{"id":1049,"date":"2012-01-24T18:12:51","date_gmt":"2012-01-24T18:12:51","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1049"},"modified":"2012-01-24T18:20:02","modified_gmt":"2012-01-24T18:20:02","slug":"odzyskac-glos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1049","title":{"rendered":"odzyska\u0107 g\u0142os"},"content":{"rendered":"

Taka wspania\u0142a wiadomo\u015b\u0107! Mamy dwie nominacje do Oscara: dla filmu „W ciemno\u015bci” Agnieszki Holland i dla Janusza Kami\u0144skiego za zdj\u0119cia do filmu „War Horse”. Ogl\u0105da\u0142em og\u0142oszenie werdyktu na \u017cywo, nominowanych wymieniono bardzo szybko, trudno by\u0142o jako\u015b okie\u0142zna\u0107 emocje. Napi\u0119cie ros\u0142o. Nawet \u015bni\u0142o mi si\u0119 dzisiaj, \u017ce „W ciemno\u015bci” dosta\u0142o nominacj\u0119. Kocham ten film z wielu powod\u00f3w, a prze\u017cywa\u0142em r\u00f3wnie\u017c za przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy ten film tworzyli. Je\u015bli ja, widz, tak prze\u017cywa\u0142em, to, co dopiero musia\u0142a czu\u0107 Agnieszka Holland, co musieli czu\u0107 ludzie w niego zaanga\u017cowani ca\u0142ym sercem. Bardzo wszystkim tw\u00f3rcom filmu „W ciemno\u015bci” gratuluj\u0119. I w og\u00f3le to wielka rado\u015b\u0107, \u017ce Polska jest w tym rankingu, \u017ce tak wysoko oceniono ju\u017c dzie\u0142o Agnieszki Holland. To pow\u00f3d do wielkiej dumy. A ja jestem po prostu kibicem kultury, tak jak s\u0105 kibice sportowi, kt\u00f3rzy ka\u017cd\u0105 swoj\u0105 kom\u00f3rk\u0105 prze\u017cywaj\u0105 mecze, zw\u0142aszcza te, w kt\u00f3rym bierze udzia\u0142 polska reprezentacja, tak ja ka\u017cd\u0105 kom\u00f3rk\u0105 prze\u017cywa\u0142em og\u0142oszenie dzisiejszego werdyktu. I wci\u0105\u017c mam w sobie emocje kibica. Dzie\u0144 do \u015bwi\u0119towania.<\/p>\n

Poza tym bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce w kilku kategoriach nominowano tw\u00f3rc\u00f3w filmu „S\u0142u\u017c\u0105ce”, o kt\u00f3rym z takim entuzjazmem tutaj pisa\u0142em. No i Max von Sydow, dla mnie jeden z najwa\u017cniejszych aktor\u00f3w.<\/p>\n

\"\"<\/a>Ale zajrza\u0142em tutaj r\u00f3wnie\u017c z powodu emocji zwi\u0105zanych z lektur\u0105 nowej powie\u015bci Hanny Samson „\u017bycie po m\u0119\u017cczy\u017anie”, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w\u0142a\u015bnie nak\u0142adem wydawnictwa Znak. S\u0142usznie wydawca na ok\u0142adce pisze, \u017ce to powie\u015b\u0107 przejmuj\u0105ca i dotkliwie prawdziwa, najbardziej dojrza\u0142a i uniwersalna w dorobku pisarki. Jest precyzyjna jak mechanizm szwajcarskiego zegarka. Dotkliwie bolesna i pow\u015bci\u0105gliwa zarazem. Jej bohaterk\u0105 jest kobieta 55+ (tak sama o sobie pisze), kt\u00f3ra uciek\u0142a z miasta na wie\u015b, \u017ceby nic nie musie\u0107, a mo\u017ce po prostu po to, \u017ceby pisa\u0107. Wyjmuje z pami\u0119ci skrawki wspomnie\u0144, ale nie po to, by dokona\u0107 jakiegokolwiek rozliczenia. Raczej by pokaza\u0107, jak dosz\u0142a do miejsca,\u00a0 w kt\u00f3rym jest – miejsca ca\u0142kowicie harmonijnego, do stanu absolutnej zgody ze sob\u0105. I chyba, takie odnosz\u0119 wra\u017cenie, bardzo lubi ze sob\u0105 by\u0107.<\/p>\n

„Jak si\u0119 zagrzeba\u0107 we wspomnieniach, to dopiero wida\u0107, ile ich jest. Jedno poci\u0105ga za sob\u0105 drugie, drugie trzecie i tak dalej. Teraz ci\u0105gn\u0119 za nitk\u0119 pod tytu\u0142em wstyd. Chodzi o ten wstyd, z kt\u00f3rym si\u0119 urodzi\u0142am. Nie lubi\u0119 grzebania we wspomnieniach, ale jak si\u0119 zacznie, trudno przesta\u0107. Jak ze s\u0142onecznikiem. Mo\u017cna tak d\u0142uba\u0107 i d\u0142uba\u0107, i wszystko staje przed oczami. A\u017c si\u0119 mo\u017cna spali\u0107 ze wstydu”.<\/p>\n

To nie jest powie\u015b\u0107 o p\u0119kni\u0119ciu, to raczej powie\u015b\u0107 o sklejaniu, o sile odradzania si\u0119 wci\u0105\u017c na nowo, o tym, \u017ce wbrew wszystkiemu, co bohaterk\u0119 spotka\u0142o nie da\u0142a si\u0119 zniszczy\u0107 ani zdegradowa\u0107, a spotka\u0142o j\u0105 wiele: wsp\u00f3\u0142uzale\u017cnienie, rozwody, wreszcie rola by\u0142ej \u017cony przest\u0119pcy.<\/p>\n

„I niech mu ziemia lekk\u0105 b\u0119dzie mimo wszystko, bo swoj\u0105 lekcj\u0119 odebra\u0142 za \u017cycia, tylko nie zd\u0105\u017cy\u0142 nic naprawi\u0107, ale \u017cywi maj\u0105 czas, \u017ceby z tym sobie poradzi\u0107, a on ju\u017c nie” .<\/p>\n

Bohaterka pisze, \u017ce dosta\u0142a od Pana Boga tyle, ile by\u0142a w stanie znie\u015b\u0107, nie mniej. I jest za to wdzi\u0119czna. Dosz\u0142a do miejsca, w kt\u00f3rym – je\u015bli chce – mo\u017ce sobie pomarnowa\u0107 czas do woli.<\/p>\n

Co to znaczy, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest dotkliwa i pow\u015bci\u0105gliwa zarazem? Dla mnie to si\u0119 nie wyklucza. To, co bohaterka ksi\u0105\u017cki wyci\u0105ga ze swoich wspomnie\u0144, czasem uderza jak kamieniem. A jednak m\u00f3wi o tym z perspektywy kobiety wewn\u0119trznie spe\u0142nionej, pogodzonej, pogodnej. Pow\u015bci\u0105ga wi\u0119c emocje. Ubiera je w form\u0119. To troch\u0119 jak z poezj\u0105 Julii Hartwig. Czytamy, i cz\u0119sto nas boli, ale poetka nie dopuszcza w\u0142asnych emocji. I dlatego jej wiersze s\u0105 tak silne. I tak w\u0142a\u015bnie czytam powie\u015b\u0107 Hanny Samson. Ona te emocje przenosi na czytelnika, pokazuj\u0105c r\u00f3wnocze\u015bnie, jak Julia Hartwig, \u017ce jest szcz\u0119\u015bliwa, w swoim fragmencie \u015bwiata, na swoim miejscu, ze sob\u0105. Ta powie\u015b\u0107 by\u0142a w d\u0142ugiej podr\u00f3\u017cy od czasu debiutanckiej powie\u015bci Hanny Samson „Zimno mi, mamo”, wydanej w 1996 roku. – Powie\u015bci, kt\u00f3r\u0105 te\u017c bardzo ceni\u0119 i do kt\u00f3rej czasem wracam. Ta powie\u015b\u0107 by\u0142a w d\u0142ugiej podr\u00f3\u017cy w g\u0142\u0105b siebie i sta\u0142a si\u0119 \u017cyj\u0105c\u0105, urodzajn\u0105 gleb\u0105. Zreszt\u0105 w kt\u00f3rym\u015b miejscu bohaterka wyznaje: „D\u0142ugo szuka\u0142am swojego g\u0142osu”.<\/p>\n

To nie jest powie\u015b\u0107 psychoanalityczna czy psychoterapeutyczna, jak niekt\u00f3rzy znaj\u0105cy Hann\u0119 Samson jako psychoterapeutk\u0119, mogliby si\u0119 spodziewa\u0107. Pisana jest raczej z miejsca, w kt\u00f3rym osi\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 skutek analizy i terapii, z miejsca, w kt\u00f3rym cz\u0119\u015bciej widzi si\u0119 \u015bwiat\u0142o ni\u017c mrok. \u015awiat\u0142o bij\u0105ce z w\u0142asnego (to znaczy bohaterki) wn\u0119trza. Chcia\u0142bym by\u0107 w takim miejscu kt\u00f3rego\u015b dnia. Odstawi\u0107 baga\u017c. Mo\u017ce dlatego tak w t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 wpad\u0142em. Tak j\u0105 prze\u017cy\u0142em. Z\u0142oszcz\u0105c si\u0119 tylko, \u017ce jej bohaterka w kt\u00f3rym\u015b miejscu wyznaje, \u017ce pisze dla kobiet, \u017ce nie chce si\u0119 jej pisa\u0107 dla m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n

Mariusz Szczygie\u0142, co wielokrotnie przypomina\u0142em, m\u00f3wi zawsze, \u017ce pisa\u0107 nale\u017cy jak bagno, \u017ce nale\u017cy stworzy\u0107 czytelnikowi taki grunt, w kt\u00f3rym on b\u0119dzie grz\u0105z\u0142, wpada\u0142 coraz g\u0142\u0119biej. Dotyczy to raczej narracji i konstrukcji tekstu. U Hanny Samson to si\u0119 sprawdzi\u0142o co do joty. Najpierw buduje interesuj\u0105cy, g\u0142\u0119boki portret psychologiczny swojej bohaterki, by zaserwowa\u0107 czytelnikowi po chwili krymina\u0142, \u017ceby nie powiedzie\u0107 przepis na zbrodni\u0119 doskona\u0142\u0105, ale nie poprzestaje na tym, upodabnia pisark\u0119 pisz\u0105c\u0105 powie\u015b\u0107 do pisarki pisz\u0105cej powie\u015b\u0107, w kt\u00f3rej opowiada o podobnej do siebie kobiecie. Zaczyna gra\u0107 konwencj\u0105, co powoduje, \u017ce ju\u017c naprawd\u0119 trudno si\u0119 od tej powie\u015bci uwolni\u0107. Przeczyta\u0142em jednym tchem, i nie by\u0142o we mnie jeden letniej emocji podczas tej lektury.<\/p>\n

I nie nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce b\u0119dzie to powie\u015b\u0107 z kluczem, bo ju\u017c na samym pocz\u0105tku autorka (a mo\u017ce to ju\u017c jej bohaterka) wyznaje: „Podobie\u0144stwo bohater\u00f3w do jakichkolwiek postaci rzeczywistych, cho\u0107 nieprzypadkowe, nie jest wcale tak du\u017ce, jak by si\u0119 mog\u0142o wydawa\u0107, bo powie\u015b\u0107 to powie\u015b\u0107 i rz\u0105dzi si\u0119 w\u0142asnymi prawami”.<\/p>\n

Szczero\u015b\u0107 tej ksi\u0105\u017cki (lub ksi\u0105\u017cki pisanej w ksi\u0105\u017cce), moim zdaniem, polega na filtrowaniu emocji, nadawaniu im formy, na pozwoleniu czytelnikowi, by to on ods\u0142ania\u0142 i wyci\u0105ga\u0142 wnioski, mo\u017ce by zdoby\u0142 si\u0119 na postawienie siebie w roli podgl\u0105dacza. Szczero\u015b\u0107 jest po stronie czytelnika.<\/p>\n

„Jeszcze tylko jedno i przestan\u0119. To ju\u017c wysz\u0142o do po\u0142owy, nie dam rady go wepchn\u0105\u0107 z powrotem”. A my przecie\u017c tylko na to czekamy.<\/p>\n

(Hanna Samson „\u017bycie po m\u0119\u017cczy\u017anie”, Znak, Krak\u00f3w 2012)<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Taka wspania\u0142a wiadomo\u015b\u0107! Mamy dwie nominacje do Oscara: dla filmu „W ciemno\u015bci” Agnieszki Holland i dla Janusza Kami\u0144skiego za zdj\u0119cia do filmu „War Horse”. Ogl\u0105da\u0142em og\u0142oszenie werdyktu na \u017cywo, nominowanych wymieniono bardzo szybko, trudno by\u0142o jako\u015b okie\u0142zna\u0107 emocje. Napi\u0119cie ros\u0142o.[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[14,6],"tags":[],"class_list":["post-1049","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-film","category-ksiazki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1049","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1049"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1049\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1055,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1049\/revisions\/1055"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1049"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1049"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1049"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}