{"id":1530,"date":"2012-11-01T11:39:22","date_gmt":"2012-11-01T11:39:22","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1530"},"modified":"2012-11-01T11:43:29","modified_gmt":"2012-11-01T11:43:29","slug":"mamusia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1530","title":{"rendered":"Mamusia"},"content":{"rendered":"

Od kilku dni jestem w Izraelu. Wyje\u017cd\u017ca\u0142em z Polski zasypanej \u015bniegiem, kiedy jecha\u0142em na lotnisko by\u0142o minus osiem. Tutaj plus trzydzie\u015bci. Podarowany czas, chocia\u017c tak pracowity, kalendarz upchany. Spotykam si\u0119, rozmawiam, nagrywam. S\u0142owa, opowie\u015bci, przes\u0142ania, wspomnienia. Ka\u017cdego dnia poznaj\u0119 inny fragment cudzej biografii, pr\u00f3buj\u0119 je ze sob\u0105 zestawi\u0107. Zrozumie\u0107. To m\u00f3j drugi pobyt tutaj i mam poczucie, \u017ce zaczynam rozumie\u0107. To, co zaskoczy\u0142o mnie ju\u017c za pierwszym razem to niebywa\u0142a go\u015bcinno\u015b\u0107. Poznaje si\u0119 kogo\u015b, i ju\u017c si\u0119 rozmawia jak z dobrym znajomym, ten kto\u015b przedstawia komu\u015b innemu, przekazuje dalej. I tak \u017cyj\u0119 tutaj od opowie\u015bci do opowie\u015bci. A co dla pisz\u0105cego wa\u017cniejsze od opowie\u015bci?<\/p>\n

Pisa\u0142em tutaj wielokrotnie o ksi\u0105\u017cce Rama Orena „Przysi\u0119ga Gertrudy”, kt\u00f3ra opowiada biografi\u0119 Gertrudy Babili\u0144skiej, katolickiej nauczycielki ze Starogardu Gda\u0144skiego, kt\u00f3ra pracowa\u0142a w Warszawie w domu zamo\u017cnej rodziny \u017cydowskiej Sto\u0142owickich. Kiedy wybuch\u0142a wojna, Gertruda z pani\u0105 Sto\u0142owick\u0105 i jej ma\u0142ym synkiem Micha\u0142em pojecha\u0142a do Wilna. Tam umieraj\u0105ca pani Sto\u0142owicka poprosi\u0142a Gertrud\u0119 by by\u0142a matk\u0105 dla jej syna i zabra\u0142a go po wojnie do Palestyny. Nara\u017caj\u0105c swoje \u017cycie uratowa\u0142a ch\u0142opca, a po wojnie s\u0142ynnym Exodusem pop\u0142yn\u0119\u0142a zgodnie z obietnic\u0105 (chocia\u017c nie chciano da\u0107 jej miejsca na statku). I tutaj zosta\u0142a. By\u0142a mam\u0105 Micha\u0142a. B\u0119d\u0105c chrze\u015bcijank\u0105, wychowa\u0142a ch\u0142opca utwierdzaj\u0105c go w \u017cydowskiej to\u017csamo\u015bci. Zmar\u0142a tutaj, w 1995 roku i pochowana jest (a pochowana by\u0142a w dw\u00f3ch grobach, bo pomylono cia\u0142a – \u017cydowskim i chrze\u015bcija\u0144skim) na cmentarzu Kiriat Szaul w Tel Awiwie. Micha\u0142 Sto\u0142owicki mieszka w Nowym Jorku. Wi\u0119c kiedy przeczyta\u0142em ksi\u0105\u017ck\u0119 o bohaterce, Sprawiedliwej W\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata z mojego rodzinnego Starogardu, zapragn\u0105\u0142em pozna\u0107 t\u0119 histori\u0119 z pierwszej r\u0119ki. Dotar\u0142em do Micha\u0142a Sto\u0142owickiego, rozmawiali\u015bmy kilka razy przez telefon i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce b\u0119dzie w Tel Awiwie w tym samym czasie, co ja.<\/p>\n

\"\"<\/a>Um\u00f3wili\u015bmy si\u0119, \u017ce pojedziemy na gr\u00f3b Gertrudy. Pierwszy listopada, \u015bwi\u0119to zmar\u0142ych w religii katolickiej. Chcia\u0142em by\u0107 tego dnia na Jej grobie. Spotkali\u015bmy si\u0119 w hotelu, na spotkanie przyszed\u0142 te\u017c Ram Oren, autor ksi\u0105\u017cki, bestsellerowy izraelski pisarz i pojechali\u015bmy na Kiriat Szaul, na gr\u00f3b Gertrudy Babili\u0144skiej. Tyle zbieg\u00f3w okoliczno\u015bci. Bo trafi\u0142em na ksi\u0105\u017ck\u0119 przez przypadek w sumie, bo uda\u0142o mi si\u0119 dotrze\u0107 do jej bohatera, bo w tym czasie by\u0142 w Izraelu, bo akurat jest 1 listopada. Niezwyk\u0142a pielgrzymka.<\/p>\n

\n

\"\"<\/a>
Micha\u0142 Sto\u0142owicki nad grobem Mamusi.<\/figcaption><\/figure>\n

Micha\u0142 Sto\u0142owicki rozmawia\u0142 z Gertrud\u0105, powiedzia\u0142: „Mamusia przywioz\u0142em m\u0142odego cz\u0142owieka ze Starogardu, masz go\u015bcia”. Nic nie powiedzia\u0142em, bo ca\u0142a ta sytuacja, wzruszenie mnie zamurowa\u0142y. A potem, kiedy wracali\u015bmy autem \u015bpiewa\u0142 piosenk\u0119 o majtku, kt\u00f3ry ma ciekawe przygody i zwiedza \u015bwiat. Nie znam tej piosenki. \u015apiewa\u0142 j\u0105 po polsku, to Gertruda mu t\u0119 piosenk\u0119 \u015bpiewa\u0142a. Poprosz\u0119 kiedy\u015b, by powt\u00f3rzy\u0142 i zapisz\u0119 s\u0142owa.<\/p>\n

Chcia\u0142bym, aby w Starogardzie Gertrud\u0119 uhonorowano. Mam nadziej\u0119, \u017ce uda si\u0119 zaprosi\u0107 Micha\u0142a Sto\u0142owickiego, kt\u00f3ry bardzo chce przyjecha\u0107, by\u0142 tutaj z Gertrud\u0105 po wojnie.<\/p>\n

Tak si\u0119 dzisiaj dziwnie losy splot\u0142y. Nie by\u0142em na grobie swojej babci, na grobach dziadk\u00f3w, przyjaci\u00f3\u0142. By\u0142em na grobie Sprawiedliwej, kt\u00f3ra wyl\u0105dowa\u0142a tu, bo z\u0142o\u017cy\u0142a przysi\u0119g\u0119, bo pokocha\u0142a osieroconego ch\u0142opca, bo by\u0142a jego matk\u0105. Nagra\u0142em rozmow\u0119 z Micha\u0142em Sto\u0142owickim i z Ramem Orenem.<\/p>\n

Co ciekawe, widz\u0119 si\u0119 dzisiaj z kole\u017cank\u0105 z Warszawy, kt\u00f3rej dawno nie widzia\u0142em, a wczoraj odezwa\u0142a si\u0119, \u017ce jest w Tel Awiwie, a potem te\u017c z rodzin\u0105 Dory Diamant, ostatniej mi\u0142o\u015bci Franza Kafki, jej bratankiem Zvi i jego \u017con\u0105. Pozna\u0142em ich w ubieg\u0142ym roku, ich i ca\u0142\u0105 rodzin\u0119. Wa\u017cne to dla mnie, bo przecie\u017c pisa\u0142em o Kafce i o Dorze.<\/p>\n

I w og\u00f3le Izrael dla pisz\u0105cego to Ksi\u0119ga bez ko\u0144ca. Opowie\u015b\u0107 wyp\u0142ywa z opowie\u015bci. S\u0142owo ze s\u0142owa. \u015awiat s\u0142\u00f3w, znak\u00f3w, tajemnic.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od kilku dni jestem w Izraelu. Wyje\u017cd\u017ca\u0142em z Polski zasypanej \u015bniegiem, kiedy jecha\u0142em na lotnisko by\u0142o minus osiem. Tutaj plus trzydzie\u015bci. Podarowany czas, chocia\u017c tak pracowity, kalendarz upchany. Spotykam si\u0119, rozmawiam, nagrywam. S\u0142owa, opowie\u015bci, przes\u0142ania, wspomnienia. Ka\u017cdego dnia poznaj\u0119 inny[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6],"tags":[],"class_list":["post-1530","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1530","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1530"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1536,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1530\/revisions\/1536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}