{"id":1044,"date":"2012-01-23T22:06:24","date_gmt":"2012-01-23T22:06:24","guid":{"rendered":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1044"},"modified":"2012-01-23T22:14:30","modified_gmt":"2012-01-23T22:14:30","slug":"skrzypce-w-dloni-dziecka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/?p=1044","title":{"rendered":"skrzypce w d\u0142oni dziecka"},"content":{"rendered":"

P\u0142yta wielkiej skrzypaczki Idy Haendel, nagrana przed kilkoma laty w jej rodzinnym mie\u015bcie, Che\u0142mie, zapis koncertu, jaki da\u0142a wracaj\u0105c do swojego miasta po latach, towarzyszy mojej pracy – mog\u0119 to szczerze powiedzie\u0107 – nieustannie. Je\u017celi czego\u015b przy pracy s\u0142ucham, to zazwyczaj jest muzyka klasyczna, najcz\u0119\u015bciej\u00a0 wykonania fortepianowe, lub p\u0142yty skrzypaczek, kt\u00f3re uwa\u017cam za absolutne mistrzynie, czyli Wandy Wi\u0142komirskiej i w\u0142a\u015bnie Idy Haendel. Tak si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142o, \u017ce dzisiejsz\u0105 poczt\u0105 przysz\u0142o z Niemiec dvd z dokumentalnym filmem Christine Jezior „Wiem, sk\u0105d jestem”, zrealizowanym dla TVP, kt\u00f3rego bohaterk\u0105 jest ta fenomenalna wirtuozka. To prawie godzinny, opowiedziany z wielk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105 dla jego bohaterki, film o artystce, kt\u00f3ra nie przestaje gra\u0107, kobiecie, kt\u00f3ra nie zapomina o swojej kobieco\u015bci, zjawisku i fenomenie, jakie rozb\u0142ys\u0142y bardzo wcze\u015bnie, bo na konkursie Wieniawskiego w 1935 roku, kiedy Ida Haendel mia\u0142a siedem lat. Od tego czasu gra i nie traci niczego ze swojej wirtuozerii. Film zaczyna si\u0119 wzruszaj\u0105c\u0105 scen\u0105 powrotu Idy Haendel do Che\u0142ma. I trzyma widza za gard\u0142o w\u0142a\u015bciwie do samego ko\u0144ca. Ojciec Idy Haendel by\u0142 malarzem. Wcze\u015bnie dostrzeg\u0142 talent swojej c\u00f3rki. Chcia\u0142, \u017ceby uczy\u0142a si\u0119 u najlepszych. Po konkursie Wieniawskiego postanowi\u0142, \u017ce c\u00f3rka b\u0119dzie si\u0119 uczy\u0142a najpierw w Warszawie, a potem w Londynie. Dzisiaj Haendel m\u00f3wi, \u017ce jej muzyka, skrzypce uratowa\u0142y jej rodzin\u0119. Bo Ida zacz\u0119\u0142a nauk\u0119 w Wielkiej Brytanii i mniej wi\u0119cej dziesi\u0119\u0107 miesi\u0119cy przed wybuchem wojny uda\u0142o si\u0119 jej ojcu sprowadzi\u0107 do Anglii r\u00f3wnie\u017c jej matk\u0119 i siostr\u0119. Gdyby nie ten wyjazd, rodzina bez w\u0105tpienia podzieli\u0142aby los che\u0142mskich \u017byd\u00f3w. Wstrz\u0105saj\u0105ce zdj\u0119cia z marszu \u015bmierci, sceny z eksterminacji \u017byd\u00f3w polskich.<\/p>\n

\n

\"\"<\/a>
Ida Haendel<\/figcaption><\/figure>\n

Wszyscy wypowiadaj\u0105cy si\u0119 w filmie arty\u015bci, a s\u0105 to naprawd\u0119 wielcy muzycy, jak Martha Argerich, Piotr Anderszewski, Anne-Sophie Mutter, Zubin Mehta, Tadeusz Struga\u0142a, czy jej s\u0142ynny ucze\u0144 David Garrett m\u00f3wi\u0105 o Idzie Haendel z pasj\u0105, z mi\u0142o\u015bci\u0105, ze wzruszeniem. Anderszewski m\u00f3wi, \u017ce jest szcz\u0119\u015bliwy, \u017ce m\u00f3g\u0142 jej s\u0142ucha\u0107, mie\u0107 z ni\u0105 styczno\u015b\u0107, \u017ce nikt nie jest wieczny i to w nim pozostanie, nawet kiedy Idy Haendel ju\u017c nie b\u0119dzie. Zubin Mehta zosta\u0142 postawiony pod \u015bcian\u0105. M\u00f3wi o Idzie Haendel pi\u0119knie, ale ona sama odpowiada, \u017ce z niewiadomych jej przyczyn nie umie\u015bci\u0142 jej nazwiska w swojej autobiografii, mimo \u017ce tak cz\u0119sto razem pracowali. Mehta nie umie tego wyja\u015bni\u0107, m\u00f3wi, \u017ce na pewno nie by\u0142o \u017cadnych powod\u00f3w osobistych. Martha Argerich m\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c o niezwyk\u0142ych kreacjach, jakie Ida Haendel zawsze nosi\u0142a, o tym, jak zjawiskowa jest jako kobieta i jako artystka.<\/p>\n

Podgl\u0105damy Id\u0119 Haendel prowadz\u0105c\u0105 kursy mistrzowskie. Do jednego z m\u0142odych skrzypk\u00f3w m\u00f3wi: wi\u0119cej odwagi, dlaczego boisz si\u0119 gra\u0107 jak mistrz, masz wchodzi\u0107 mocno, ostro, gra\u0107 tak, \u017ceby ludzie pospadali z krzese\u0142. On odpowiada, \u017ce nie czuje, aby ta muzyka mog\u0142a to spowodowa\u0107. – Cokolwiek b\u0119dziesz gra\u0107, ludzie musz\u0105 spada\u0107 z krzese\u0142 – t\u0142umaczy Haendel.<\/p>\n

M\u00f3wi stale o graniu i o \u017carze, jaki powinien by\u0107 w grze. O tym, \u017ce cokolwiek gra, czy Bacha, czy Mozarta, zawsze wyobra\u017ca sobie m\u0142odego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry z ni\u0105 flirtuje i zaprasza j\u0105 do kawiarni lub na spacer, m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3remu wpad\u0142a w oko. Tak\u0105 opowie\u015b\u0107 snuje swoimi interpretacjami. M\u00f3wi: Grasz Bacha, dobrze, a jakim by\u0142 cz\u0142owiekiem? Ile mia\u0142 dzieci? Wiele, prawda? A je\u015bli mia\u0142 wiele dzieci, to musia\u0142 by\u0107 w nim ogie\u0144, prawda? To musi by\u0107 w tej muzyce.<\/p>\n

Przyjaciele m\u00f3wi\u0105, \u017ce Ida Haendel,\u00a0 mimo bardzo zaawansowanego wieku, nigdy nie jest staruszk\u0105. Interesuje si\u0119 mod\u0105, chodzi na wysokich szpilkach, nie pozwala wiekowi odebra\u0107 m\u0142odo\u015bci. Zapytana przez Christine Jezior ile ma lat, odpowiada: Pi\u0119tna\u015bcie. Ja bym si\u0119 mog\u0142a \u015bwietnie bawi\u0107 z dzie\u0107mi.<\/p>\n

Ale opowie\u015b\u0107 o Idzie Haendel, r\u00f3wnie\u017c o jej wielkiej mi\u0142o\u015bci do Polski, nie jest bez p\u0119kni\u0119\u0107. Jej \u017cycie prywatne nie u\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119. M\u00f3wi, \u017ce widocznie nie by\u0142o w jej \u017cyciu wielkich mi\u0142o\u015bci, skoro jest sama, nie ma dzieci.<\/p>\n

Film ko\u0144cz\u0105 bardzo osobiste w gruncie rzeczy sceny prywatnej Idy Haendel, kt\u00f3ra chce gra\u0107 do ko\u0144ca, kt\u00f3ra nie chce straci\u0107 swojej wewn\u0119trznej m\u0142odo\u015bci.<\/p>\n

Pi\u0119kny, poruszaj\u0105cy film. Christine Jezior rozumie artyst\u00f3w jak ma\u0142o kt\u00f3ry filmowiec. Dokumentalny portret, jaki podarowa\u0142a wcze\u015bniej Wandzie Wi\u0142komirskiej i publiczno\u015bci „Ja Wam to zagram” jest jednym z najwa\u017cniejszych film\u00f3w o muzyce, jakie widzia\u0142em. Teraz podarowa\u0142a nam portret Idy Haendel, g\u0142\u0119boki portret spe\u0142nionego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry zostanie bez wzgl\u0119du na to, czy telewizja dba\u0107 b\u0119dzie o kultur\u0119 czy te\u017c nie. Jej filmy id\u0105 wbrew koniunkturze. Na szcz\u0119\u015bcie. Bo ratuj\u0105 fragment \u015bwiata.<\/p>\n

Kiedy Christine robi\u0142a sw\u00f3j film, przys\u0142a\u0142a mi kartk\u0119 z Ameryki, pod kt\u00f3r\u0105 podpisa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Ida Haendel, dla mnie wspania\u0142a, pi\u0119kna pami\u0105tka, r\u00f3wnie\u017c w kontek\u015bcie gotowego filmu, jaki dzisiaj mia\u0142em przyjemno\u015b\u0107 obejrze\u0107.<\/p>\n

Dzisiaj mija pi\u0119\u0107 lat od \u015bmierci Pana Ryszarda Kapu\u015bci\u0144skiego, kt\u00f3rego biurko – a w\u0142a\u015bciwie zdj\u0119cie biurka, jakie zrobi\u0142em – codziennie mi towarzyszy, bo jest umieszczone na szablonie tego bloga. Pan Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski, m\u00f3j wielki dziennikarski mistrz, kr\u00f3l reporter\u00f3w, pozostawi\u0142 po sobie dzie\u0142o, kt\u00f3re jest ze mn\u0105 prawie ka\u017cdego dnia. Dzisiaj znalaz\u0142em nagle dziwny jednorazowy d\u0142ugopis w kszta\u0142cie papierowego listka z cukrem, jakie rozdaje si\u0119 w poci\u0105gach i kawiarniach. Pomy\u015bla\u0142em: o, d\u0142ugopis dla Pana Ryszarda. Bo kolekcjonowa\u0142 takie d\u0142ugopisy jednorazowe, a czytelnicy wiedz\u0105c o tym, r\u00f3wnie\u017c dzisiaj przynosz\u0105 je i zostawiaj\u0105 na grobie.<\/p>\n

Dzisiaj my\u015bla\u0142em du\u017co o Ma\u0142gorzacie Baranowskiej, wspania\u0142ej poetce i eseistce, kt\u00f3ra jak poda\u0142y media wczoraj odesz\u0142a. W dziale „Dziennik lektur” zamie\u015bci\u0142em fragmenty tekstu pani Ma\u0142gorzaty, kt\u00f3r\u0105 bardzo ceni\u0142em i kt\u00f3ra od wielu lat walczy\u0142a z chorob\u0105 i w dodatku umia\u0142a ubra\u0107 cierpienie w form\u0119, napisa\u0142a przed paroma laty wa\u017cn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 „To jest Wasze \u017cycie. By\u0107 sob\u0105 w chorobie przewlek\u0142ej”. Ja uwielbiam jej ksi\u0105\u017ck\u0119 o Wis\u0142awie Szymborskiej, kt\u00f3r\u0105 cytuj\u0119 w\u0142a\u015bnie w „Dzienniku lektur” i pi\u0119kn\u0105, osobist\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 o wielkiej kolekcji poczt\u00f3wek, jakie zbiera\u0142a przez ca\u0142e \u017cycie.<\/p>\n

RYSZARD KAPU\u015aCI\u0143SKI<\/strong><\/p>\n

NA ODEJ\u015aCIE POETY<\/strong><\/p>\n

Mo\u017ce przed \u015bmierci\u0105<\/p>\n

podchodzi\u0142 do p\u00f3\u0142ki<\/p>\n

na kt\u00f3rej sta\u0142y jego tomiki<\/p>\n

tyle co kilka \u017ad\u017abe\u0142 trawy<\/p>\n

truchla\u0142 \u017ce plon tak znikomy<\/p>\n

dla pospiesznego oka<\/p>\n

niewidoczny<\/p>\n

\n

ale czy to co zostawili<\/p>\n

po cierpliwym \u017cyciu<\/p>\n

s\u0105siedzi Spinozy<\/p>\n

szlifierze diament\u00f3w<\/p>\n

(Haga, Amsterdam)<\/p>\n

nie mie\u015bci\u0142o si\u0119 ledwie<\/p>\n

w d\u0142oni dziecka?<\/p>\n

(Ryszard Kapu\u015bci\u0144ski, „Wiersze zebrane”, Biblioteka Gazety Wyborczej, Warszawa 2008)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

P\u0142yta wielkiej skrzypaczki Idy Haendel, nagrana przed kilkoma laty w jej rodzinnym mie\u015bcie, Che\u0142mie, zapis koncertu, jaki da\u0142a wracaj\u0105c do swojego miasta po latach, towarzyszy mojej pracy – mog\u0119 to szczerze powiedzie\u0107 – nieustannie. Je\u017celi czego\u015b przy pracy s\u0142ucham, to[…]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,14,6,15],"tags":[],"class_list":["post-1044","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii","category-film","category-ksiazki","category-muzyka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1044","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1044"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1047,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1044\/revisions\/1047"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/remigiusz-grzela.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}