{"id":163,"date":"2011-01-30T10:44:05","date_gmt":"2011-01-30T10:44:05","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=163"},"modified":"2011-01-30T10:45:25","modified_gmt":"2011-01-30T10:45:25","slug":"podwojnosc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=163","title":{"rendered":"Podw\u00f3jno\u015b\u0107"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">To ciekawe, \u017ce postaci z moich ksi\u0105\u017cek ci\u0105gle do mnie wracaj\u0105. Kilka dni temu pisa\u0142em tutaj o fotografii Ottli, siostry Franza Kafki. Tajemnicy tej fotografii nadal nie uda\u0142o mi si\u0119 rozwik\u0142a\u0107. Dzisiaj, w tej samej kolekcji Yad Vashem, zupe\u0142nie przypadkiem trafi\u0142em na inn\u0105. To afisz programu teatralnego z 8 lutego 1942 roku, jaki odbywa\u0142 si\u0119 w warszawskim getcie, w Gospodzie Artyst\u00f3w przy ul. Orlej 6,\u00a0a na nim nazwisko Jack Lewi, czyli Jacques Loewy, czy te\u017c Jicchak Levi, czyli aktor, od kt\u00f3rego wzi\u0119\u0142a si\u0119 moja ksi\u0105\u017cka &#8222;Baga\u017ce Franza K.&#8221;, przyjaciel i nauczyciel Franza Kafki (kt\u00f3ry tak cz\u0119sto wspomina go\u00a0w swoim &#8222;Dzienniku&#8221;, co ciekawe zachowa\u0142 si\u0119 brulion Kafki z fragmentem biografii Leviego, jak\u0105 Kafka zacz\u0105\u0142 pisa\u0107), bohater opowiadania Singera &#8222;Przyjaciel Kafki&#8221;, jeden z bohater\u00f3w powie\u015bci Anny Boleckiej &#8222;Kochany Franz&#8221;. My\u015bl\u0119 o tym, ilu dokument\u00f3w, zdj\u0119\u0107, list\u00f3w nie znamy, nie odnale\u017ali\u015bmy, my\u015bl\u0119 o \u015bladach, kt\u00f3re nie zgin\u0119\u0142y wraz z nimi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/lewi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-164\" title=\"lewi\" src=\"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/lewi.jpg\" alt=\"\" width=\"637\" height=\"432\" srcset=\"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/lewi.jpg 637w, https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/wp-content\/uploads\/2011\/01\/lewi-300x203.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 637px) 100vw, 637px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W sobotnio-niedzielnej &#8222;Gazecie Wyborczej&#8221; tekst Adama Zagajewskiego &#8222;27 stycznia&#8221;, tekst po\u015bwi\u0119cony dacie wyzwolenia obozu w Auschwitz i r\u00f3wnocze\u015bnie rocznicy urodzin Mozarta. Ko\u0144czy Zagajewski s\u0142owami: &#8222;Zimowy kalendarz jest surowy, jest wymagaj\u0105cy, ale wie, co robi, gdy ka\u017ce nam zastanowi\u0107 si\u0119 nad tym, kim jeste\u015bmy i dlaczego musimy \u017cy\u0107 w podw\u00f3jno\u015bci, w trudnej, niemo\u017cliwej podw\u00f3jno\u015bci&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wspominaj\u0105c Mozarta pisze r\u00f3wnie\u017c Zagajewski: &#8222;Jego ostatnie lata na przyk\u0142ad, kiedy wiede\u0144ska publiczno\u015b\u0107 odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 od jego muzyki, a on chorowa\u0142 i komponowa\u0142 Requiem, kt\u00f3rego jak wiemy, nie zdo\u0142a\u0142 uko\u0144czy\u0107 (nie mo\u017cna przecie\u017c sko\u0144czy\u0107 Requiem pisanego dla samego siebie)&#8230;&#8221;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Niemo\u017cliwa podw\u00f3jno\u015b\u0107. Bezradno\u015b\u0107 i si\u0142a. \u015amier\u0107 i odrodzenie. Okrucie\u0144stwo i pi\u0119kno.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tu\u017c przed wywiezieniem do Treblinki aktor Jack Lewi czyta\u0142 z przyjaci\u00f3\u0142mi &#8222;Ksi\u0119g\u0119 Hioba&#8221;.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Kanon na nowy blog, odcinek 8<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Dzisiaj nieco obszerniejsza odpowied\u017a, kt\u00f3r\u0105 przes\u0142a\u0142a<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Monika Libicka<\/strong>, dziennikarka:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nie jest mi \u0142atwo wybra\u0107 \u00a05 ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re mnie ukszta\u0142towa\u0142y, bo \u00a0gdy zrobi\u0142am rachunek sumienia, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce \u00a0w ka\u017cdym okresie \u017cycia by\u0142o ich kilka i dzi\u015b nie wiem, czy mog\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jaka\u015b jedna, konkretna mia\u0142a wi\u0119kszy wp\u0142yw ni\u017c inne.<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0W dzieci\u0144stwie zazwyczaj po\u017cycza\u0142am hurtowe ilo\u015bci ksi\u0105\u017cek z biblioteki i czyta\u0142am je po lekcjach. Z kilku r\u00f3\u017cnych, kt\u00f3re mia\u0142y znaczenie, \u00a0wybra\u0142am <strong>\u201eDzieci z Bullerbyn\u201d \u00a0Astrid Lindgren<\/strong>, ksi\u0105\u017ck\u0119 kt\u00f3ra pomog\u0142a mi pogodzi\u0107 si\u0119 z faktem, \u017ce \u00a0sen o posiadaniu siostry pozosta\u0142 tylko snem, a marzenie o \u017cyciu na wsi by\u0142o nie do zrealizowania dla osoby, kt\u00f3rej rodzice mieszkaj\u0105 i pracuj\u0105 w du\u017cym mie\u015bcie. Ta ksi\u0105\u017cka z pewno\u015bci\u0105 rozci\u0105gn\u0119\u0142a moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119.<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Gdy troch\u0119 podros\u0142am, si\u0119gn\u0119\u0142am po ca\u0142\u0105 seri\u0119 literatury pogranicza ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, ale najwa\u017cniejsz\u0105 okaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka <strong>\u201eOstatni Mohikanin\u201d \u2013 J.F. Coopera<\/strong>. My\u015bl\u0119, \u017ce to ona g\u0142\u00f3wnie zbudowa\u0142a we mnie t\u0119sknot\u0119 za ameryka\u0144skim mitem, romantyczn\u0105 wizj\u0105 wolno\u015bci, a tak\u017ce ch\u0119\u0107 przekraczania granic, r\u00f3wnie\u017c tych fizycznych, kt\u00f3ra p\u00f3\u017aniej zamieni\u0142a si\u0119 w potrzeb\u0119 wyjazdu poza w\u0142asny grajdo\u0142 i spotykania innych kultur. ( Z tego okresu chyba te\u017c pochodzi moja fascynacja d\u0142ugow\u0142osymi facetami.)<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re towarzyszy\u0142y mi w okresie dojrzewania, gdy usi\u0142owa\u0142am ustali\u0107 kim jestem, a kim by\u0107 nie chc\u0119, to m.in. \u00a0\u201eZabi\u0107 Drozda\u201d Harper Lee, \u201eOb\u0142\u0119d\u201d Krzysztonia, \u201ePo\u017cegnanie z Broni\u0105\u201d Hemingwaya i \u201e\u0141uk Triumfalny\u201d Remarque\u2019a. Jednak najwa\u017cniejszy by\u0142 na pewno <strong>\u201eBuszuj\u0105cy w zbo\u017cu\u201d Salingera,<\/strong> kt\u00f3ry utwierdzi\u0142 mnie w przekonaniu, \u017ce nie nale\u017cy becze\u0107, tak jak stado, ale zawsze pr\u00f3bowa\u0107 w\u0142asnym g\u0142osem.<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Potem, gdy ju\u017c wyjecha\u0142am do Stan\u00f3w, przeczyta\u0142am ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re przypomnia\u0142y mi, jak strasznie t\u0119skni\u0119 do Polski i jak bardzo trzeba do niej wr\u00f3ci\u0107. Wa\u017cne by\u0142y dwie, ale je\u015bli mam z nich wybra\u0107, to raczej <strong>\u201eInny \u015awiat\u201d Grudzi\u0144skiego<\/strong>, ni\u017c \u201eZasypie wszystko wiatr, zawieje\u201d \u00a0Odojewskiego.<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Zosta\u0142o mi miejsce na jedn\u0105 pozycj\u0119 i musi ni\u0105 by\u0107 najwa\u017cniejsza i najpi\u0119kniejsza ksi\u0105\u017cka, jak\u0105 czyta\u0142am \u2013 czyli <strong>\u201eHeban\u201d Kapu\u015bci\u0144skiego<\/strong>. Niezwykle wa\u017cny zar\u00f3wno ze wzgl\u0119du na autora, kt\u00f3rego bardzo ceni\u0119, jak i przez wzgl\u0105d na wielowymiarowo\u015b\u0107 tego tekstu. Kapu\u015bci\u0144ski \u00a0napisa\u0142 fascynuj\u0105cy wyk\u0142ad o tym, co ukszta\u0142towa\u0142o dzisiejsz\u0105 Afryk\u0119, \u00a0a przy okazji pokaza\u0142, jak dobrze pisa\u0107, dobrze \u017cy\u0107, jak patrze\u0107 na Innego, jak stara\u0107 si\u0119 go zrozumie\u0107 i jak znajdowa\u0107 dystans do w\u0142asnej kultury. R\u00f3wnocze\u015bnie ze wzgl\u0119d\u00f3w formalnych ta ksi\u0105\u017cka jest dla mnie arcydzie\u0142em dziennikarstwa, kt\u00f3re w interesuj\u0105cy, obrazowy spos\u00f3b, ukazuje fragment naszego \u015bwiata z r\u00f3\u017cnych perspektyw, tak jakby autor zmienia\u0142 obiektyw, i raz pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 teleskopem, a raz szerokok\u0105tnym spojrzeniem, umieszczaj\u0105cym opisywan\u0105 materi\u0119 w geograficznym i historycznym kontek\u015bcie.<br \/>\n\u00a0<br \/>\n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0No i jest pi\u0119\u0107. A gdzie miejsce na inne, te\u017c wa\u017cne? Na przyk\u0142ad w dziale literatura faktu \u201eJakby\u015b kamie\u0144 jad\u0142a\u201d Tochmana albo \u201eZiemi\u0119 i chmury\u201d Szewacha Weissa. \u00a0Albo tytu\u0142y Vonneguta, Hellera, Jasienicy, Barbary Tuchman, Gombricha, Patricka \u00a0White\u2019a, Saula Bellowa czy Eduardo Mendozy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To ciekawe, \u017ce postaci z moich ksi\u0105\u017cek ci\u0105gle do mnie wracaj\u0105. Kilka dni temu pisa\u0142em tutaj o fotografii Ottli, siostry Franza Kafki. Tajemnicy tej fotografii nadal nie uda\u0142o mi si\u0119 rozwik\u0142a\u0107. Dzisiaj, w tej samej kolekcji Yad Vashem, zupe\u0142nie przypadkiem[&#8230;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[6,15,16],"tags":[],"class_list":["post-163","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-ksiazki","category-muzyka","category-teatr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=163"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":166,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/163\/revisions\/166"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}