{"id":260,"date":"2011-02-13T13:22:49","date_gmt":"2011-02-13T13:22:49","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=260"},"modified":"2011-02-13T13:35:25","modified_gmt":"2011-02-13T13:35:25","slug":"czy-dyktator-poszedl-na-plaze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=260","title":{"rendered":"Czy dyktator poszed\u0142 na pla\u017c\u0119?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>
Woody Allen, fot. Irving Penn<\/figcaption><\/figure>\n

Sobotni wiecz\u00f3r z filmem Woody’ego Allena to jest to. Od 1969 roku kr\u0119ci praktycznie jeden film w ci\u0105gu roku, od lat u\u017cywa tych samych motyw\u00f3w, podobnej konstrukcji, stylistyki, podobnej oprawy muzycznej, iskrz\u0105cych, inteligentnych dialog\u00f3w, nie m\u0142odnieje i nie starzeje si\u0119, a mimo to jest jak wino, z wiekiem coraz lepszy, a tak naprawd\u0119 jest jak dobra kawiarnia za rogiem, do kt\u00f3rej lubimy wpada\u0107 na kaw\u0119 w ci\u0105gu dnia i na lampk\u0119 czerwonego wina wieczorem. Nawet je\u015bli zagl\u0105damy do niej codziennie, nie przestaje cieszy\u0107, wi\u0119cej, zawsze pozwala odzyska\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 i dobre samopoczucie. Wczoraj obejrza\u0142em jego ubieg\u0142oroczny film „Poznasz przystojnego bruneta”. I co, \u017ce wraca Allen do starych motyw\u00f3w – np. nieudolny pisarz kradnie pomys\u0142 pisarzowi, kt\u00f3ry rzekomo zgin\u0105\u0142, ale jak to u Allena okazuje si\u0119, \u017ce „zgin\u0105\u0142 nie do ko\u0144ca”. Ilu tych pisarzy-nieudacznik\u00f3w widzieli\u015bmy ju\u017c w jego filmach? A przecie\u017c to w og\u00f3le nie przeszkadza. Ile razy opowiada\u0142 te\u017c o starzej\u0105cych si\u0119 m\u0119\u017cczyznach szukaj\u0105cych potwierdzenia w\u0142asnej m\u0119sko\u015bci w ramionach m\u0142odych kobiet, porzuconych \u017conach, \u017conach manipuluj\u0105cych m\u0119\u017cami z za\u015bwiat\u00f3w, s\u0105siadkach, kt\u00f3re rzucaj\u0105 narzeczonych dla pisarza, kt\u00f3rego \u017cycie obserwuj\u0105 przez okno a pisarzy rzucaj\u0105cych \u017cony dla s\u0105siadki, kt\u00f3rej \u017cycie (i nie tylko) obserwuj\u0105 przez okno. Mimo to dajemy si\u0119 ponie\u015b\u0107 po raz kolejny.<\/p>\n

A je\u015bli do tego w obsadzie mamy takich aktor\u00f3w jak Naomi Watts, Anthony Hopkins czy Antonio Banderas, to ju\u017c hit murowany. A je\u015bli porzucon\u0105 \u017con\u0119, kt\u00f3ra zmienia swoje \u017cycie pod dyktando wr\u00f3\u017cki gra Gemma Jones, to naprawd\u0119 wino z najwy\u017cszej p\u00f3\u0142ki. Zawsze troch\u0119 mniej lubi\u0119 te jego filmy, w kt\u00f3rych sam si\u0119 nie pojawia, czasem ustawia aktor\u00f3w tak, aby grali Allena. Tym razem „Woodym Allenem”, z jego neurozami, odjazdami i wewn\u0119trznym napi\u0119ciem jest w\u0142a\u015bnie Gemma Jones.<\/p>\n

Z ka\u017cdego z film\u00f3w Allena zapami\u0119tuj\u0119 jaki\u015b fragment dialogu. Tym razem w scenie k\u0142\u00f3tni pomi\u0119dzy pisarzem-nieudacznikiem a te\u015bciow\u0105, kt\u00f3ra op\u0142aca jego czynsz. On m\u00f3wi, \u017ce wr\u00f3\u017cka, do kt\u00f3rej chodzi te\u015bciowa to oszustka, \u017ce bierze jej pieni\u0105dze a w zamian m\u00f3wi to, co chce us\u0142ysze\u0107. Te\u015bciowa odgryza si\u0119: „Ty te\u017c bierzesz moje pieni\u0105dze, a nie m\u00f3wisz tego, co chc\u0119 us\u0142ysze\u0107”. M\u00f3j ulubiony cytat z Allena pochodzi z jego filmu „Tajemnica morderstwa na Manhattanie”. Allen m\u00f3wi w nim do Diane Keaton: „B\u0142agam ci\u0119, zostaw sobie co\u015b na menopauz\u0119”. I w og\u00f3le chyba w\u0142a\u015bnie „Tajemnica…” jest jednym z moich ulubionych jego film\u00f3w. Zawsze poprawia mi nastr\u00f3j.\u00a0Z ostatnich „Vicki Christina Barcelona”.<\/p>\n

Uwielbiam te\u017c dokument, jaki nakr\u0119ci\u0142a jego siostra „Wild Man Blues”, jest tam cudna scena, w kt\u00f3rej siedemdziesi\u0119cioletni Woody Allen wraca z Europy, w domu czekaj\u0105 na niego wiekowi rodzice. Ojciec m\u00f3wi: „Po co ty zosta\u0142e\u015b tym re\u017cyserem? Ca\u0142e \u017cycie ci powtarzam, \u017ceby\u015b zosta\u0142 farmaceut\u0105”. „Dlaczego akurat farmaceut\u0105?”. „Wszyscy chodz\u0105 do apteki, a kto chodzi do kina?” I ju\u017c naprawd\u0119 po tym tek\u015bcie trudno si\u0119 dziwi\u0107, dlaczego Woody Allen jest taki w\u0142a\u015bnie, jaki jest.<\/p>\n

A ja od wczoraj mam w g\u0142owie r\u00f3\u017cne dziwne, mo\u017ce abstrakcyjne pytania. Jak wygl\u0105da sen dyktatora, kt\u00f3ry zosta\u0142 odsuni\u0119ty od w\u0142adzy? Czy Mubarak spa\u0142 w og\u00f3le tej nocy? Gdzie jest? Czy musia\u0142 si\u0119 napi\u0107? Co my\u015bli na sw\u00f3j temat? Czy rano wypi\u0142 kaw\u0119? Poszed\u0142 na spacer czy raczej woli nie wychodzi\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka? Wskoczy\u0142 do basenu a morze po\u0142o\u017cy\u0142 si\u0119 pod palm\u0105 i czyta gazet\u0119? Czy dotar\u0142o do niego, co zrobi\u0142 swojemu narodowi? Dzwoni gdzie\u015b? Odbiera telefony? Pakuje swoje ksi\u0105\u017cki i papiery? Likwiduje konta? Niszczy dokumenty? Otwiera szuflad\u0119 i chwyta za bro\u0144? Pisze przes\u0142anie do narodu, kt\u00f3rym rz\u0105dzi\u0142 przez trzydzie\u015bci lat? W\u015bcieka si\u0119? A mo\u017ce jest ca\u0142kiem spokojny? W swoich wsp\u00f3\u0142pracownikach widzi zdrajc\u00f3w czy przyjaci\u00f3\u0142? Wyprowadza psy na spacer? I przede wszystkim, jak dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce jest odsuni\u0119ty? Bo nie wierz\u0119, \u017ce to by\u0142a jego decyzja.<\/p>\n

PS Dzisiaj zdj\u0119cie autorstwa Irvinga Penna, ju\u017c po raz kolejny w blogu ten fotograf, jeden z moich ulubionych, napisz\u0119 o nim osobno.<\/p>\n

Kanon na nowy blog, odcinek 22<\/strong><\/p>\n

O swoich najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017ckach opowiada<\/p>\n

Roma Jegor<\/strong>, poetka:<\/p>\n

Poniewa\u017c najbli\u017csze mi ksi\u0105\u017cki staram si\u0119 mie\u0107 na w\u0142asno\u015b\u0107, spr\u00f3bowa\u0142am wyci\u0105gn\u0105\u0107 co\u015b z zapchanej biblioteki. Kt\u00f3ra\u015b z nadwyr\u0119\u017conych p\u00f3\u0142ek nie wytrzyma\u0142a i zawali\u0142o si\u0119. Usiad\u0142am wi\u0119c w stercie ksi\u0105\u017cek i zrozumia\u0142am, \u017ce musz\u0119 polega\u0107 na wybi\u00f3rczo\u015bci mojej pami\u0119ci, bo p\u00f3ki co, niczego tu nie znajd\u0119.<\/p>\n

Pomijaj\u0105c to, \u017ce ksi\u0105\u017cki s\u0105 jak ubranie, kt\u00f3re dobieramy do pogody duszy i pomijaj\u0105c ca\u0142kowicie wszelkie \u201egalowe\u201d pozycje, kt\u00f3re zna\u0107 nakazuje nam szko\u0142a i etykieta, przedstawiam poni\u017cej obecny m\u00f3j wyb\u00f3r (spisany bardziej wed\u0142ug dat poznania ksi\u0105\u017cki, ni\u017c ich wa\u017cno\u015bci) :<\/p>\n

1.
\nGianni Rodari \u2013 \u201eGelsomino w Krainie K\u0142amczuch\u00f3w\u201d \u2013 cudownie ciep\u0142a opowie\u015b\u0107 o przyja\u017ani, kt\u00f3ra jednoczy, pomaga, a nawet zwalcza tyrana, cho\u0107 czasami bardzo du\u017co wymaga i wiele nas kosztuje.
\n2.
\nEmili Bront\u00eb -\u201eWichrowe wzg\u00f3rza\u201d \u2013 porwa\u0142a mnie tamta mi\u0142o\u015b\u0107 szalej\u0105ca po wrzosowiskach, niepokonana ani przez \u017cycie, ani przez \u015bmier\u0107. I d\u0142ugo nie mog\u0142am si\u0119 po niej otrz\u0105sn\u0105\u0107.
\n3.
\nJoseph Heller – \u201eB\u00f3g wie\u201d \u2013 wspania\u0142y dialog starego Dawida z Bogiem – o jego \u017cyciu , rodzinie, narodzie. Jego wersja Starego Testamentu, jego prawda o wojnach, podst\u0119pach i codziennych grzechach pope\u0142nianych na przyjacio\u0142ach i wrogach.
\n4.
\nDenis Diderot \u2013 \u201eKubu\u015b Fatalista i jego pan\u201d \u2013i to przepi\u0119knie filozoficzne, \u201ekubusiowe\u201d podej\u015bcie do \u017cycia. Kubusiowa otwarto\u015b\u0107 i uczciwo\u015b\u0107. I jego opowiastki, jak lusterka, b\u0142yskotki i landrynki. Przy tej ksi\u0105\u017cce omijaj\u0105 mnie zmory.
\n5.
\nToni Morrison \u2013 \u201ePie\u015b\u0144 Salomonowa\u201d \u2013 saga rodu ameryka\u0144skich, czarnosk\u00f3rych Nieboszczyk\u00f3w, dorobkiewicz\u00f3w i biedak\u00f3w, prze\u015bladowanych i prze\u015bladuj\u0105cych, kochaj\u0105cych i nienawidz\u0105cych, tych co pe\u0142zaj\u0105 i tych co potrafi\u0105 lata\u0107. Opowie\u015b\u0107 realistyczna, zwyczajna do b\u00f3lu, ale miejscami r\u00f3wnie\u017c mistyczna, z duchami, przeczuciami i snami\u2026 Chyba te\u017c troch\u0119 o naszym przeznaczeniu.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie jest jeszcze Z. Kosidowski i jego \u201eOpowie\u015bci biblijne\u201d, R. Kapu\u015bci\u0144ski z \u201eCesarzem\u201d , Chmielewska z \u201eKrokodylem w Kraju Karoliny\u201d, przy kt\u00f3rej m\u00f3j nieopanowany \u015bmiech rozweseli\u0142 ca\u0142y tramwaj na do\u015b\u0107 kr\u00f3tkim dystansie\u2026\u00a0<\/p>\n

I\u00a0jeszcze omijany dzisiaj do\u015b\u0107 skutecznie Broniewski i jego \u201eWiersze i Poematy\u201d (wydanie chyba z 1965r.), kt\u00f3re stoj\u0105 u mnie na honorowym miejscu. Ksi\u0105\u017cka otrzymana w szkole podstawowej, kt\u00f3ra pierwsza pokaza\u0142a mi poezj\u0119 – t\u0105 o jask\u00f3\u0142kach, brzozach, Ance i poecie, co chce umrze\u0107 z \u017calu\u2026 Dla mnie dopiero po Broniewskim \u201eurodzili si\u0119\u201d inni Poeci. No, wcze\u015bniej byli jeszcze Brzechwa i Tuwim, ale wtedy tylko w ksi\u0105\u017ceczkach dla dzieci, czytanych w ca\u0142o\u015bci i we fragmentach tak d\u0142ugo, \u017ce do dzisiaj umiem je na pami\u0119\u0107\u2026
\nI \u015bwietne \u201eOpowiadania\u201d Czechowa \u2013 wydanie t\u0142umaczone przez Jana Brzechw\u0119, Mari\u0119 D\u0105browsk\u0105, Jaros\u0142awa Iwaszkiewicza. Przysz\u0142y do mnie, gdy by\u0142am \u201ewczesn\u0105 nastolatk\u0105\u201d. Pokaza\u0142y cudownie kpiarski obrazek zwyczajnych ludzi – zwyczajnie brzydkich, g\u0142upich, pysza\u0142kowatych, nieszcz\u0119\u015bliwych. W zwyczajnie pokr\u0119conej rzeczywisto\u015bci. To ta ksi\u0105\u017cka skutecznie \u201ezap\u0119dzi\u0142a mnie\u201d do literatury rosyjskiej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sobotni wiecz\u00f3r z filmem Woody’ego Allena to jest to. Od 1969 roku kr\u0119ci praktycznie jeden film w ci\u0105gu roku, od lat u\u017cywa tych samych motyw\u00f3w, podobnej konstrukcji, stylistyki, podobnej oprawy muzycznej, iskrz\u0105cych, inteligentnych dialog\u00f3w, nie m\u0142odnieje i nie starzeje si\u0119,[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6],"tags":[],"class_list":["post-260","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=260"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":265,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260\/revisions\/265"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}