{"id":1891,"date":"2013-07-19T17:43:50","date_gmt":"2013-07-19T17:43:50","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1891"},"modified":"2013-07-19T17:57:26","modified_gmt":"2013-07-19T17:57:26","slug":"gorzkie-pomarancze","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1891","title":{"rendered":"Gorzkie pomara\u0144cze"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>By\u0142em w Grecji wiele razy, na wielu wyspach, z kt\u00f3rych najbardziej ukocha\u0142em sobie Korfu. Jednak poznawa\u0142em kraj dosy\u0107 powierzchownie, co u\u015bwiadomi\u0142a mi znakomita ksi\u0105\u017cka reportera radia TOK FM\u00a0 (nominowanego w ubieg\u0142ym roku do nagrody PAP im. Ryszarda Kapu\u015bci\u0144skiego) Dionisiosa Sturisa „Grecja. Gorzkie pomara\u0144cze”, kt\u00f3ra pozwala nam spojrze\u0107 na Grecj\u0119 z wielu perspektyw. Z jednej strony jest aktualna, bo podejmuje temat kryzysu ekonomicznego, pokazuje spowodowane kryzysem spo\u0142eczne przemiany (ale te\u017c okopywanie si\u0119 na pozycjach oczekiwania i roszczenia), przybywaj\u0105ce do Grecji fale emigrant\u00f3w (i ich tragiczny cz\u0119sto los), jednak przede wszystkim podejmuje pr\u00f3b\u0119 ukazania, w jaki spos\u00f3b kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie to\u017csamo\u015b\u0107 Grek\u00f3w. Na tym tle, co jeszcze ciekawsze, Dionisios Sturis bada swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, urodzonego w Salonikach a wychowanego w Polsce z pokiereszowan\u0105 histori\u0105 rodzinn\u0105. Najbardziej chyba wstrz\u0105saj\u0105ca jest opowie\u015b\u0107 o wygnaniu, w efekcie kt\u00f3rego znalaz\u0142a si\u0119 jego rodzina najpierw w Czechos\u0142owacji i w Polsce, p\u00f3\u017aniej\u00a0 tylko w Polsce, by w ko\u0144cu powr\u00f3ci\u0107 do Grecji. Ca\u0142a ta rodzinna tu\u0142aczka wynikaj\u0105ca z miel\u0105cego ko\u0142a historii jest kontrapunktem do opowie\u015bci o dzisiejszych emigrantach szukaj\u0105cych w Grecji swojego miejsca na \u015bwiecie (je\u015bli w og\u00f3le udaje im si\u0119 prze\u017cy\u0107 drog\u0119, wyruszaj\u0105 nielegalnie, cz\u0119sto bez paszport\u00f3w, zdarza si\u0119, \u017ce ich cia\u0142a wy\u0142awiane s\u0105 na brzeg i w\u00f3wczas nie wiadomo nawet, kim byli ci zdesperowani ludzie, kt\u00f3rzy zostawiaj\u0105c swoje kraje nie mieli te\u017c chyba poj\u0119cia o aktualnej sytuacji w Grecji).<\/p>\n

Podejmuje Dionisios Sturis tematy spo\u0142eczne, polityczne i kulturalne (walcz\u0105ca z junt\u0105 wybitna grecka aktorka Melina Mercouri, kt\u00f3ra postanawia uratowa\u0107 kraj w potrzebie nara\u017caj\u0105c siebie i swoj\u0105 rodzin\u0105 na \u015bmiertelne niebezpiecze\u0144stwo; kiedy pu\u0142kownik Pattakos o\u015bwiadcza, \u017ce ju\u017c nie jest Greczynk\u0105, zapytana o to w wywiadzie odpowiada wielce charakterystyczne s\u0142owa: „Urodzi\u0142am si\u0119 Greczynk\u0105 i umr\u0119 Greczynk\u0105. Pan Pattakos urodzi\u0142 si\u0119 faszyst\u0105 i jako faszysta umrze”). Wywiad z pisarzem\u00a0 Nicholasem Papandreou, synem Andreasa i bratem Jorgosa jest pretekstem do opowie\u015bci\u00a0 o ich polskich przodkach, o rodzinie Zygmunta Mineyki (jego biografia to materia\u0142 na trzymaj\u0105cy w napi\u0119ciu film). Ale zaraz dostajemy te\u017c relacje ze spotka\u0144 premiera Papandreou z genera\u0142em Jaruzelskim. „Gorzkie pomara\u0144cze” daj\u0105 portret podw\u00f3jny – Polak\u00f3w i Grek\u00f3w, przez co pozwalaj\u0105 nam lepiej Grecj\u0119 zrozumie\u0107. Dionisios Sturis bada przecie\u017c w\u0142asn\u0105 polsko-greck\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, dzi\u0119ki czemu patrzy na Grecj\u0119 troch\u0119 jak sw\u00f3j, ale chyba bardziej jak obcy odkrywaj\u0105c i dla siebie Grecj\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 wci\u0105\u017c terra incognita. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce pisz\u0119 og\u00f3lnie, ale nie chc\u0119 zdradza\u0107 za wiele, ksi\u0105\u017cka jest precyzyjnie skonstruowana, dos\u0142ownie si\u0119 w ni\u0105 wpada, i nie chcia\u0142bym odbiera\u0107 przyjemno\u015bci z odkrywania dla siebie.<\/p>\n

Moj\u0105 ukochan\u0105 bohaterk\u0105 tej ksi\u0105\u017cki jest ciotka Kula, kt\u00f3ra opowiada rodzinn\u0105 histori\u0119 z jakim\u015b wrodzonym dystansem, a r\u00f3wnocze\u015bnie emocjonalnie. Opowiada o przerzucaniu przez granice zakupionych w Polsce mebli na wysoki po\u0142ysk, i nagle wszystko staje si\u0119 bliskie, bo kto z nas takich mebli nie zna. I mo\u017cemy by\u0107 pewni, \u017ce ten akurat komplet (przeciwnie do tych, kt\u00f3re pami\u0119tamy) nie wyl\u0105duje na \u015bmietniku historii. To ju\u017c pr\u0119dzej wyl\u0105duje tam wielofunkcyjny st\u00f3\u0142-biurko Iliasa, kt\u00f3ra ma uratowa\u0107 Grecj\u0119, bo je\u015bli nie ten st\u00f3\u0142, to co mog\u0142oby uratowa\u0107 rodzinny „biznes”?<\/p>\n

Inaczej b\u0119d\u0119 patrzy\u0142 na Grecj\u0119, teraz, po lekturze tej ksi\u0105\u017cki. Dumni, owszem. Leniwi, niekt\u00f3rzy, jednak praca na roli w g\u00f3rach ci\u0119\u017cka. Ale przede wszystkim pr\u00f3buj\u0105cy si\u0119 podnie\u015b\u0107 z okrucie\u0144stwa, jakie zada\u0142a im historia, czego rodzina Dionisiosa Sturisa jest doskona\u0142ym przyk\u0142adem. Ale ze wzburzon\u0105 krwi\u0105, jak Melina Mercouri. W\u0119druj\u0105cy z meblo\u015bciankami po \u015bwiecie, \u017ceby w ko\u0144cu do Grecji powr\u00f3ci\u0107. Urodzili si\u0119 Grekami i Grekami umr\u0105. I nawet p\u00f3\u0142-Grek jest Grekiem Zorb\u0105 (tak jak ka\u017cdy z nas jest z „Nocy i dni”).<\/p>\n

Jest lato 1966. Na wyspie Spetses pojawia si\u0119 Greta Garbo. Melina Mercouri z przyjaci\u00f3\u0142mi wyprawia dla niej przyj\u0119cie w lokalnej tawernie. Buzuki jeszcze nigdy tak pi\u0119knie nie brzmia\u0142y. „Wszyscy mieli kefi<\/em>, wszyscy zatracali si\u0119 w zabawie. Ca\u0142\u0105 pod\u0142og\u0119 pokrywa\u0142o pot\u0142uczone szk\u0142o. Okoliczni rybacy ta\u0144czyli dla Garbo, kt\u00f3ra by\u0142a zachwycona. Poprosi\u0142a, bym i ja dla niej zata\u0144czy\u0142a. Ta\u0144czy\u0142am boso, ale nie zwa\u017ca\u0142am na kawa\u0142ki talerzy. Nie pociek\u0142a mi ani kropelka krwi. Moment kulminacyjny przyszed\u0142, gdy Garbo sama rzuci\u0142a na pod\u0142og\u0119 pierwszy talerz. Wszyscy poszli w jej \u015blady i ze sto\u0142\u00f3w znikn\u0119\u0142y szklanki i wszelkie szk\u0142o. Zanim wr\u00f3ci\u0142a na statek, \u015bpiewali\u015bmy jej greckie piosenki. P\u0142aka\u0142a, gdy nuci\u0142am Kaimos<\/em> Mikisa Theodorakisa. Jeszcze raz i jeszcze raz i jeszcze, tak \u017ceby mog\u0142a s\u0142ysze\u0107 m\u00f3j g\u0142os, gdy odp\u0142ywa\u0142a”.<\/p>\n

Melina Mercouri \u015bpiewa \\”O Kaimos\\”<\/a><\/p>\n

I tak\u0105 Grecj\u0119 znam. Porywaj\u0105c\u0105 do ta\u0144ca, do \u015bpiewu, do rozbicia w sobie kamienia i rozta\u0144czenia duszy. Teraz troch\u0119 wi\u0119cej wiem, co jest g\u0142\u0119biej, co tego ducha kszta\u0142towa\u0142o. „Gorzkie pomara\u0144cze” to lektura obowi\u0105zkowa nie tylko w wakacje i nie tylko dla wybieraj\u0105cych si\u0119 do Grecji.<\/p>\n

(Dionisios Sturis „Grecja. Gorzkie pomara\u0144cze”, Grupa Wydawnicza Foksal, Warszawa 2013)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

By\u0142em w Grecji wiele razy, na wielu wyspach, z kt\u00f3rych najbardziej ukocha\u0142em sobie Korfu. Jednak poznawa\u0142em kraj dosy\u0107 powierzchownie, co u\u015bwiadomi\u0142a mi znakomita ksi\u0105\u017cka reportera radia TOK FM\u00a0 (nominowanego w ubieg\u0142ym roku do nagrody PAP im. Ryszarda Kapu\u015bci\u0144skiego) Dionisiosa Sturisa[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6,15,16],"tags":[],"class_list":["post-1891","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki","category-muzyka","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1891"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1891\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1899,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1891\/revisions\/1899"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}