{"id":2226,"date":"2014-01-04T19:38:36","date_gmt":"2014-01-04T19:38:36","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2226"},"modified":"2014-01-04T19:38:36","modified_gmt":"2014-01-04T19:38:36","slug":"ona","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=2226","title":{"rendered":"ONA"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W tych dniach my\u015bl\u0119 o Teresie Tora\u0144skiej, odesz\u0142a rok temu, 2 stycznia, w swoje urodziny. I wci\u0105\u017c trudno jest uwierzy\u0107. Czytam w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017ck\u0119 Ingi Iwasi\u00f3w „Umar\u0142 mi. Notatnik \u017ca\u0142oby”. I wci\u0105\u017c mam w g\u0142owie pytanie, kt\u00f3re w niej zadaje: „Dlaczego nigdy nie pozwalam zawali\u0107 si\u0119 \u015bwiatu?”.<\/p>\n

Fragment mojej rozmowy z Teres\u0105 Tora\u0144sk\u0105, ostatniej, jaka si\u0119 ukaza\u0142a. Ca\u0142o\u015b\u0107 w mojej ksi\u0105\u017cce „Wolne” wydanej przez Krytyk\u0119 Polityczn\u0105 w grudniu 2012 roku, kt\u00f3r\u0105 Teresa zd\u0105\u017cy\u0142a przeczyta\u0107.<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

Czy ju\u017c w Bia\u0142ymstoku rodzi\u0142a si\u0119 twoja reporterska \u015bwiadomo\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n

Pewnie tak, bo okazuje si\u0119, \u017ce bardzo du\u017co pami\u0119tam z tego czasu. Ch\u0142on\u0119\u0142am, co by\u0142o wok\u00f3\u0142. Mam te\u017c wcze\u015bniejsze, wyra\u017ane wspomnienia. Na przyk\u0142ad z Sulechowa.<\/p>\n

By\u0142am ma\u0142ym dzieckiem, kiedy tam mieszkali\u015bmy. O, sp\u00f3jrz, tu na r\u0119ku mam blizn\u0119, \u015blad po skaleczeniu, bawi\u0142am si\u0119 w dawnej \u0142a\u017ani, mia\u0142am ze trzy lata, by\u0142a oczywi\u015bcie zburzona, z <\/span>resztkami \u015bcian, ona by\u0142a <\/span>z <\/span>niebieskich kafelk\u00f3w. Dziecko zapami\u0119tuje kolory.<\/p>\n

Czy my\u015blisz, \u017ce <\/span>dziecko <\/span>czy reporter?<\/strong><\/p>\n

Moja siostra niczego nie pami\u0119ta, a by\u0142a du\u017co starsza. Pewnie si\u0119 zdziwisz, pami\u0119tam tak\u017ce powr\u00f3t ojca z Syberii. A mia\u0142am cztery lata. W tym wspomnieniu mama jest brzydka, bo ma czerwone plamy na twarzy. <\/span>Mama chcia\u0142a by\u0107 \u0142adniejsza na powr\u00f3t ojca i s\u0105siadka j\u0105 umalowa\u0142a. Dla mnie przez szmink\u0119 sta\u0142a si\u0119 brzydka, bo jej takiej, umalowanej, nie zna\u0142am. Wyda\u0142a mi si\u0119 obca. Nie chcia\u0142am, \u017ceby nagle sta\u0142a si\u0119 inna. Doskonale pami\u0119tam te swoje emocje. Powr\u00f3t ojca zapami\u0119ta\u0142am przez dotyk. Mia\u0142 na sobie <\/span>okropny sweter z owczej we\u0142ny, bardzo szorstkiej. Wzi\u0105\u0142 mnie na r\u0119ce i <\/span>do dzisiaj czuj\u0119, \u017ce ojciec jest nieogolony i czuj\u0119 ten sweter. W tym wspomnieniu krzywi\u0119 si\u0119, patrz\u0119 na mam\u0119, ale ju\u017c wiem, \u017ce nie wolno p\u0142aka\u0107, chocia\u017c tata przytula mnie i tak drapie. Mama nas nie bi\u0142a, to by\u0142o nie do pomy\u015blenia, ale wystarczy\u0142o, \u017ce spojrza\u0142a w odpowiedni spos\u00f3b i ju\u017c wiedzia\u0142y\u015bmy wszystko.<\/p>\n

Pami\u0119tasz te swoje pierwsze pytania? Pyta\u0142a\u015b mam\u0119: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142am?<\/strong><\/p>\n

Pyta\u0142am, a mama robi\u0142a z tego zabaw\u0119. M\u00f3wi\u0142a na przyk\u0142ad, \u017ce mnie znalaz\u0142a w wychodku, by\u0142am brudna, umy\u0142a mnie i przygarn\u0119\u0142a. Moj\u0105 siostr\u0119 znalaz\u0142a w tej opowie\u015bci w taborze cyga\u0144skim, by\u0142a g\u0142odna. Ca\u0142owa\u0142y\u015bmy mam\u0119 i dzi\u0119kowa\u0142y\u015bmy jej za to, \u017ce nas wzi\u0119\u0142a. Wiesz, dzisiaj to mo\u017ce brzmi dziwnie, ale my\u015bmy tak naprawd\u0119 nie traktowa\u0142y tego zbyt dos\u0142ownie. Czu\u0142y\u015bmy, \u017ce to gra. Mo\u017ce mia\u0142a takie poczucie humoru? A mo\u017ce matki bawi\u0142y si\u0119 tak z dzie\u0107mi, m\u00f3wi\u0105c: \u201eNie, nie jeste\u015b moj\u0105 c\u00f3rk\u0105\u201d. \u017badnej traumy dla nas w tym nie by\u0142o. A co mia\u0142a opowiedzie\u0107? \u017be bocian nas przyni\u00f3s\u0142? Widocznie uwa\u017ca\u0142a, \u017ce to za proste. Poza tym zawsze wci\u0105ga\u0142a nas w opowie\u015bci, jakie\u015b fabu\u0142y, podsyca\u0142a ciekawo\u015b\u0107. Le\u017ca\u0142y\u015bmy wieczorem w jednym \u0142\u00f3\u017cku i opowie\u015bci si\u0119 same snu\u0142y. Przecie\u017c ile pyta\u0144 jest z takiej historii o uratowaniu z taboru cyga\u0144skiego. Mama lubi\u0142a nas wci\u0105ga\u0107 w r\u00f3\u017cne zabawy. Pami\u0119tam, z Bia\u0142egostoku, \u017ce lubi\u0142y\u015bmy si\u0119 z siostr\u0105 przebiera\u0107. Kt\u00f3rego\u015b razu, poprzebierane w mamy szmatki biega\u0142y\u015bmy po parku, <\/span>mieszka\u0142y\u015bmy niedaleko. Mama postanowi\u0142a si\u0119 <\/span>nami zabawi\u0107. Podesz\u0142a do nas i zapyta\u0142a: \u201eDziewczynki, a sk\u0105d jeste\u015bcie?\u201d. I szepn\u0119\u0142a, \u017ceby odpowiedzie\u0107, \u017ce z Korei. A trwa\u0142a akurat wojna korea\u0144ska. No wi\u0119c Halina m\u00f3wi: \u201eZ Korei\u201d, a dooko\u0142a ludzie. My twardo odpowiadamy, \u017ce jeste\u015bmy sieroty wojenne. Zaczyna si\u0119 robi\u0107 szum. A poniewa\u017c siostra ma bardzo sko\u015bne oczy, spokojnie wygl\u0105da\u0142a na Azjatk\u0119. Tam si\u0119 t\u0142um zebra\u0142, by\u0142a \u017cona funkcjonariusza UB, bo niedaleko by\u0142y bloki, w kt\u00f3rych mieszkali ubecy. Ona najwi\u0119cej dopytywa\u0142a o t\u0119 Kore\u0119. Halina odpowiada\u0142a, jak to strasznie jest na wojnie. <\/span>Ja co\u015b tam dopowiada\u0142am, ale Halina by\u0142a starsza, wi\u0119c radzi\u0142a sobie lepiej. Pami\u0119tam, \u017ce ta kobieta dopytywa\u0142a: \u201eNaprawd\u0119 jeste\u015bcie same?\u201d \u2013 \u201eNo, tak, jeste\u015bmy same\u201d. \u2013 \u201eTo trzeba wam jako\u015b pom\u00f3c\u201d. <\/span>W pewnym momencie mama zobaczy\u0142a nasz\u0105 s\u0105siadk\u0119, pani\u0105 Paw\u0142ow\u0105 i powiedzia\u0142a: \u201eDziewczynki ja si\u0119 spiesz\u0119, musz\u0119 biec dalej\u201d. I tak nas zostawi\u0142a. Paw\u0142owa zobaczy\u0142a nas <\/span>poprzebierane i wypali\u0142a: \u201eHalinka, Tereska, co wy tu robicie?!\u201d. I nas zdekonspirowa\u0142a. Co innego mnie teraz ciekawi, \u017ce ludzie wierzyli w takie bzdury. Byli potwornie naiwni. Bo sk\u0105d raptem w Bia\u0142ymstoku dzieci korea\u0144skie? Na dodatek same, w parku?<\/p>\n

Pami\u0119tasz s\u0105siad\u00f3w z ulicy Elektrycznej?<\/strong><\/p>\n

Elektryczna by\u0142a podzielona na dwie cz\u0119\u015bci: od Warszawskiej do rzeki Bia\u0142ki i parku by\u0142o z pi\u0119\u0107, sze\u015b\u0107 dom\u00f3w, po jednej i drugiej stronie, a po drugiej stronie rzeki teatr, elektrownia, a dalej ulica Mickiewicza z ogromnymi gmachami UB, do kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej przeprowadzi\u0142 si\u0119 ZUS. Mama nas potem zaprowadzi\u0142a do <\/span>ZUS-u, \u017ceby\u015bmy zobaczy\u0142y piwnice. Na \u015bcianach by\u0142y br\u0105zowe plamy. M\u00f3wi\u0142a, \u017ce to krew.<\/p>\n

Ju\u017c ci m\u00f3wi\u0119, kto mieszka\u0142 na Elektrycznej. W Domu W\u0119clik\u00f3w, pod numerem \u00f3smym, by\u0142 dom aktora. <\/span>Aktorzy mieli dzieci, <\/span>by\u0142am z nimi zaprzyja\u017aniona, codziennie wieczorem biega\u0142y\u015bmy do teatru, <\/span>nak\u0142ada\u0142y\u015bmy buty i lecia\u0142y\u015bmy przez kulisy. W domu aktora mieszka\u0142 na przyk\u0142ad Jarema St\u0119powski. Ogl\u0105da\u0142y\u015bmy go, bo by\u0142y takie s\u0142uchy, \u017ce lunatykuje, bardzo nas to interesowa\u0142o. Ca\u0142y czas my\u015bla\u0142am, \u017ceby <\/span>zakra\u015b\u0107 si\u0119 i zobaczy\u0107, jak pan Jarema chodzi po dachach. Pod \u201esz\u00f3stym\u201d mieszka\u0142 doktor Hamerla, chirurg p\u0142ucny, fantastyczny facet, z \u017con\u0105 farmaceutk\u0105. Biega\u0142am i bez <\/span>przerwy skr\u0119ca\u0142am sobie kostk\u0119. Co ci b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142a, na drzewa te\u017c si\u0119 w\u0142azi\u0142o. I pan doktor Hamerla ci\u0105gle mi te nogi nastawia\u0142. W tym domu mieszka\u0142y te\u017c moja babcia – matka ojca, i pani Kwasiborska.<\/p>\n

My mieszka\u0142y\u015bmy pod \u201eczw\u00f3rk\u0105\u201d, w jednym pokoiku, dwupokojowego mieszkania. W drugim, wi\u0119kszym mieszka\u0142a Niemka, <\/span>wci\u0105\u017c mam j\u0105 przed oczami – ubrana w bia\u0142e \u017caboty ca\u0142ymi dniami siedzia\u0142a w wej\u015bciu, na schodkach i patrzy\u0142a na ulic\u0119. Mama w nocy chodzi\u0142a do niej z jedzeniem, \u017ceby ludzie nie widzieli. To co\u015b m\u00f3wi o tym, jaka musia\u0142a by\u0107 atmosfera wok\u00f3\u0142 tej kobiety. Nie wiem, dlaczego jej nie wysiedlono, w Bia\u0142ymstoku mieszka\u0142o przed wojna sporo Niemc\u00f3w, po wojnie <\/span>Niemcy mieli przymus wyjazdu. Bardzo biedowa\u0142a, chodzi\u0142a g\u0142odna, mia\u0142a robaki w \u0142\u00f3\u017cku. W drugim mieszkaniu byli Paw\u0142owie, alkoholicy, matka z synem panie\u0144skim, Micha\u0142em – malarzem, portrecist\u0105, zdolnym nawet. Dalej mieszka\u0142a dziewczyna, kt\u00f3ra chodzi\u0142a pod koszary wojskowe, mia\u0142a syna Zbyszka.<\/p>\n

Ty ju\u017c rozumia\u0142a\u015b te wszystkie konteksty, o kt\u00f3rych m\u00f3wisz?<\/strong><\/p>\n

Dam ci przyk\u0142ad na jak\u0105\u015b \u015bwiadomo\u015b\u0107 albo intuicj\u0119, nie wiem. Pami\u0119tam tak\u0105 scen\u0119. Biegn\u0119 boso ulic\u0105, zaczepia mnie jaki\u015b facet i pyta, gdzie mieszkaj\u0105 pa\u0144stwo Wola\u0144scy. Pokazuj\u0119. Wpadam do domu i m\u00f3wi\u0119: \u201eMama, Ani ojciec wr\u00f3ci\u0142\u201d. Mama pyta sk\u0105d. M\u00f3wi\u0119: \u201eJak to sk\u0105d, z wi\u0119zienia\u201d. Wiedzia\u0142am, chocia\u017c nie pami\u0119tam, \u017ceby kto\u015b <\/span>mi o tym <\/span>m\u00f3wi\u0142. I wiedzia\u0142am na dodatek, \u017ce siedzia\u0142 za sprawy polityczne, chocia\u017c \u2013 i tego jestem pewna \u2013 nigdy mi o tym nie m\u00f3wi\u0142a. O tym si\u0119 nie m\u00f3wi\u0142o. Ja te\u017c nie m\u00f3wi\u0142am kole\u017cankom, \u017ce m\u00f3j wujek siedzi, \u017ce moja jedna ciotka by\u0142a w \u0142agrze, druga w \u0142agrze, \u017ce ojciec mia\u0142 wyrok dziesi\u0119\u0107 lat \u0142agru – <\/span>to by\u0142a jednak tajemnica. Ania na pewno nie zwierza\u0142a si\u0119 kole\u017cankom, \u017ce jej tata siedzi. Musia\u0142o by\u0107 co\u015b, \u017ce jako dziecko \u2013 a mia\u0142am wtedy dziesi\u0119\u0107 lat \u2013 pozna\u0142am, \u017ce wr\u00f3ci\u0142 z wi\u0119zienia. Mia\u0142 blad\u0105, w\u0142a\u015bciwie bia\u0142\u0105 twarz, a by\u0142o lato. Nawet nie przysz\u0142o mi do g\u0142owy, \u017ce m\u00f3g\u0142by wraca\u0107 ze szpitala. Dzisiaj wiem, \u017ce to by\u0142 czas wielkiej amnestii. Naprawd\u0119 interesuje ci\u0119 ta ulica?<\/p>\n

Interesuje, bo m\u00f3wi co\u015b o tobie, twojej ciekawo\u015bci i o tym, jak si\u0119 rodzi\u0142a\u015b jako reporterka. Wracamy na Elektryczn\u0105?<\/strong><\/p>\n

Pod \u201edw\u00f3jk\u0105\u201d mieszka\u0142 <\/span>Praga, nie znam imienia, <\/span>interesuje mnie do dzisiaj. By\u0142 w\u0142a\u015bcicielem po\u0142owy tej ulicy. My\u015bl\u0119, \u017ce te domy by\u0142y po\u017cydowskie. Ju\u017c dawno si\u0119 rozpad\u0142y. Facet by\u0142 z tajemnic\u0105, mia\u0142 du\u017co m\u0142odsz\u0105 \u017con\u0119. Widz\u0119 jej twarz, potwornie ciemna, z zapadni\u0119tymi oczami. By\u0142a chuda. Smutna. Ich c\u00f3rk\u0119 zapami\u0119ta\u0142am jako przezroczyst\u0105. Oni j\u0105 oddali do zakonu. To by\u0142o dla wszystkich zaskoczenie, \u017ce Praga z \u017con\u0105 to jedyne dziecko oddali do zakonu. Dziewczyna sko\u0144czy\u0142a czterna\u015bcie lat i matka zawioz\u0142a j\u0105 trafi\u0142a do klasztoru w Krakowie, chyba do Szarytek. Moja mama prosi\u0142a j\u0105, \u017ceby tego nie robi\u0142a. Rozmawia\u0142a z ni\u0105 o tym. Raz przy mnie. Urszula by\u0142a kilka lat starsza ode mnie. <\/span>Przyjecha\u0142a po dw\u00f3ch latach do Bia\u0142egostoku, mia\u0142a kornet. Jakbym mia\u0142a wreszcie wolny czas, <\/span>pojecha\u0142abym do Bia\u0142egostoku pogrzeba\u0107 w hipotece, bo chcia\u0142abym zrozumie\u0107, o co chodzi\u0142o z tymi domami. Nasz dom na pewno by\u0142 \u017cydowski, by\u0142 <\/span>lichy, drewniany, z bali. Umar\u0142a Niemka, dostali\u015bmy drugi pok\u00f3j. <\/span>Mieli\u015bmy dziury w \u015bcianie, na wylot, kt\u00f3re mama pr\u00f3bowa\u0142a za\u0142ata\u0107 poduszk\u0105. <\/span>By\u0142o strasznie zimno. Posz\u0142y\u015bmy raz, gromada dzieci z ulicy do przewodnicz\u0105cego Rady Narodowej na ulicy Lenina, to by\u0142a przecznica od Elektrycznej, \u017ceby nam t\u0119 dziur\u0119 za\u0142ata\u0142. Przyszli robotnicy i j\u0105 zamurowali. Ale <\/span>dalej by\u0142o zimno i woda zamarza\u0142a w nocy. Jak mia\u0142a nie zamarza\u0107, skoro dom mama ogrzewa\u0142a niewielk\u0105 koz\u0105, kt\u00f3ra sta\u0142a po \u015brodku? Wiesz, du\u017co si\u0119 nauczy\u0142am, na Elektrycznej, bo by\u0142a tam mieszanka narodowo\u015bciowa i religijna. Mieszkali inteligenci, ale i rodziny z marginesu. Na przyk\u0142ad rodzina, w kt\u00f3rej co roku rodzi\u0142o si\u0119 dziecko i co roku umiera\u0142o. W tej rodzinie zosta\u0142o troje dzieci – z\u0142odziej i dwie prostytutki. Gdyby zostali na tej ulicy, to by si\u0119 wybronili, bo jednak inteligenci mieszkaj\u0105cy na Elektrycznej pomagali innym s\u0105siadom. – Moja mama, kt\u00f3ra by\u0142a nauczycielk\u0105, pomaga\u0142a dzieciom odrabia\u0107 lekcje, pisa\u0107 wypracowania. By\u0142 teatr, do kt\u00f3rego si\u0119 biega\u0142o. Ale wyprowadzili si\u0119 z Elektrycznej. Tymczasem ich matka umar\u0142a w kolejnym po\u0142ogu, mo\u017ce dwudziestym. Ich ojciec by\u0142 fryzjerem, chyba j\u0105 bi\u0142. Teraz si\u0119 czasami zastanawiam, czy te nowonarodzone dzieci aby nie by\u0142y zabijane.<\/p>\n

S\u0105siedzi si\u0119 wzajemnie sob\u0105 interesowali?<\/strong><\/p>\n

Mama w og\u00f3le nie by\u0142a osob\u0105, kt\u00f3ra by usiad\u0142a na \u0142awce i poplotkowa\u0142a. Je\u017celi cokolwiek wiem, to z w\u0142asnych obserwacji, z informacji, kt\u00f3re sama zdobywa\u0142am. Dziecko odkrywa inno\u015b\u0107. A my \u017cy\u0142y\u015bmy we trzy, bo rodzice, jak ci m\u00f3wi\u0142am poprzednio, rozstali si\u0119. Nie pami\u0119tam, \u017ceby mama na nas krzycza\u0142a, czy podnosi\u0142a g\u0142os. Je\u017celi zrobi\u0142y\u015bmy jaki\u015b numer, zdarza\u0142o jej si\u0119 p\u0142aka\u0107. Wi\u0119c wszystko r\u00f3\u017cni\u0105ce si\u0119 od tego modelu \u017cycia, od tego spokoju by\u0142o dla mnie ciekawe. Pami\u0119tam na przyk\u0142ad, \u017ce niedaleko mieszka\u0142 alkoholik, kt\u00f3remu \u017cona podk\u0142ada\u0142a pigu\u0142ki, by\u0142y wtedy antabusy, po kt\u00f3rych nie chcia\u0142o si\u0119 pi\u0107. Oczywi\u015bcie napi\u0142 si\u0119 i umar\u0142 na serce. Na moich oczach. Opar\u0142 si\u0119 o dom i umar\u0142. Zamykam oczy i widz\u0119, jak si\u0119 obsuwa po \u015bcianie. Mia\u0142am mo\u017ce siedem lat, kiedy widzia\u0142am Prag\u0119 w otwartej trumnie, by\u0142am tego ciekawa, polecia\u0142am zobaczy\u0107. Nigdy wi\u0119cej ju\u017c nie chcia\u0142am ogl\u0105da\u0107 zmar\u0142ych.<\/p>\n

Histori\u0119 rodzinn\u0105 poznawa\u0142a\u015b od mamy?<\/strong><\/p>\n

Zna\u0142am j\u0105 lepiej ni\u017c mama, bo wypytywa\u0142am babci\u0119, robi\u0142am drzewo genealogiczne. \u0141apa\u0142am okruchy od ciotki \u017beni, kt\u00f3ra du\u017co wiedzia\u0142a, od ciotki \u015anie\u017cynki. Moja babcia, matka ojca, kt\u00f3ra by\u0142a rodem od pokole\u0144 z Wo\u0142kowyska bardzo t\u0119skni\u0142a i ch\u0119tnie zag\u0142\u0119bia\u0142a si\u0119 przesz\u0142o\u015bci. Wyprowadza\u0142a nas na ulic\u0119 Piasta, gdzie by\u0142y tylko zbo\u017ca i oczekiwa\u0142y\u015bmy poci\u0105g\u00f3w jad\u0105cych do Wo\u0142kowyska. Je\u017adzi\u0142y tylko towarowe, a my macha\u0142y\u015bmy tym poci\u0105gom.<\/p>\n

Wr\u00f3ci\u0142a\u015b na Elektryczn\u0105 po latach?<\/strong><\/p>\n

Tak, ale naszej ulicy ju\u017c nie ma. Zosta\u0142a wykupiona przez ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Stanis\u0142aw Kostki. Naprzeciwko naszego domu by\u0142 dziki ogr\u00f3d i by\u0142o przedszkole, te\u017c ich ju\u017c nie ma. Zosta\u0142y tylko dwa domy – W\u0119clik\u00f3w, czyli dom aktora i dom Kalinowskiego, czyli ten, w kt\u00f3rym mieszkali Hamerlowie, moja babcia i pani Kwasiborska. Ten dom jest strasznie ma\u0142y, a wydawa\u0142 mi si\u0119 wtedy wielk\u0105, pi\u0119kn\u0105 kamienic\u0105. Zreszt\u0105 pierwszy obrazek, kt\u00f3ry pami\u0119tam z Bia\u0142egostoku – przyjecha\u0142am z Sulechowa, <\/span>mam cztery lata, jest zimno, jestem opatulona, \u015bwieci pi\u0119kne s\u0142o\u0144ce, stoj\u0119 w bramie, a ta brama jest taka wielka. Jeszcze dzisiaj widz\u0119 tamto s\u0142o\u0144ce. Mo\u017ce kiedy\u015b b\u0119d\u0119 mia\u0142a czas i zapa\u0142, \u017ceby to wszystko opisa\u0107.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W tych dniach my\u015bl\u0119 o Teresie Tora\u0144skiej, odesz\u0142a rok temu, 2 stycznia, w swoje urodziny. I wci\u0105\u017c trudno jest uwierzy\u0107. Czytam w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017ck\u0119 Ingi Iwasi\u00f3w „Umar\u0142 mi. Notatnik \u017ca\u0142oby”. I wci\u0105\u017c mam w g\u0142owie pytanie, kt\u00f3re w niej zadaje: „Dlaczego[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-2226","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2226","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2226"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2226\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2228,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2226\/revisions\/2228"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2226"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2226"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2226"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}