{"id":1744,"date":"2013-04-16T18:58:21","date_gmt":"2013-04-16T18:58:21","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1744"},"modified":"2013-04-16T19:04:22","modified_gmt":"2013-04-16T19:04:22","slug":"czarownice-z-salem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1744","title":{"rendered":"Czarownice z Salem"},"content":{"rendered":"

Kiedy\u015b pisanie bloga, pisanie w og\u00f3le to by\u0142 omal codzienny nawyk, pisanie wyznacza\u0142o rytm dnia. Bloga pisz\u0119 od lat, zros\u0142em si\u0119 z nim organicznie. Jednak choroba a potem \u015bmier\u0107 Agaty spowodowa\u0142y, \u017ce pisanie od siebie odsun\u0105\u0142em. Nie by\u0142em w stanie. Wszystko wydawa\u0142o mi si\u0119 puste, niemo\u017cliwe do nazwania. Teraz wracam. Dzisiaj chyba pierwszy raz od dawna pomy\u015bla\u0142em jak kiedy\u015b: napisz\u0119 bloga.<\/p>\n

Wi\u0119c pisz\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/a>Do dzi\u015b pami\u0119tam wiele scen ze spektaklu „Blaszany b\u0119benek” wg Grassa w re\u017cyserii Adama Nalepy z Teatru Wybrze\u017ce, kt\u00f3ry widzia\u0142em kilka lat temu w Teatrze Dramatycznym na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych. Niezwyk\u0142y Pawe\u0142 Tomaszewski jako Oskar Matzerath. Niezwyk\u0142a wyobra\u017ania re\u017cysera. Korzystaj\u0105c z gda\u0144skiego adresu poszed\u0142em wczoraj z Mart\u0105 do Teatru Wybrze\u017ce obejrze\u0107 przedpremierowy spektakl „Czarownic z Salem” Arthura Millera w re\u017cyserii Nalepy (dramaturgia Jakub Roszkowski, przek\u0142ad Anna Ba\u0144kowska). Bardzo chcia\u0142em zobaczy\u0107. Lubi\u0119 t\u0119 sztuk\u0119, uwa\u017cam, \u017ce nie traci nic ze swojej aktualno\u015bci, zw\u0142aszcza teraz. Ostatni raz widzia\u0142em „Czarownice…” w Teatrze Powszechnym w Warszawie w re\u017cyserii Izabelli Cywi\u0144skiej, gra\u0142 w tym jeszcze Zbigniew Zapasiewicz, by\u0142a to jedna z jego ostatnich r\u00f3l.<\/p>\n

Spektakl Nalepy zaczyna si\u0119 w\u0142a\u015bciwie jak performance albo koncert. Sw\u00f3j wied\u017amowy taniec, w kt\u00f3rym towarzysz\u0105 jej inne „czarownice” rozpoczyna Tituba, fenomenalna Sylwia G\u00f3ra-Weber (dla mnie odkrycie), kt\u00f3rej g\u0142os – a \u015bpiewa wspaniale – przypomnia\u0142 mi niezwykle g\u0142\u0119boki i niski g\u0142os Haliny Wyrodek. G\u00f3ra-Weber mierzy si\u0119 z piosenkami Cyndi Lauper czy Annie Lennox i zwyci\u0119\u017ca o kilka d\u0142ugo\u015bci. W og\u00f3le Tituba, kt\u00f3ra histori\u0119 czarownic z Salem rodzi, opowiada, niszczy i wskrzesza jest w\u0142a\u015bciwie kim\u015b w rodzaju re\u017cysera, bo i spektakl Nalepy to w\u0142a\u015bciwie teatr w teatrze. Nagle ods\u0142aniaj\u0105 si\u0119 kulisy, aktorzy s\u0105 prywatnie, panie z ekipy sprz\u0105taj\u0105cej zmywaj\u0105 teatralne deski, nagle proces czarownic dzieje si\u0119 tu i teraz. Padaj\u0105 kolejne oskar\u017cenia, s\u0105d s\u0105dzi, widownia jest ju\u017c widowni\u0105 procesu a nie spektaklu, granica po granicy zacieraj\u0105 si\u0119. Nic nie jest oczywiste, poza win\u0105 i kar\u0105, kt\u00f3re s\u0105 oczywiste, bo i nikt nie o\u015bmieli si\u0119 ich zakwestionowa\u0107, poza Johnem Proctorem (Miros\u0142aw Baka).<\/p>\n

Dziewczyny tylko ta\u0144czy\u0142y, czy ta\u0144czy\u0142y dla szatana? W\u015br\u00f3d nich Abigail, kolejne dla mnie odkrycie, Katarzyna Da\u0142ek, graj\u0105ca posta\u0107 przebieg\u0142\u0105, wyrachowan\u0105, bezwzgl\u0119dn\u0105, a jednak z jak\u0105\u015b skaz\u0105, czy rys\u0105, posta\u0107 z\u0142aman\u0105, przez kogo\u015b oszukan\u0105, posta\u0107 z tajemnic\u0105, kt\u00f3ra ka\u017ce nam j\u0105 usprawiedliwi\u0107 – chocia\u017c jej czyny na usprawiedliwienie nie zas\u0142uguj\u0105. Znakomita Katarzyna Z. Michalska, graj\u0105ca ani doros\u0142\u0105 ani dziecko, pogubion\u0105, nie potrafi\u0105c\u0105 rozpozna\u0107 dobra a mo\u017ce jedynie zapatrzon\u0105 w kole\u017canki Mary Warren, kt\u00f3ra chce i nie chce zniszczy\u0107, jakby przygl\u0105da\u0142a si\u0119, jakie b\u0119d\u0105 konsekwencje jednego i drugiego, jak to b\u0119dzie po prostu. Jakby eksplorowa\u0142a rzeczywisto\u015b\u0107. W tej grupie jest te\u017c czternastolatka Ruth Putnam, kt\u00f3ra najbardziej niewinna ale i najdziwniejsza z nich wszystkich. Gra j\u0105 gwiazda Teatru Wybrze\u017ce, Krystyna \u0141ubie\u0144ska, aktorka z ogromn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 teatraln\u0105, kt\u00f3r\u0105 r\u00f3wnie\u017c wcze\u015bniej, w „Blaszanym b\u0119benku” zagra\u0142a oryginaln\u0105 i nieoczywist\u0105 posta\u0107. Jest \u0141ubie\u0144ska w spektaklach Nalepy kim\u015b spoza, kim\u015b obcym, a r\u00f3wnocze\u015bnie kim\u015b jedynie pasuj\u0105cym do jego spektakli, bez kogo pokazywany przez niego \u015bwiat by\u0142by du\u017co prostszy. Tak\u0105 rol\u0119 gra\u0142a na przyk\u0142ad Jadwiga Jankowska-Cie\u015blak w „Trash Story” w Teatrze Ateneum, kiedy wciela\u0142a si\u0119 w ducha zmar\u0142ej dziewczynki, Ursulki. I kim\u015b takim jest tutaj \u0141ubie\u0144ska w blond peruce z warkoczykami, z lizakiem na hu\u015btawce, albo w mocnej scenie dzikiego ta\u0144ca dzikiej Tituby, kt\u00f3ra wyrywa si\u0119 ze swojej cielesno\u015bci, ze swojej seksualno\u015bci, a Ruth Putnam pal\u0105c jointa wbija no\u017cyczki w plastikowe rozebrane lalki. Jak inna by\u0142aby ta scena bez kontekstu m\u0142odej-starej Ruth.<\/p>\n

A po drugiej stronie oskar\u017cyciele – przedstawiciele Ko\u015bcio\u0142a, kt\u00f3rzy nie wiadomo w imi\u0119 jakiego Boga dzia\u0142aj\u0105. Cezary Rybi\u0144ski jako wielebny John Hale ma r\u0119kawy sutanny jakby uszyte z esesma\u0144skiego p\u0142aszcza. Robert Ninkiewicz jako pastor Samuel Parris p\u00f3jdzie po trupach do wypaczonej przez siebie „prawdy” i „sprawiedliwo\u015bci”. Wszyscy to wichrzyciele. Wszyscy to zdrajcy, z kt\u00f3rych ziemi\u0119 Pana trzeba oczy\u015bci\u0107. W tle pobrz\u0119kuj\u0105 z\u0142ote lichtarze i \u015bwieczniki, bez kt\u00f3rych poprzedni pastor m\u00f3g\u0142 si\u0119 doskonale oby\u0107. Czyta\u0142em ten spektakl w pewnym sensie jako oskar\u017cenie rzucone Ko\u015bcio\u0142owi, kt\u00f3ry przegl\u0105da si\u0119 we w\u0142asnym bogactwie i zamyka na wiernych, kt\u00f3ry kieruje si\u0119 „prawd\u0105” odleg\u0142\u0105 od tej, kt\u00f3r\u0105 g\u0142osi\u0107 powinien Ko\u015bci\u00f3\u0142 otwarty i powszechny. Mo\u017ce brzmi tak ten spektakl w\u0142a\u015bnie teraz w kontek\u015bcie kolejnych wyst\u0105pie\u0144 papie\u017ca Franciszka, nawo\u0142uj\u0105cego ksi\u0119\u017cy, aby odnale\u017ali to, co ich do Ko\u015bcio\u0142a przyprowadzi\u0142o. Taki Ko\u015bci\u00f3\u0142 i taki s\u0105d ci\u0105gnie za sob\u0105 tak zwanych zwyk\u0142ych ludzi, nie potrafi\u0105cy rozr\u00f3\u017cni\u0107, co jest dobrem, a co z\u0142em. Takim cz\u0142owiekiem jest Clint Cheevers (Maciej Szemiel), zwyczajny s\u0105siad, kt\u00f3ry nie zawaha si\u0119, aby wykona\u0107 wyrok. Ale i tak ostateczna decyzja nale\u017cy do ekscelencji Danfortha (\u015bwietny Piotr Domalewski), m\u0142odego s\u0119dziego, kt\u00f3ry przyjecha\u0142 z wyrokiem i \u017cadne zeznania nie zawa\u017c\u0105 na jego decyzji. Jest jak dzisiejsi m\u0142odzi historycy, kt\u00f3rzy rozliczy\u0107 musz\u0105, bo inaczej si\u0119 udusz\u0105 – bo ich religi\u0105 jest rozliczy\u0107 a nie zrozumie\u0107. Znamy takich m\u0142odych historyk\u00f3w publikuj\u0105cych rewelacje i niszcz\u0105cych autorytety i bohater\u00f3w.<\/p>\n

Zachwyci\u0142a mnie scenografia Macieja Chojnackiego, wykorzystuj\u0105ca pi\u0119kno maszynerii teatru a tak\u017ce muzyka na \u017cywo wykonywana przez Marcina Mirowskiego (fortepian). Bardzo pobudzaj\u0105cy i bardzo aktualny spektakl Adama Nalepy.<\/p>\n

Jednak Tituba rulez!<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy\u015b pisanie bloga, pisanie w og\u00f3le to by\u0142 omal codzienny nawyk, pisanie wyznacza\u0142o rytm dnia. Bloga pisz\u0119 od lat, zros\u0142em si\u0119 z nim organicznie. Jednak choroba a potem \u015bmier\u0107 Agaty spowodowa\u0142y, \u017ce pisanie od siebie odsun\u0105\u0142em. Nie by\u0142em w stanie.[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6,15,16],"tags":[],"class_list":["post-1744","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki","category-muzyka","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1744","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1744"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1744\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1749,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1744\/revisions\/1749"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1744"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1744"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1744"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}