{"id":1642,"date":"2013-01-20T14:27:39","date_gmt":"2013-01-20T14:27:39","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1642"},"modified":"2013-01-20T14:36:15","modified_gmt":"2013-01-20T14:36:15","slug":"swiat-bez-kapuscinskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1642","title":{"rendered":"\u015bwiat bez Kapu\u015bci\u0144skiego"},"content":{"rendered":"

\n

\"\"<\/a>
fragment ksi\u0105\u017cki R. Kapu\u015bci\u0144skiego "Autoportret reportera"<\/figcaption><\/figure>\n

Korespondent wojenny. Reporter. Dopiero pisa\u0142em o ksi\u0105\u017cce Gra\u017cyny Jagielskiej „Mi\u0142o\u015b\u0107 z kamienia”. Dzisiaj wracam do tekst\u00f3w Ryszarda Kapu\u015bci\u0144skiego, za trzy dni mija sz\u00f3sta rocznica \u015bmierci. \u015awiat zmienia si\u0119 nieustannie i w tym sensie stoi w miejscu, zmiana \u015bwiata wpisana jest w jego natur\u0119, wi\u0119c jest sta\u0142a, \u015bwiat rozpi\u0119ty mi\u0119dzy wojn\u0105 i pokojem, uwik\u0142any w awantury, emocje, gor\u0105czk\u0119. Media zmieni\u0142y si\u0119 ekstremalnie. Jaki\u015b czas temu zastanawia\u0142em si\u0119, czy Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski odnalaz\u0142by si\u0119 w mediach dzisiaj. Przez te sze\u015b\u0107 lat jakby huragan przeszed\u0142. Wczoraj ogl\u0105da\u0142em powt\u00f3rk\u0119 rozmowy Oprah Winfrey z Lancem Armstrongiem. Zastanawia\u0142em si\u0119, dlaczego TVP zaprzepa\u015bci\u0142a szanse na tego typu programy. D\u0142uga, emocjonalna, g\u0142\u0119boka rozmowa. Ogl\u0105da\u0142em ten trudny przecie\u017c wywiad i szok, jakby mnie kto\u015b – mimo wszystko – tlenem uraczy\u0142. Oddech. Pytanie, spok\u00f3j, czas na przemy\u015blenie, odpowied\u017a, pytanie wynikaj\u0105ce z odpowiedzi, kolejna odpowied\u017a, pytanie id\u0105ce za ni\u0105. My\u015bl\u0119 sobie o tych wszystkich programach, w kt\u00f3rych prowadz\u0105cy uczepieni s\u0105 kartek, anegdot, i w gruncie rzeczy m\u00f3wi\u0105 o sobie. Bez skupienia. Bez refleksji. Nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o s\u0142uchaniu. Ale przecie\u017c nie tylko telewizja si\u0119 zmieni\u0142a.<\/p>\n

Gdzie dzisiaj Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski m\u00f3g\u0142by publikowa\u0107 swoje ksi\u0105\u017cki w odcinkach? Gdzie m\u00f3g\u0142by publikowa\u0107 swoje wielkie reporta\u017ce? A tak lubi\u0142 pracowa\u0107. Zazwyczaj pisa\u0142 od odcinka do odcinka. I czytali\u015bmy z wypiekami. I dyskutowali\u015bmy o tym. Dzisiaj o czym dyskutowa\u0107? Prasa drukowana wychowywa\u0142a pisz\u0105cych reporter\u00f3w. Kto ich dzisiaj wychowa? Poza takimi oczywi\u015bcie miejscami jak Instytut Reporta\u017cu. Dzisiaj nie powsta\u0142aby polska szko\u0142a reporta\u017cu, nie powsta\u0142yby ku\u017anie Hanny Krall ani Ma\u0142gorzaty Szejnert. Bo nie by\u0142oby gdzie terminowa\u0107. Je\u017celi m\u0142ody reporter zaczyna dzisiaj, to w\u0142a\u015bciwie od razu musi si\u0119 zdecydowa\u0107 na prac\u0119 nad ksi\u0105\u017ck\u0105, je\u017celi my\u015bli o du\u017cej formie. Nikt mu niestety wi\u0119kszych tekst\u00f3w ju\u017c nie wydrukuje.<\/p>\n

Dlaczego u nas tak si\u0119 media sprzeda\u0142y pi-arom, marketingom, reklamom? Wpadaj\u0105c we w\u0142asn\u0105 pu\u0142apk\u0119. Oddawa\u0142y jako\u015b\u0107 po fragmencie, na rzecz wi\u0119kszej sprzeda\u017cy. To niech by si\u0119 dzisiaj wykaza\u0142y gigantyczn\u0105 sprzeda\u017c\u0105 przy tej minimalnej ju\u017c jako\u015bci. Wystarczy na portalu mediowym „wirtualnemedia.pl” poczyta\u0107, jaka jest sprzeda\u017c prasy. Bez jako\u015bci nie ma sprzeda\u017cy. Czytelnicy odchodz\u0105. I nie zrobi\u0142 tego tylko internet, jak t\u0142umacz\u0105 dzisiaj r\u00f3\u017cni ludzie. We wczorajszych „Wysokich Obcasach” materia\u0142 Magdy Lankosz o szefowej „New York Timesa”. Postawi\u0142a na sprzeda\u017c tre\u015bci w internecie, i wygra\u0142a. Jako\u015b\u0107 zawsze wygrywa. Tandeta jest tania. Jasne, internetowe strony gazet, coraz bardziej plotkarskie maj\u0105 klikalno\u015b\u0107. Ale niech kto\u015b ka\u017ce tym czytelnikom zap\u0142aci\u0107 za te informacje, \u017ce jedna pani przyty\u0142a, a druga „oddaj fartucha”. Daj\u0119 g\u0142ow\u0119, \u017ce ten „rynek” szybko si\u0119 sko\u0144czy. Wi\u0119c z jednej strony to internet – zdaniem marketingowc\u00f3w – narzuca obni\u017canie jako\u015bci, bo jest klikalno\u015b\u0107, a z drugiej brak jako\u015bci powoduje spadek czytelnictwa. Ale to nie internet rz\u0105dzi si\u0119 sam sob\u0105, tylko my mu „dajemy fartucha”. Robi si\u0119 zamkni\u0119te ko\u0142o. Ale jeszcze nie wszystko stracone. Mo\u017cna wygra\u0107. Tylko jak u\u015bwiadomi\u0107 tych, kt\u00f3rzy s\u0105 szefami gazet, \u017ceby wr\u00f3cili do jako\u015bci, postawili na dobrych dziennikarzy, na warto\u015b\u0107 tekst\u00f3w.<\/p>\n

Szefowa „New York Timesa” m\u00f3wi, \u017ce kiedy reporter przychodzi do niej z tez\u0105, odsuwa go od tematu. M\u00f3wi, \u017ce czyta rano wszystkie konkurencyjne gazety. Takie dzienniki jak „NYT”, albo tygodniki opinii jak „New Yorker” istniej\u0105, bo maj\u0105 co sprzeda\u0107. Polskie media sprzedaj\u0105 ju\u017c jedynie gum\u0119 do majtek, a i o niej nie wiemy, sk\u0105d wypruta. Kupuj\u0119 gazety i sam z\u0142apa\u0142em si\u0119 na tym, \u017ce przegl\u0105dam a nie czytam. Coraz cz\u0119\u015bciej nie znajduj\u0119 w nich niczego dla siebie. Kapu\u015bci\u0144skiego nie ma. I Tora\u0144skiej nie ma. I Krall nie ma. I Wojciecha Jagielskiego nie ma. I mo\u017cna by d\u0142ugo wymienia\u0107. Obud\u017acie si\u0119 panowie, redaktorzy. Koniec prasy to tak\u017ce koniec waszego \u017cywota w mediach. I ju\u017c nie b\u0119dzie czym si\u0119 zajmowa\u0107, co planowa\u0107, czym dyrygowa\u0107, bo ju\u017c nic nie b\u0119dzie – jakby spe\u0142ni\u0142o si\u0119 proroctwo kandydata na prezydenta Kononowicza, \u017ce „wszystko si\u0119 zlikwiduje si\u0119”, bo to, co nas \u015bmieszy\u0142o, kiedy Kononowicz chcia\u0142 startowa\u0107 w wyborach, sta\u0142o si\u0119 omal namacalne. I ka\u017cdy z nas sta\u0142 si\u0119 Kononowiczem, zamiast sta\u0107 si\u0119 Kapu\u015bci\u0144skim. Bez jako\u015bci – bez przysz\u0142o\u015bci. Bo ja za to p\u0142ac\u0119, i pani za to p\u0142aci, i pan te\u017c za to p\u0142aci. Tylko jak z ZUSem. Emerytur mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107.<\/p>\n

Wi\u0119c my\u015bl\u0119 o Ryszardzie Kapu\u015bci\u0144skim. Wr\u00f3c\u0119 w tych dniach do jego tekst\u00f3w i ksi\u0105\u017cek. Pob\u0119d\u0119 sobie z m\u0105drym cz\u0142owiekiem, tytanem pracy, kt\u00f3rego nie zniszczy\u0142a \u017cadna biografia, bo tytanicznej pracy, pasji, emocji i m\u0105dro\u015bci nic nie jest w stanie zniszczy\u0107. Kapu\u015bci\u0144ski b\u0119dzie, nawet jak nas ju\u017c nie b\u0119dzie.<\/p>\n

We wst\u0119pie do „O ksi\u0105\u017ckach, ludziach i sztuce” Alicja Kapu\u015bci\u0144ska, \u017cona reportera napisa\u0142a: „Jego \u017cycie w po\u0142owie sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z d\u0142ugich, nieustannych podr\u00f3\u017cy, podczas kt\u00f3rych pisa\u0142 jedynie setki depesz do centrali Polskiej Agencji Prasowej. Pobyt w domu od pierwszego dnia po powrocie przeznacza\u0142 na lektur\u0119 niezliczonych pozycji literatury wprowadzaj\u0105cej Go do temat\u00f3w kolejnych planowanych ksi\u0105\u017cek. Nast\u0119pnie przyst\u0119powa\u0142 (niejednokrotnie w ci\u0119\u017ckich b\u00f3lach porodowych<\/em>) do pisania. By\u0142a to zawsze praca powolna, mozolna, z wielokrotnymi poprawkami, skre\u015bleniami, z darciem kolejnych kartek tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo tekst wydawa\u0142 si\u0119 ci\u0105gle niedoskona\u0142y. Poza rytualnym porannym spacerem i przerwami na posi\u0142ki Ryszard siedzia\u0142 za biurkiem ca\u0142ymi dniami. Nie wolno by\u0142o zak\u0142\u00f3ca\u0107 Mu spokoju i ciszy. Rzadko przyjmowa\u0142 propozycje spotka\u0144 i wywiad\u00f3w. Wszystko, co nie s\u0142u\u017cy\u0142o pisaniu, by\u0142o kradzie\u017c\u0105 czasu(…). Mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce Ryszard stale wzbudza m\u00f3j podziw dla Jego niezwyk\u0142ej erudycji i pracowito\u015bci”.<\/p>\n

Sam Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski m\u00f3wi\u0142: „Bardzo nad ka\u017cdym zdaniem pracuj\u0119. P\u00f3\u017aniej z tymi zdaniami – nad akapitem, potem z akapitami – nad stron\u0105, potem jeszcze nad rozdzia\u0142em; a ca\u0142y wysi\u0142ek zmierza do tego, by w minimalnej ilo\u015bci s\u0142\u00f3w i obraz\u00f3w powiedzie\u0107 jak najwi\u0119cej”.<\/p>\n

Sze\u015b\u0107 lat temu odszed\u0142 Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski. Na pocz\u0105tku miesi\u0105ca odesz\u0142a Teresa Tora\u0144ska. Trzeba si\u0119 obudzi\u0107, bo nie b\u0119dziemy ju\u017c mieli od kogo si\u0119 uczy\u0107.<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Korespondent wojenny. Reporter. Dopiero pisa\u0142em o ksi\u0105\u017cce Gra\u017cyny Jagielskiej „Mi\u0142o\u015b\u0107 z kamienia”. Dzisiaj wracam do tekst\u00f3w Ryszarda Kapu\u015bci\u0144skiego, za trzy dni mija sz\u00f3sta rocznica \u015bmierci. \u015awiat zmienia si\u0119 nieustannie i w tym sensie stoi w miejscu, zmiana \u015bwiata wpisana jest[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-1642","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1642"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1650,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1642\/revisions\/1650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}