Z wypiekami na twarzy czytam kolejne propozycje najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek i zastanawiam si\u0119, jakie znaczenie na moje \u017cycie ma poezja, i co we mnie zmieni\u0142a, czy to si\u0119 da okre\u015bli\u0107? Sam nie wpisa\u0142em \u017cadnego poety ani tytu\u0142u tomiku wierszy na swoj\u0105 list\u0119 pi\u0119ciu najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek. A przecie\u017c poezja ma znaczenie. Szukam w niej cz\u0119sto wyciszenia, czytam j\u0105 jak rodzaj medytacji, wracam do swoich ulubionych poet\u00f3w, s\u0105 w\u015br\u00f3d nich na pewno Julia Hartwig, Ewa Lipska, Wis\u0142awa Szymborska, Tadeusz R\u00f3\u017cewicz, ks. Jan Twardowski, Kazimierz Nowosielski… a mimo to nie dopu\u015bci\u0142em poezji do listy najwa\u017cniejszych. Sam gdzie\u015b na marginesie zdarza mi si\u0119 pisa\u0107 wiersze, a mimo to nie wpisa\u0142em poezji na swoj\u0105 list\u0119. W domu mam wiele zbior\u00f3w wierszy, staram si\u0119 czyta\u0107 codziennie, przez lata m\u00f3wi\u0142em, \u017ce dzie\u0144 bez przeczytanego wiersza jest stracony, a jednak poezji w tej pi\u0105tce nie ma. Mo\u017ce gdybym mia\u0142 przygotowa\u0107 wyb\u00f3r dziesi\u0119ciu, dwudziestu czy stu tytu\u0142\u00f3w znalaz\u0142aby miejsce, ale dlaczego nie w tej \u015bcis\u0142ej pi\u0105tce? Pomijam, \u017ce codziennie my\u015bl\u0119 r\u00f3wnie\u017c o prozie, kt\u00f3ra si\u0119 na „t\u0119 kr\u00f3tk\u0105 list\u0119” nie dosta\u0142a, wczoraj my\u015bla\u0142em o „Nagim sadzie” Wies\u0142awa My\u015bliwskiego, ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra pomog\u0142a mi zrozumie\u0107 lepiej relacj\u0119 ojciec-syn. A jednak.<\/p>\n
Dzisiaj upominam si\u0119 o poezj\u0119. Si\u0119gn\u0105\u0142em po „Wyb\u00f3r wierszy” Julii Hartwig, wydany w z\u0142otej kolekcji PIW-u (2000). Pani Julia Hartwig pisze we wst\u0119pie: „Wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce to co jest naszym \u015bwiatem, zawiera si\u0119 w naszej poezji. Ale czy tak jest naprawd\u0119? Czy nie zawiera si\u0119 w niej jedynie cz\u0105stka tego \u015bwiata, kt\u00f3rym \u017cyjemy, kt\u00f3ry jest w nas, i to cz\u0105stka szczeg\u00f3lna i w szczeg\u00f3lny spos\u00f3b wyra\u017cona, skoro okre\u015bli\u0107 j\u0105 mo\u017cna jako poezj\u0119(…) Samotno\u015b\u0107 pisarska jest samotno\u015bci\u0105 z wyboru(…) To wyb\u00f3r ciszy i milczenia”.<\/p>\n
Mo\u017ce wi\u0119c dlatego nie znalaz\u0142a si\u0119 poezja na mojej li\u015bcie? Jest zbyt intymna. Jest cisz\u0105 i milczeniem. Chcia\u0142bym, aby tak by\u0142o.<\/p>\n
Tytu\u0142 dzisiejszego wpisu jest cytatem z wiersza Julii Hartwig „Tyle tylko”.<\/p>\n
W 1984 roku napisa\u0142a pani Julia Hartwig wiersz<\/p>\n
NA WY\u017bYNACH<\/p>\n
Powiedzia\u0142 kiedy\u015b kto\u015b, czytaj\u0105c moje wiersze:<\/p>\n
Ach, jak bardzo zazdroszcz\u0119 pani przebywania w takim \u015bwiecie!<\/p>\n
\n
Wi\u0119c nad ogonkami po mi\u0119so i nad kurcz\u0119ciem bladym<\/p>\n
polatam, ach, polatam.<\/p>\n
\n
Nad szpitalem i dziennikiem telewizyjnym<\/p>\n
polatam, ach, polatam.<\/p>\n
\n
Nad zwyrodnialstwem i grubosk\u00f3rno\u015bci\u0105<\/p>\n
polatam, ach, polatam.<\/p>\n
\n
Nad przyjaci\u00f3\u0142mi w wi\u0119zieniu i nad g\u0142od\u00f3wk\u0105 w ko\u015bciele<\/p>\n
polatam, ach polatam.<\/p>\n
\n
Nad k\u0142amstwem zadawanym prosto w oczy<\/p>\n
polatam, ach, polatam.<\/p>\n
\n
Nad w\u0142asnym swoim \u017cyciem na kulawym skrzydle<\/p>\n
polatam, ach, polatam.<\/p>\n
\n
Kanon na nowy blog, odcinek 12<\/strong><\/p>\n Dzisiaj wyb\u00f3r, kt\u00f3rego nie uda\u0142o si\u0119 okie\u0142zna\u0107. Przes\u0142a\u0142a go z Pary\u017ca<\/p>\n Teresa Czekaj<\/strong>, pianistka<\/p>\n No tak, dobre sobie wymieni\u0107, wyselekcjonowa\u0107 pi\u0119\u0107 ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re zawa\u017cy\u0142y na moim \u017cyciu. To przecie\u017c niemo\u017cliwe. Bo jak napisze, nikt nie potraktuje mnie powa\u017cnie. Bo moje \u017cycie kszta\u0142towa\u0142o si\u0119 ksi\u0105\u017ckami. A pi\u0119\u0107, kt\u00f3re tak naprawd\u0119 zawa\u017cy\u0142y s\u0105 tak dalekie od powszechnych oczekiwa\u0144, \u017ce nie spos\u00f3b podci\u0105gn\u0105\u0107 je pod \u017cadne kanony. Poza tym opisanie ich w dw\u00f3ch s\u0142owach uwa\u017cam za blu\u017anierstwo. Zas\u0142uguj\u0105 na wi\u0119cej. A tekst (Lenartowicza) wygl\u0105da\u0142 w ten spos\u00f3b:<\/p>\n Oj sikorko sikoreczko! U\u015bciel lepiej tam w g\u0119stwinie, Oj, sikorko, sikoreczko, Oj, sikorko, sikoreczko! Oj, sikorko, sikoreczko, Oj, sikorko, sikoreczko! Oj, sikorko, sikoreczko! My i p\u0142otek upleciemy, Wa\u017cna, bo dochowa\u0142a si\u0119 do dzisiaj, a miesi\u0119cy mia\u0142am z osiem, jak j\u0105 dosta\u0142am. A p\u00f3\u017aniej, jak ju\u017c czyta\u0142am samodzielnie (zreszt\u0105 sikoreczk\u0119 umiem na pami\u0119\u0107 i po sko\u0144czenie \u015bwiata), p\u0142aka\u0142am rzewnie, bo jak mo\u017cna sikoreczce i gniazdku jak\u0105kolwiek krzywd\u0119 uczyni\u0107. I tak ju\u017c mi pozosta\u0142o.<\/p>\n Drug\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, kt\u00f3ra mnie ukszta\u0142towa\u0142a by\u0142 Bukwar. Tak, Bukwar z 1954 roku, kt\u00f3ry mia\u0142 oliwkow\u0105 ok\u0142adk\u0119, g\u0142adki papier (ksi\u0105\u017cki w Polsce by\u0142y drukowane wtedy na skrzy\u017cowaniu papieru \u015bciernego z toaletowym) i bardzo, bardzo \u0142adne obrazki. Na tym bukwarze nauczy\u0142am si\u0119 czyta\u0107. Bo to by\u0142y czasy, kiedy ksi\u0105\u017cka rosyjska kosztowa\u0142a z\u0142ot\u00f3wk\u0119, a polska pi\u0119\u0107. Zosta\u0142o to jako\u015b po dziadku, kt\u00f3ry by\u0142 inspektorem okr\u0119gu szkolnego, zanim go w\u0142adza ludowa nie przenios\u0142a na tamten \u015bwiat. A babcia by\u0142a z zaboru rosyjskiego. A bachor by\u0142 namolny i nie chcia\u0142 chodzi\u0107 do przedszkola za \u017cadne skarby \u015bwiata. Tak wi\u0119c w wieku lat trzech i trzech miesi\u0119cy wbi\u0142am wszystkich w fotel czytaj\u0105c po rosyjsku.<\/p>\n A potem by\u0142 ukochany atlas Romera, przy kt\u00f3rym sp\u0119dza\u0142am godziny (i pod ko\u0142dr\u0105 te\u017c). Zna\u0142am ka\u017cd\u0105 wysepk\u0119 na Pacyfiku i ci\u0105gle si\u0119 dopytywa\u0142am, co to takiego ananas. I tak mi zosta\u0142o do liceum, kiedy pani od geografii skutecznie wyperswadowa\u0142a mi mi\u0142o\u015b\u0107 do tego przedmiotu. Ale wyspy na Pacyfiku pami\u0119tam i bardo prze\u017cywam, jak si\u0119 rodz\u0105 nowe.<\/p>\n A potem by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy wszelakiej (w tym zakazanej), czyli Encyklopedia Gutenberga. Ostatnie has\u0142o brzmia\u0142o Zy\u017cymory. Do dzi\u015b nie wiem, co to takiego. Czytana z wypiekami na twarzy w toalecie w wieku bardzo nieletnim.<\/p>\n A potem by\u0142o ju\u017c bardzo powa\u017cnie, wi\u0119c Bajki i Satyry Krasickiego z ilustracjami Szancera, z kt\u00f3rych mora\u0142y pozosta\u0142y do dzi\u015b, a ilustracje \u015bni\u0105 si\u0119 po nocach.<\/p>\n A potem Winnetou Karola Maya, Centkiewiczowie i Szklarski tropami Tomka, kt\u00f3rzy mnie ukszta\u0142towali i w\u0142a\u015bciwie wszystko, co potem, by\u0142o ju\u017c tylko potwierdzeniem.<\/p>\n A potem zrobi\u0142o si\u0119 powa\u017cniej. Bo Pami\u0119tniki Rubinsteina (bynajmniej nie ze wzgl\u0119du na artystyczne perypetie, a ze wzgl\u0119du na spojrzenie na \u017cycie), Pami\u0119tniki Jeana Guittona czytane w Polsce i po polsku, potem we Francji po francusku, potem dyskutowane z autorem, kt\u00f3ry zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do wieku kanonicznego lat stu \u2013 ze wzgl\u0119du na malarsko\u015b\u0107 i g\u0142\u0119bi\u0119 postrzegania rzeczywisto\u015bci. I g\u0142\u0119bi\u0119 \u017cycia.<\/p>\n To to, co mnie tak naprawd\u0119 i dog\u0142\u0119bnie ukszta\u0142towa\u0142o.<\/p>\n A potem by\u0142y ju\u017c otwarcia:<\/p>\n Pierre Assouline i jego biografie, a nawet mo\u017ce bardziej ni\u017c biografie \u201eKlientka\u201d za zrozumienie pokr\u0119tno\u015bci ludzkich los\u00f3w.<\/p>\n Schirrer i jego dziennikarska historia II wojny \u015bwiatowej, kt\u00f3ra jak mnie wciung\u0142a, to jak nie przymierzaj\u0105c tego Juntka na hali, co ino mu kapelu\u015b widoc. I nie odpusco.<\/p>\n Waltera Benjamina Pasa\u017ce, kt\u00f3rymi ci\u0105gle pod\u0105\u017cam.<\/p>\n Korespondencja Rilkego z Lou Andreas-Salom\u00e9 jako szczyt g\u0142\u0119bi i wyrafinowania w szeptach rzucanych na papier.<\/p>\n FelietonyPrusa jako dow\u00f3d, \u017ce w Polsce tak naprawd\u0119 nic si\u0119 nie zmieni\u0142o.<\/p>\n I Borges, Cioran i Jank\u00e9l\u00e9vich, ale to d\u0142uga i wa\u017cna historia.<\/p>\n A jak choruj\u0119, jedno mnie uzdrowi (dzia\u0142a od wielu, wielu lat, nie powiem ilu, bo wstyd): zdezelowany, wyczytany, wystrz\u0119piony i zupe\u0142nie rozleciany egzemplarz \u201eWszystko czerwone\u201d Joanny Chmielewskiej. Nazajutrz niezawodna pe\u0142nia formy. Lepsze ni\u017c antybiotyk.<\/p>\n No i Ty mi kaza\u0142e\u015b wypisa\u0107 pi\u0119\u0107 ksi\u0105\u017c\u0119k. To przecie\u017c NIEMO\u017bLIWE. Wybacz, ze nie ma \u017cadnych noblist\u00f3w, Auster\u00f3w i Sartre\u2019\u00f3w. Tak jako\u015b wysz\u0142o.<\/p>\n \n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Z wypiekami na twarzy czytam kolejne propozycje najwa\u017cniejszych ksi\u0105\u017cek i zastanawiam si\u0119, jakie znaczenie na moje \u017cycie ma poezja, i co we mnie zmieni\u0142a, czy to si\u0119 da okre\u015bli\u0107? Sam nie wpisa\u0142em \u017cadnego poety ani tytu\u0142u tomiku wierszy na swoj\u0105[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-201","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/201","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=201"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/201\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":204,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/201\/revisions\/204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=201"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=201"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=201"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nPierwsz\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 mojego dzieci\u0144stwa, kt\u00f3r\u0105 dochowa\u0142am do dzisiaj w stanie ca\u0142o\u015bciowym, \u00a0jest ukochana ksi\u0105\u017ceczka z serii \u201ePoczytaj mi, mamo\u201d, zatytu\u0142owana \u201eOj, sikorko, sikoreczko\u201d<\/p>\n
\nNie \u015bciel gniazdka, kochaneczko,
\nNie \u015bciel blisko nade drog\u0105,
\nBo ci gniazdko popsu\u0107 mog\u0105 (bis)<\/p>\n
\nTam w g\u0119stwinie na leszczynie,
\nGdzie si\u0119 listek nie zachwieje,
\nNikt si\u0119 gniazdka nie spodzieje. (bis)<\/p>\n
\nNie wierz temu, kochaneczko!
\nBo i w g\u0105szczach po orzeszki
\nPastuszkowie depc\u0105 \u015bcie\u017cki. (bis)<\/p>\n
\n\u015aciel gniazdeczko, kochaneczko!
\nLepiej w borze na jaworze,
\nGdzie go dosta\u0107 nikt nie mo\u017ce. (bis)<\/p>\n
\nNie wierz temu, kochaneczko!
\nJak ten jawor zetn\u0105 kiedy,
\nC\u00f3\u017c z gniazdeczka b\u0119dzie wtedy! (bis)<\/p>\n
\nWi\u0119c na so\u015bnie \u015bciel gniazdeczko;
\nSosna zawsze zielenieje,
\nWiatr gniazdeczka nie rozwieje. (bis)<\/p>\n
\nNie \u015bciel gniazdka tak daleczko,
\nW naszym sadku na jab\u0142oni,
\nTam si\u0119 gniazdko lepiej schroni. (bis)<\/p>\n
\nMy i kotka wyp\u0142oszymy,
\nJeno, mi\u0142a sikoreczko,
\nW naszym sadzie \u015bciel gniazdeczko. (bis)<\/p>\n