardzo chcia\u0142em zobaczy\u0107. Wczoraj pr\u00f3bowa\u0142em, ale nie by\u0142o to \u0142atwe. Pe\u0142n\u0105 emocji opowie\u015b\u0107 o upadku rodziny kupieckiej z Lubeki, Buddenbrook\u00f3w zabi\u0142a realizacja. Re\u017cyser na si\u0142\u0119 chcia\u0142 kr\u0119ci\u0107 jakie\u015b Wichrowe Wzg\u00f3rza, nie wiem. Otwarte okna, pioruny i strza\u0142y, ulewne deszcze wpadaj\u0105ce do salon\u00f3w przez te uchylone okna, okna trzaskaj\u0105ce, b\u0142yskawice wklejone z komputera, kiczowate zdj\u0119cia. Opowie\u015b\u0107 trzyma\u0142a, mimo to bardzo trudno by\u0142o mi w ten film wpa\u015b\u0107.<\/p>\n
W sumie cieszmy si\u0119, \u017ce Mann tego filmu nie do\u017cy\u0142. Ale czasem – jak m\u00f3wi\u0142 Zygmunt Ka\u0142u\u017cy\u0144ski – warto obejrze\u0107 film dla jednej sceny, czy jednej roli. Tym razem\u00a0 by\u0142o warto dla Augusta Diehla, graj\u0105cego Christiana Buddenbrooka, rodzinn\u0105 czarn\u0105 owc\u0119. Christian nie odziedziczy\u0142 firmy po ojcu, by\u0142 znienawidzony przez brata, p\u00f3\u017aniej, kiedy zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z aktork\u0105 i mia\u0142 z ni\u0105 dziecko, praktycznie odrzucony przez rodzin\u0119. Mimo to ogl\u0105daj\u0105c Diehla, widzia\u0142em w nim jedyn\u0105, od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, uczciw\u0105 posta\u0107 w tej opowie\u015bci. Nikim i niczym nie handlowa\u0142. Wola\u0142 usun\u0105\u0107 si\u0119 w cie\u0144. Nawet b\u0119d\u0105c ju\u017c z\u0142amanym przez los, stara\u0142 si\u0119 trzyma\u0107 fason. Diehl, kt\u00f3ry gra\u0142 wcze\u015bniej na przyk\u0142ad w „Kobiecie w Berlinie” i w „B\u0119kartach wojny” balansuje na granicy nienawi\u015bci i mi\u0142o\u015bci, w zasadzie na granicy ob\u0142\u0119du, ale ci\u0105gle, w ka\u017cdej scenie ratuje gran\u0105 przez siebie posta\u0107. Wspania\u0142a rola.<\/p>\n
Patrzy\u0142em na \u015bwiat Buddenbrook\u00f3w, na ich dom, obrazy, porcelan\u0119 i my\u015bla\u0142em o tym, jak wiele tajemnicy kryje si\u0119 w przedmiotach, kt\u00f3re w\u0119druj\u0105 w czasie, kt\u00f3re w\u0119druj\u0105 przez histori\u0119. Mo\u017ce dlatego tak bardzo ulubi\u0142em powie\u015b\u0107 Stefana Chwina „Hanemann”. Czasem nie zastanawiamy si\u0119 nad tym, jak trwa\u0142a jest porcelana. Wybuchaj\u0105 wojny i powstania, a w naszych domach, w naszych komodach i serwantkach wci\u0105\u017c ukrywaj\u0105 si\u0119 ze swoimi historiami porcelanowe fili\u017canki i talerze, dzbanki do mleka, stare cukiernice. Cho\u0107by dzi\u015b rano, zdejmuj\u0119 koszul\u0119 z wieszaka, i naprawd\u0119 pierwszy raz przyjrza\u0142em si\u0119 temu wieszakowi, owszem, jest stary, ale co kryje si\u0119 za nadrukowanym na nim napisem: „Herren-u. Knabenklaidung Hettlage Koln, Schildergasse”. Sk\u0105d wzi\u0105\u0142 si\u0119 tutaj ten wieszak? Czyje spodnie i koszule na nim wisia\u0142y przez dziesi\u0119ciolecia, bo \u017ce jest stary, nie mam w\u0105tpliwo\u015bci. Historia wychodzi z szaf, szuflad i bibliotek. Gdyby tylko mo\u017cna j\u0105 by\u0142o us\u0142ysze\u0107.<\/p>\n
Kanon na nowy blog, odcinek 23<\/strong><\/p>\nDzisiaj, w swoje urodziny, o najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017ckach opowiada<\/p>\n
Alina \u015awidowska<\/strong>, aktorka:<\/p>\nNie napisz\u0119 eseju o ksi\u0105\u017ckach, bo nie umiem. Ale napisz\u0119 ci co\u015b nieco\u015b o „moich” ksi\u0105\u017ckach. Nie o wszystkich, jakie przeczyta\u0142am i mocno prze\u017cy\u0142am, bo wielu po prostu nie pami\u0119tam. Na p\u00f3\u0142kach w moim domu stoi mn\u00f3stwo ksi\u0105\u017cek, ale one tam s\u0105, bo cz\u0119\u015bciowo to Mama je kompletowa\u0142a, raczej z powodu nieposkromionego \u0142akomstwa na czytanie, ni\u017c planu posiadania snobistycznej biblioteki. Kupowa\u0142a je bez \u017cadnego pomys\u0142u ani planu. Po prostu MUSIA\u0141A bywa\u0107 w ksi\u0119garni co 2,3 dni i kupowa\u0107 ksi\u0105\u017cki. I tak jest ich ju\u017c du\u017co mniej ni\u017c za \u017cycia Mamy, nie wiem nawet, co z nimi zrobi\u0142am. Sporo poroznosi\u0142am po r\u00f3\u017cnych bibliotekach. Cz\u0119\u015b\u0107 zabra\u0142 mi siostrzeniec, ale po drodze wszystkie gdzie\u015b straci\u0142. Mo\u017ce mia\u0142 pomys\u0142 na antykwariat i od czego\u015b chcia\u0142 zacz\u0105\u0107? Ale nic nie wiem, \u017ceby istnia\u0142 taki antykwariat, wiem, \u017ce mia\u0142 sklep ze starociami, pe\u0142en starych mebli, troch\u0119 „rasowanych”, a teraz ma sklep spo\u017cywczy w Mi\u0119dzyzdrojach.
\nJa najch\u0119tniej kupowa\u0142abym ksi\u0105\u017cki jak Mama, ale nie mam ich ju\u017c gdzie stawia\u0107 ani k\u0142a\u015b\u0107. No i teraz to one kosztuj\u0105. Ka\u017cda wizyta w ksi\u0119garni ko\u0144czy si\u0119 wyrywaniem sobie w\u0142os\u00f3w z g\u0142owy, bo z czego teraz zap\u0142ac\u0119 raty i inne d\u0142ugi. Dlatego coraz rzadziej tam bywam. Na dodatek sta\u0142am si\u0119 ogromnie wybredna i nie wszystko mog\u0119 przeczyta\u0107. Potrzebuj\u0119 te\u017c w\u0142a\u015bciwych warunk\u00f3w do czytania: musi by\u0107 wczesny wiecz\u00f3r, cisza, w domu w miar\u0119 posprz\u0105tane, \u017ceby mnie nie rozprasza\u0142y my\u015bli o kurzu i alergiach, dzieci gdzie\u015b na swoich zaj\u0119ciach, szcz\u0119\u015bliwe i bezpieczne a przede mn\u0105 ca\u0142y wolny wiecz\u00f3r! Ale nie taki z powodu opuszczenia i samotno\u015bci, tylko taki zwyczajny, \u017ce nied\u0142ugo wr\u00f3ci kto\u015b do domu i nie b\u0119d\u0119 sama. Wtedy czytanie jest rozkosz\u0105. Inne modele sp\u0119dzania czasu nie pasuj\u0105 do czytania w moim przypadku.
\nTo tyle tytu\u0142em wst\u0119pu.
\nPoprosi\u0142e\u015b mnie o 5 ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re co\u015b we mnie przekr\u0119ci\u0142y. Tak, s\u0105 takie. Ale czy 5?
\n1.”Kubu\u015b Puchatek” i „Chatka Puchatka” – przez nie zosta\u0142am ukszta\u0142towana z wyboru Mamy ju\u017c we wczesnym dzieci\u0144stwie. Zna\u0142am je na pami\u0119\u0107. Teraz ju\u017c nic nie pami\u0119tam, ale wtedy, gdy jeszcze nie zna\u0142am liter, „czyta\u0142am” sobie poszczeg\u00f3lne rozdzia\u0142y sama, przek\u0142adaj\u0105c strony ksi\u0105\u017cki gdy mamy nie by\u0142o, a gdy by\u0142a i znowu musia\u0142a mi je czyta\u0107, poprawia\u0142am jej b\u0142\u0119dy, bo czasem, zm\u0119czona, pr\u00f3bowa\u0142a co\u015b omin\u0105\u0107, troch\u0119 skr\u00f3ci\u0107, upro\u015bci\u0107. Nic z tego! Nie wolno by\u0142o opu\u015bci\u0107 \u017cadnej literki!
\n2.”Ch\u0142opi”. Przeczyta\u0142am t\u0119 powie\u015b\u0107, wtedy dla mnie rzek\u0119, jak mia\u0142am par\u0119na\u015bcie lat. D\u0142ugo przed tym, jak sta\u0142a si\u0119 lektur\u0105. I ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie, bo nikt poza mn\u0105 spo\u015br\u00f3d moich znajomych ca\u0142ych „Ch\u0142op\u00f3w” nie czyta\u0142. Zachwyci\u0142 mnie j\u0119zyk, by\u0142am zauroczona postaci\u0105 Jagusi i czu\u0142am niesprawiedliwo\u015b\u0107 wiejskiej spo\u0142eczno\u015bci, nie potrafi\u0105cej zrozumie\u0107 jej inno\u015bci, jakbym to sama by\u0142a napi\u0119tnowana. Po ukamienowaniu Jagny d\u0142ugo nie mog\u0142am doj\u015b\u0107 do siebie. A imi\u0119 Jagusia wydawa\u0142o mi si\u0119 najpi\u0119kniejsze z \u017ce\u0144skich imion przez wiele jeszcze lat. A\u017c kto\u015b mi powiedzia\u0142, a ja uwierzy\u0142am, \u017ce to to samo, co Jadwiga, kt\u00f3rego to imienia nie znosi\u0142am i mi przesz\u0142o.
\n3. A „Winnetou” doczyta\u0142am tylko do chwili, gdy go zabili! Do dzisiaj nie mam poj\u0119cia, jak si\u0119 ko\u0144czy ta ksi\u0105\u017cka i nic mnie to nie obchodzi.
\n4. Potem ju\u017c ukocha\u0142am „Noce i dnie” ale wyj\u0105tkowo, po obejrzeniu filmu, raczej serialu, to film zosta\u0142 mi w pami\u0119ci bardziej ni\u017c ksi\u0105\u017cka.
\n5. „Zniewolone dzieci\u0144stwo” – A. Miller odwr\u00f3ci\u0142o ca\u0142y nurt mojej \u017cyciowej osobistej sagi. Przestawi\u0142am si\u0119 z kogo\u015b, kto \u017cycie przyjmuje z dobrodziejstwem inwentarza na kogo\u015b, kto u\u015bwiadomi\u0142 sobie jak bardzo mamy wp\u0142yw na swoje \u017cycie i innych. Jak wielkie winy pope\u0142nili zadufani w sobie rodzice, krzywdz\u0105cy swoje dzieci od pocz\u0105tku ich istnienia. By\u0107 mo\u017ce, gdyby nie tysi\u0105ce lat „czarnej pedagogiki” nie by\u0142oby Hitlera, Stalina, Holocaustu? Pora dorosn\u0105\u0107 i spojrze\u0107 na w\u0142asne post\u0119powanie z perspektywy tych, kt\u00f3rych istnienie od nas zale\u017cy!- taki powsta\u0142 we mnie program do przekazania ludzko\u015bci pod wp\u0142ywem tej literatury. Nie wype\u0142ni\u0142am go, bo niby jak, ale przekonanie o jego s\u0142uszno\u015bci we mnie trwa.
\n6. I jeszcze Fromma „Anatomia ludzkiej destrukcyjno\u015bci”, par\u0119 pozycji z serii „Pisane przez \u017cycie”.
\n7. Najukocha\u0144sz\u0105 autork\u0105 mojej m\u0142odo\u015bci by\u0142a oczywi\u015bcie Chmielewska! Kiedy\u015b, b\u0119d\u0105c na wakacjach w niewyko\u0144czonym domku znajomych, czyta\u0142am „Lesia” opalaj\u0105c si\u0119 na tarasie, kt\u00f3ry nie mia\u0142 jeszcze barierki. I jak si\u0119 zacz\u0119\u0142am \u015bmia\u0107, to w ostatniej chwili przed spadni\u0119ciem z pierwszego pi\u0119tra na twarde podw\u00f3rze uratowa\u0142 mnie gospodarz domu! Jakbym spad\u0142a, to by\u0142aby \u015bmier\u0107 ze \u015bmiechu. I Chmielewska mia\u0142aby w swoim dorobku literackim ofiar\u0119, kt\u00f3ra umar\u0142a ze \u015bmiechu!
\n8. Ukocha\u0142am te\u017c Korczaka za jego „Jak kocha\u0107 dziecko” i „Dzienniki” i te jakie\u015b, nie pami\u0119tam: „Jo\u015bki, Mo\u015bki i Srule” ?
\nI jeszcze dwie powie\u015bci o dzieciach ulicy, kt\u00f3rych tytu\u0142\u00f3w nie pami\u0119tam, ale nigdy w \u017cyciu za „Kr\u00f3la Maciusia”, kt\u00f3ry by\u0142 dla mnie w dzieci\u0144stwie niestrawnie nudny i dzisiaj nie mog\u0142abym przez niego przebrn\u0105\u0107.<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Albert Einstein i Thomas Mann. To musia\u0142a by\u0107 rozmowa! Co jaki\u015b czas obiecuj\u0119 sobie, \u017ce wr\u00f3c\u0119 do ksi\u0105\u017cek Thomasa Manna i oczywi\u015bcie wpadam w inne, od\u0142o\u017cone, zaniedbane, kt\u00f3rych lektura zosta\u0142a przerwana albo w te, kt\u00f3re w\u0142a\u015bnie wychodz\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie na[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6],"tags":[],"class_list":["post-267","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/267","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=267"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":272,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/267\/revisions\/272"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/02\/20090430191731Thomas_Mann_with_Albert_Einstein_Princeton_1938.jpg\" "\\"20090430191731!Thomas_Mann_with_Albert_Einstein,_Princeton_1938\\"")
<\/a><\/dt>\n