{"id":2624,"date":"2014-09-03T17:55:16","date_gmt":"2014-09-03T17:55:16","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2624"},"modified":"2014-09-03T18:02:33","modified_gmt":"2014-09-03T18:02:33","slug":"miasto-44","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2624","title":{"rendered":"Miasto 44"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W Warszawie mieszkam. Do Warszawy wracam. Kiedy pokazuj\u0119 miasto obcokrajowcom m\u00f3wi\u0119 o przesz\u0142o\u015bci, o Zag\u0142adzie miasta z 1944 roku. I o tkance, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a, o jego odbudowaniu i o energii, kt\u00f3ra tkwi na ziemi, pod ziemi\u0105 i w ludziach. Bo Warszawy s\u0105 dwie. Ta pod stopami, ulicami, kana\u0142ami i druga – zbudowana na tej pierwszej. Zmieniaj\u0105ca si\u0119 stale, rozwibrowana, chaotyczna, nie pozwalaj\u0105ca si\u0119 do ko\u0144ca okie\u0142zna\u0107, z ruchomym centrum, szukaj\u0105cym dla siebie odpowiedniego miejsca. Poruszony by\u0142em na tegorocznym Festiwalu Warszawa Singera, zw\u0142aszcza spaceruj\u0105c wok\u00f3\u0142 placu Grzybowskiego i Pr\u00f3\u017cnej. W bramach prowizoryczne galerie, w oficynach tymczasowe kawiarenki, knajpki, kto\u015b wo\u0142a na szota, nalewk\u0119, trzy nalewki w r\u00f3\u017cnych kolorach, na placki ziemniaczane, chleb ze smalcem. Roz\u015bpiewany plac Grzybowski. Fenomenalne koncerty, a po nich ludzie snuj\u0105cy si\u0119 ulicami, \u015bpiewaj\u0105cy o pokoju, pij\u0105cy wino do p\u00f3\u017ana. Poruszony by\u0142em energi\u0105 tego miasta. Zazwyczaj zbyt po\u015bpiesznego, nieuwa\u017cnego, m\u0119cz\u0105cego. Ods\u0142oni\u0142o ca\u0142e swoje pi\u0119kno, to, kt\u00f3re jest w ludziach.<\/p>\n

I omal z tych roz\u015bpiewanych ulic trafi\u0142em na pokaz prasowy filmu Jana Komasy „Miasto 44”. Filmu opowiadaj\u0105cego t\u0119 Zag\u0142ad\u0119. Chwilami trudno by\u0142o mi powstrzyma\u0107 emocje. W\u0142a\u015bnie teraz, kiedy Donieck ostrzeliwany (nawet szpitale), kiedy \u017byrinowski grzmi o nalotach dywanowych i o tym, jak Rosja zr\u00f3wna Polsk\u0119 z ziemi\u0105, kiedy Ukraina walczy o swoj\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107. Kiedy katastrofa jest na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki i napi\u0119cie odczuwalne ka\u017cdego dnia. Mo\u017ce jestem przewra\u017cliwiony. Mo\u017ce za du\u017co lektur wojennych, historii, rozm\u00f3w ze \u015bwiadkami i uczestnikami zdarze\u0144. Ale trudno mi uciec od tych my\u015bli, \u017ce wolno\u015b\u0107 nie jest dana na zawsze.<\/p>\n

Trudno mi nie my\u015ble\u0107 o warszawskich powsta\u0144cach. Sko\u0144czy\u0142em niedawno pisa\u0107 „Wyb\u00f3r Ireny”, gdzie opowiada\u0142em r\u00f3wnie\u017c jej, Ireny Gelblum udzia\u0142 w powstaniu. W ilu wywiadach opowiadano mi to powstanie, r\u00f3\u017cne jego fragmenty. I nagle w nich wszystkich zobaczy\u0142em omal dzieci. I to jak powstanie wymyka im si\u0119 w\u0142a\u015bciwie spod kontroli. Mia\u0142o trwa\u0107 g\u00f3ra dwa-trzy dni. I chyba nikt nie by\u0142 gotowy na wi\u0119cej.<\/p>\n

Film zaczyna si\u0119 scenami normalnego, codziennego \u017cycia. Du\u017co muzyki, przedwojenne szlagiery (ale te\u017c Marino Marini z „Nie p\u0142acz kiedy odjad\u0119”). Ludzie, chocia\u017c wojna zrobi\u0142a ju\u017c swoje od 39 roku, zachowali jeszcze u\u015bmiech, jak\u0105\u015b rado\u015b\u0107 a przede wszystkim nadziej\u0119. Owszem zaj\u0119ci s\u0105 konspiracj\u0105, ale te\u017c zaj\u0119ci sob\u0105. Wybuch powstania przywraca entuzjazm. Miasto walczy. Symboliczna scena, w kt\u00f3rej na samym pocz\u0105tku powstania m\u0142ody oddzia\u0142 idzie zdobywa\u0107 budynek, id\u0105cy na przedzie, schodami w g\u00f3r\u0119 ch\u0142opak u\u015bmiecha si\u0119. Trzyma bro\u0144, ale u\u015bmiecha si\u0119. I tyle. Bo Niemcy schodz\u0105 i zabijaj\u0105 go. Rze\u017a stanie si\u0119 w\u0142a\u015bciwie codzienno\u015bci\u0105. Rze\u017a ludzi i miasta. Deszcz od\u0142amk\u00f3w, gruz\u00f3w, kawa\u0142k\u00f3w cia\u0142a i krwi.<\/p>\n

Nie chc\u0119 opowiada\u0107 ani filmu ani powstania, ale chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce z wielu powod\u00f3w ten film jest dla mnie wa\u017cny, a jego uj\u0119cie nowe. Pokazuje bohaterstwo, do kt\u00f3rego si\u0119 przyzwyczaili\u015bmy, ale pokazuje te\u017c bierno\u015b\u0107, desperacj\u0119, depresj\u0119 i narastaj\u0105c\u0105 potrzeb\u0119 zemsty. Kapitalnie zagrali t\u0119 partytur\u0119 emocji J\u00f3zef Paw\u0142owski jako Stefan i Monika Kwiatkowska (jako jego matka, przedwojenna aktorka filmowa).<\/p>\n

Uwa\u017cam za istotne, \u017ce powstanie opowiadane jest r\u00f3wnie\u017c przez kobiety. Znakomite Zofia Wich\u0142acz i Anna Pr\u00f3chniak jako m\u0142ode \u0142\u0105czniczki, konspiratorki. Zw\u0142aszcza Wich\u0142acz jako „Biedronka”, bo niejako w t\u0119 wojn\u0119 zostaje wpl\u0105tana, a kiedy okazuje si\u0119, \u017ce zakocha\u0142a si\u0119 w Stefanie idzie na t\u0119 wojn\u0119 nie tyle za nim czy dla niego ale idzie, bo Stefan nie ma nikogo, kto by\u0142by w stanie go uratowa\u0107. Bo staje si\u0119 w czasie powstania z odwa\u017cnego m\u0119\u017cczyzny wrakiem cz\u0142owieka, bezwolnym, bezsilnym, nie potrafi\u0105cym zrobi\u0107 kroku. I to co robi „Biedronka” dla mnie jest prawdziwym bohaterstwem. Przeprowadza go, os\u0142ania, zajmuje si\u0119 nim. W ko\u0144cu \u015bwiadomie lub nie wybiera te\u017c los sanitariuszki. Wystarczy, \u017ce kto\u015b prosi j\u0105 o podanie kubka wody w szpitalu. Reszta jest przes\u0105dzona. Zostanie w nim.<\/p>\n

M\u00f3g\u0142bym o tym filmie d\u0142ugo. Wa\u017cna jest jego \u015bcie\u017cka d\u017awi\u0119kowa skomponowana z muzyki Antoniego \u0141azarkiewicza i przedwojennych szlagier\u00f3w (ale jest te\u017c „Dziwny \u015bwiat” Niemena). \u015acie\u017cka hipnotyczna, narzucaj\u0105ca filmowi rytm, miejscami rozbijaj\u0105ca narracj\u0119 a miejscami j\u0105 scalaj\u0105ca, jakby w tej muzyce by\u0142a owa podziemna si\u0142a, kt\u00f3ra wybije krystalicznym \u017ar\u00f3d\u0142em, jakby to w niej by\u0142a wolno\u015b\u0107. Przej\u0105\u0142 mnie te\u017c spos\u00f3b opowiadania. Chwilami jakby\u015bmy przewracali karty komiksu, chwilami jakby\u015bmy ogl\u0105dali serial „Walking Dead”. Oczekiwa\u0142em takiego j\u0119zyka opowiadania po „Sali samob\u00f3jc\u00f3w” Komasy. Przecie\u017c film mia\u0142 trafi\u0107 do m\u0142odych ludzi, czyli prawie do takich, jakimi byli tamci m\u0142odzi. I uwa\u017cam, \u017ce trafi.<\/p>\n

Nie wiem, czy kto\u015b pi\u0119kniej opowiedzia\u0142 o sile tego miasta, jakim jest Warszawa. Pokaza\u0142 omal ca\u0142kowite zniszczenie i to, jak si\u0119 z gruz\u00f3w podnios\u0142o i czym jest dzisiaj. T\u0119 Now\u0105 Warszaw\u0119, o kt\u00f3rej na swojej p\u0142ycie \u015bpiewa\u0142a Stanis\u0142awa Celi\u0144ska. T\u0119 widzian\u0105 z nadwi\u015bla\u0144skiej skarpy. Celowo nie podejmuj\u0119 tematu, czy powstanie by\u0142o potrzebne, czy nie, w filmie kto\u015b z t\u0142umu pyta nagle powsta\u0144c\u00f3w: dlaczego skazali\u015bcie to miasto i nas na \u015bmier\u0107? I czy powstanie by\u0142o kl\u0119sk\u0105 czy zwyci\u0119stwem. To chyba nie jest film podejmuj\u0105cym te w\u0105tki. To film o sile wolno\u015bci. Bo cho\u0107 nie jest dana na zawsze, wygrywa.<\/p>\n

Mog\u0105 ten film krytykowa\u0107, mog\u0105 si\u0119 z nim nie zgadza\u0107, ale nikt nie b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 zaprzeczy\u0107, \u017ce to film g\u0142\u0119boko humanistyczny, a nie pretekstowy, czy koniunkturalny.<\/p>\n

To film, kt\u00f3ry trafi\u0142 w\u00a0 sw\u00f3j czas i kt\u00f3ry nie wpisuje si\u0119 w pro lub kontra powsta\u0144cze retoryki. Film, kt\u00f3ry kolejny raz przestrzega przed wojn\u0105. Wracam do genialnej powie\u015bci Dawida Grosmana „Patrz pod: mi\u0142o\u015b\u0107” a w\u0142a\u015bciwie do jej ostatniego zdania: „Niech na \u015bwiecie b\u0119dzie jeden cz\u0142owiek, kt\u00f3ry prze\u017cyje \u017cycie od pocz\u0105tku do ko\u0144ca, nie wiedz\u0105c nic o wojnie”.<\/p>\n

\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W Warszawie mieszkam. Do Warszawy wracam. Kiedy pokazuj\u0119 miasto obcokrajowcom m\u00f3wi\u0119 o przesz\u0142o\u015bci, o Zag\u0142adzie miasta z 1944 roku. I o tkance, kt\u00f3ra przetrwa\u0142a, o jego odbudowaniu i o energii, kt\u00f3ra tkwi na ziemi, pod ziemi\u0105 i w ludziach. Bo[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6,15,19,16],"tags":[],"class_list":["post-2624","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki","category-muzyka","category-obrazy","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2624"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2624\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2632,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2624\/revisions\/2632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2624"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}